Τα ΝΕΑ - Τεχνολογία

Η πορεία των διεθνών σχέσεων το 2025 ήταν συνυφασμένη με την επιστροφή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Ο πρόεδρος Τραμπ επέβαλε την αμερικανική ατζέντα σε ορισμένα ζητήματα, όπως ο πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας και το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, αλλά δυσκολεύτηκε στις διαπραγματεύσεις του με τη Ρωσία για τον τερματισμό της σύρραξης στην Ουκρανία και με την Κίνα για θέματα τεχνολογίας και εμπορίου. Ο κόσμος είναι πλέον διαφορετικός συγκριτικά με τις δύο πρώτες δεκαετίες μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου – με αποτέλεσμα οι Ηνωμένες Πολιτείες να μπορούν μόνον εν μέρει να συνδυάζουν τη ρητορική τους με χειροπιαστά αποτελέσματα.

Η πρόσφατα δημοσιευθείσα έκθεση για την Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών εξηγεί με σαφήνεια τους στόχους της αμερικανικής εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής. Οι αναγνώστες της έχουν τη δυνατότητα όχι μόνο να κατανοήσουν τις εξελίξεις το 2025 αλλά και να προχωρήσουν σε ασφαλείς εκτιμήσεις για την πορεία των διεθνών σχέσεων το 2026. Σε αντίθεση με τα χρόνια του προέδρου Τζο Μπάιντεν, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδιαφέρονται πλέον για τον τερματισμό των συγκρούσεων με στόχο την οικονομική ισχυροποίησή τους. Επίσης, επιδιώκουν τη συνεννόηση με τη Ρωσία, ώστε η τελευταία να επανέλθει στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα.

Δεν υπάρχει αλλαγή, όμως, στην αμερικανική προσέγγιση έναντι της Κίνας ως στρατηγικού αντιπάλου. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να βλέπουν την οικονομική άνοδο της Κίνας ως απειλή. Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος Τραμπ θεωρεί πως η κινεζική οικονομική διείσδυση – κυρίως στο Δυτικό Ημισφαίριο αλλά όχι μόνο σε αυτό – μπορεί στο μέλλον να αντικατασταθεί από αμερικανικές επενδύσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, λοιπόν, αναμένεται να εντατικοποιήσουν την άσκηση πίεσης προς τους εταίρους τους προς την κατεύθυνση αυτή.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο αντίκτυπος της προεδρίας Τραμπ στις διεθνείς σχέσεις είναι τόσο ισχυρός που η Ευρωπαϊκή Ενωση αναζητεί τον προσανατολισμό της. Αναφορικά με το ζήτημα της Ουκρανίας, η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν συμφωνεί με τον τερματισμό του πολέμου με όρους που θα συμφωνηθούν μόνον μεταξύ των προέδρων Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν. Προσπαθεί, ακολούθως, να αποκτήσει λόγο στις διαπραγματεύσεις. Ηδη, πάντως, ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν βλέπει θετικά τη θεωρητική πρόταση της Ρωσίας για διάλογο.

Κάτι τέτοιο βρισκόταν εκτός ατζέντας τα χρόνια του προέδρου Μπάιντεν. Αν οι αμερικανορωσικές συζητήσεις προχωρήσουν, η Ευρωπαϊκή Ενωση θα κληθεί πιθανώς να μιλήσει ξανά με τη Ρωσία. Η γεωγραφία δεν αλλάζει, ακόμα και αν η ρωσική εισβολή του 2022 μείνει ανεξίτηλη στην ευρωπαϊκή στρατηγική προσέγγιση. Θα είναι χρήσιμο για την Ελλάδα να είναι προετοιμασμένη για κάθε ενδεχόμενο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Προχωρώντας στο ζήτημα της Κίνας, αν και η αμερικανική πολιτική είναι ξεκάθαρη, η αποτελεσματικότητά της δεν εντυπωσιάζει. Η κινεζική κυβέρνηση προσήλθε στις εμπορικές διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες πολύ καλά προετοιμασμένη επενδύοντας στην οικονομική της ισχύ. Η κινεζική οικονομία παραμένει ανθεκτική παρά τις εξωτερικές πιέσεις – με ρυθμό ανάπτυξης περίπου 5% – και το κινεζικό τεχνολογικό θαύμα συνεχίζεται. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Ευρωπαϊκή Ενωση αναζητεί βηματισμό. Πιέζεται τόσο από τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και από την Κίνα, και προσπαθεί να υλοποιήσει στην πράξη τη στρατηγική της αυτονομία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Οι πιο σημαντικές ευρωπαϊκές χώρες, δηλαδή η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισπανία και η Ιταλία συνειδητοποιούν πως η αποσύνδεση από την Κίνα αποτελεί εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα και αυξάνουν τις επαφές τους με την κινεζική κυβέρνηση.

Η Ελλάδα βρέθηκε πρόσφατα στη δίνη του σινοαμερικανικού ανταγωνισμού, καθώς η επιτυχής επένδυση της Cosco Shipping στο λιμάνι του Πειραιά συνδέεται με την προαναφερθείσα πολιτική του προέδρου Τραμπ. Τα πράγματα, όμως, δεν είναι τόσο πολύπλοκα όσο κάποιες φορές φαίνεται στον δημόσιο λόγο. Η Ελλάδα θα συμβιώσει με την Cosco Shipping για τις επόμενες δεκαετίες βάσει συμβάσεων που υπεγράφησαν το 2008 και το 2016. Συνεπώς, οι άριστες ελληνοαμερικανικές στρατηγικές σχέσεις μπορούν να συνδυαστούν με ενίσχυση των σινοελληνικών δεσμών στο μέτρο του δυνατού. Το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών χωρών ίσως αξίζει να μελετηθεί καλύτερα το 2026.

Για «χοντρή» παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, επειδή ο Τραμπ  «μύρισε» πετρέλαιο, έκανε λόγο ο Στέλιος Κούλογλου, δημοσιογράφος, μιλώντας στην εκπομπή   «Εξελίξεις  τώρα»  του  Mega  channel,  σχολιάζοντας τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα, σημειώνοντας ότι, κανείς δεν περίμενε αυτή την εξέλιξη σε αυτή την έκταση, όπου ξαφνικά οι διεθνείς θέσεις έγιναν ζούγκλα, ο ισχυρότερος κάνει ότι, του κατέβει στο κεφάλι, επιτίθεται στον ασθενέστερο και απαγάγει προέδρους.

Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι το πρόσχημα των ναρκωτικών στη  Βενεζουέλα είναι αστείο, αφού όπως είπε, το φεναντίλιο, παράγεται στο Μεξικό με χημικές ουσίες που εισάγονται από την Κίνα, ενώ υπενθύμισε ότι ο ίδιος ο Τραμπ πριν από 1,5 μήνα έδωσε χάρη στον πρώην πρόεδρο της Ονδούρας, που είχε καταδικαστεί  σε 45 χρόνια φυλακή από αμερικανικό δικαστήριο για διακίνηση ναρκωτικών με τα λόγια του δικαστή να είναι ότι, σου επιβάλλεται αυτή η ποινή για να μην βγεις ποτέ από την φυλακή.

Σύμφωνα με τον Στέλιο Κούλογλου η υπόθεση «μυρίζει» αποκλειστικά πετρέλαιο, αφού η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου στον κόσμο, και δεν ευσταθούν οι κατηγορίες του Τραμπ, αφού ο ίδιος στο πλαίσιο των περικοπών στις δημόσιες υπηρεσίες, έχει προχωρήσει σε περικοπές του προσωπικού στην Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών, με τους πράκτορες να τοποθετούνται στο κυνήγι των μεταναστών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η κυβέρνηση των τσαβιστών βρίσκεται 25χρόνια στην εξουσία, και οποιαδήποτε εξουσία φθείρεται , υποστήριξε  και πρόσθεσε ότι, είναι γνωστά τα προβλήματα της διαφθοράς και της πολιτικής αποσταθεροποίησης , με μία πλούσια χώρα, αλλά φτωχό τον λαό της, αφού διαχρονικά οι ξένες δυνάμεις τους «κλέβουν» το πόρους.

Ο Μαδουρο σίγουρα δεν είναι ο ιδανικός δημοκράτης, αφού έχει καταφύγει σε αυταρχικά μέσα, αλλά δεν είναι και δικτάτορας , όπως ισχυρίζεται η δύση, σημείωσε ο  Στέλιος Κούλογλου και εκτίμησε ότι, προβλέπει εσωτερικές συγκρούσεις εμφυλιακού χαρακτήρα, γιατί όπως είπε, η κυβέρνηση Μαδούρο και ο ίδιος ο Μαδούρο έχει το 50% των πολιτών μαζί του, η χώρα είναι χωρισμένη τα δύο και αυτό που έγινε τώρα, ρίχνει λάδι στη φωτιά.

Διαβάστε ακόμη:

Ο Τραμπ δημοσιεύει φωτογραφία του Μαδούρο υπό κράτηση

Το χρονολόγιο της κρίσης ΗΠΑ – Βενεζουέλας

Κατά τη διάρκεια της σημερινής (3/1) προπόνησης, ο διεθνής φόργουορντ τραυματίστηκε στο δεξί πόδι, σε μια στιγμή που προκάλεσε ανησυχία στο τεχνικό επιτελείο. Αμέσως ξεκίνησε θεραπευτική αγωγή, ενώ το ιατρικό τιμ του Παναθηναϊκού θα παρακολουθεί στενά την πορεία της αποκατάστασής του. Ο Μήτογλου, που αποτελεί βασικό στέλεχος της ομάδας, θα υποβληθεί σε καθημερινή αξιολόγηση για να εκτιμηθεί με ακρίβεια ο χρόνος επανόδου του στα γήπεδα.

Η απουσία του αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά την ομάδα, καθώς ο 25χρονος διεθνής παίκτης έχει καθοριστικό ρόλο τόσο στην επίθεση όσο και στην άμυνα. Οι άνθρωποι του Παναθηναϊκού θα λάβουν όλες τις απαραίτητες προφυλάξεις, ώστε να μην επιδεινωθεί ο τραυματισμός και να διασφαλιστεί η πλήρης επάνοδος του Μήτογλου σε αγωνιστική δράση το συντομότερο δυνατό.

Εάν διασπαστεί τελικά το μέτωπο των αγροτών, θα υπάρξει εκτόνωση της ρήξης; Ή μήπως θα υπάρξει μια βιαστική και επιδερμική απόκρυψή της με τη μορφή πρόσκαιρης τακτικής νίκης της κυβέρνησης; Η κρίση των Τεμπών και η κρίση των αγροτικών (και η διπλή εκδήλωσή της στον ΟΠΕΚΕΠΕ και στα τρακτέρ) επικοινωνούν; Ή είναι ανεξάρτητες;

Το πολιτικό κοινό που οργίζεται για τους χειρισμούς στην υπόθεση των Τεμπών είναι ίδιο με το κοινό που οργίζεται και συμμαχεί με τους αγρότες; Και τυχόν διάσπαση του μετώπου των αγροτών σημαίνει απόσβεση της «λαϊκής οργής»; Ή μήπως τόσο με τα Τέμπη όσο με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και την εξέλιξή του σε κατάρρευση των επιδοτήσεων έχουμε ποικιλία εκφράσεων μιας υποκείμενης συνολικής απόρριψης; Μια δομικής απόρριψης, χωρίς μάλιστα να υπάρχει στη θέση της καμία έγκριση, καμία πολιτική εναλλακτική;

Η πιθανή τακτική νίκη (διάλυση μετώπου, αποδυνάμωση μπλόκων, απάλειψη κοινωνικής συμπάθειας) μάλλον θα είναι μεταμφιεσμένη στρατηγική κυβερνητική ήττα. Η λογική «να σκεπάσουμε» το πρόβλημα (να δυναμώσει μια εσω-αγροτική σύγκρουση και να φύγουν από τις τηλεοράσεις τα τρακτέρ) δεν εξαλείφει το πολιτικό πρόβλημα. Οι σύμβουλοι, στελέχη ή κυβερνητικοί στρατηγοί που έχουν προτείνει την προσωπική αποδόμηση της κυρίας Καρυστιανού, τη μεγέθυνση των διαφορετικών τακτικών που έχει με τον κ. Πλακιά για να πληγεί το φαινόμενο Τεμπών, κάνουν λάθος, εξίσου με όποιους υπερπροβάλλουν τις «πομπές» αγροτικών στελεχών για να διαλύσουν την ηθική των διεκδικήσεων. Οι βολές προς τα αμαρτωλά αγροτικά στελέχη αποτελούν την προειδοποίηση και προς τους υπόλοιπους. Ομως το «ρετουσάρισμα» της πραγματικότητας (το πέρασμα του αγροτικού στην αφάνεια) δεν αποτελεί και την εξημέρωσή της και δεν εξαλείφει και το πολιτικό πρόβλημα. Μια ευρύτατα διαδεδομένη απογοήτευση, έναν αναχωρητισμό προς τις αδιόρατες ζώνες του πολιτικού.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Οταν συμβαίνει μια μαζική μετατόπιση προς την περιοχή της πολιτικής απόρριψης, καμιά δύναμη δεν μπορεί να την ανατρέψει. Ισως μόνο μια πολεμική κρίση. Ούτε καν η αποκάλυψη πιθανών «σκοτεινών κινήτρων ή ηθικών παρεκτοπίσεων των διαμαρτυρομένων.

Αντί μιας τολμηρής και εμπροσθοβαρούς επίλυσης πριν η φλόγα γίνει πυρκαγιά, ορισμένοι σύμβουλοι ή στελέχη της κυβέρνησης επιλέγουν τα στυλωμένα πόδια. Τα οποία κάμπτονται και μετακινούνται σε ένα επόμενο σημείο άμυνας. Και ούτω καθεξής. Σε όλα τα ανακύπτοντα γεγονότα δεν έγινε ανάλυση ούτε της δυναμικής ούτε της αρχιτεκτονικής του πολιτικού φαινόμενου που προήγαγε η κρίση. Αργά ρεφλέξ, κακή εκτίμηση, λανθασμένη ανάγνωση. Ετσι η πυρκαγιά δεν σβήνεται, αλλά καίει υπόγεια. Η κρίση του πορτοφολιού, του σουπερμάρκετ, η ταπεινή δηλαδή πλευρά οποιουδήποτε οικονομικού, πολιτικού έπους, είναι η πρώτη καύσιμη ύλη.

Στα μάτια των αμέτοχων, η σύνδεση της οικονομίας με τον συμφεροντολογικό αυτισμό των ευνοημένων, η διάχυτη διαφθορά στο διοικητικό και μικροεπιχειρηματικό επίπεδο, κάθε έννοια μεταρρύθμισης θεωρούνται υπονομευτικές της οικονομικής ακεραιότητας και εσωτερικεύονται ως απειλή. Αυτή η πολιτιστική, αντιληπτική καταστροφή (που δημιουργεί τους όρους μιας αμετάκλητης και μακρόχρονης ήττας του πολιτικού συστήματος) είναι πολύ σημαντικότερη και δραστικότερη στην ανάπτυξή της από την απλή τακτική μικροκίνηση των ελάχιστων πιονιών που απομένουν στη σκακιέρα.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος και καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ

Απολογισμός του 2025: Η σύλληψη του Εκρέμ Ιμάμογλου την 19η Μαρτίου 2025 και η προφυλάκισή του με βαρείες αλλά αστήρικτες κατηγορίες υπήρξε το κορυφαίο πολιτικό γεγονός στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο της Τουρκίας κατά το 2025. Η προφυλάκιση του δημάρχου της Κωνσταντινουπόλεως υπήρξε ορόσημο και στην επιτάχυνση της πορείας της Τουρκίας προς τον αυταρχισμό. Η προσδοκία ότι η προφυλάκιση Ιμάμογλου θα οδηγούσε και σε πολιτική περιθωριοποίησή του εντός του CHP δεν επαληθεύθηκε μέχρι στιγμής, καθώς ο πρόεδρος του κόμματος Οζγκιούρ Οζέλ δεν παρεξέκλινε των όρων της πολιτικής συνεργασίας του με τον Ιμάμογλου.

Η απόπειρα πολιτικής εξουδετερώσεως του δημάρχου της Κωνσταντινουπόλεως συνοδεύθηκε και από δικαστικές παρεμβάσεις στα εσωτερικά του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi – CHP). Η απόπειρα να αμφισβητηθούν δικαστικώς τα εκλογικά αποτελέσματα του συνεδρίου με το οποίο επήλθε αλλαγή ηγεσίας στο CHP oύτε οδήγησε στην έκπτωση Οζέλ ούτε συνέβαλε στην υπονόμευση των σχέσεων μεταξύ των δύο ηγετικών φυσιογνωμιών της αντιπολιτεύσεως. Επιπλέον η άρνηση του CHP να προσφέρει νομιμοποίηση διά της συμμετοχής του στις διαπραγματεύσεις για την λύση του Κουρδικού αύξησε για τον κυβερνητικό συνασπισμό το πολιτικό κόστος μιας τολμηρής πρωτοβουλίας με άδηλο μέλλον.

Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας χαρακτηρίστηκε από την έντονη αλλά ατελέσφορη μέχρι στιγμής προσπάθεια να αποκατασταθούν πλήρως οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο θεωρήθηκε ευκαιρία να αρθούν τα προβλήματα που είχαν συσσωρευθεί στις διμερείς σχέσεις κατά τη διακυβέρνηση Μπάιντεν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η επίσκεψη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο δεν απέφερε, ωστόσο, τα αναμενόμενα. Πέραν των επαινετικών λόγων του αμερικανού προέδρου για τον τούρκο ομόλογό του, ελάχιστα άλλαξαν επί της ουσίας προς το συμφέρον της Τουρκίας. Αντιθέτως η αμερικανική απαίτηση να ενταχθεί η Τουρκία στο πελατολόγιο των αμερικανικών εταιρειών εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου εξέπληξε την κυβέρνηση Ερντογάν και ανέδειξε την ενεργειακή εξάρτηση της Τουρκίας από τη Ρωσία.

Αύξηση των δικαστικών πιέσεων κατά του CHP

Η περαιτέρω αύξηση των δικαστικών πιέσεων εναντίον του κόμματος της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως εντός του 2026 θα μπορούσε να εξηγηθεί στο πλαίσιο της προσπάθειας επανασχεδιασμού του τουρκικού πολιτικού συστήματος επί τη βάσει ενός πολυκομματικού μεν, μη ανταγωνιστικού δε προτύπου. Η ύπαρξη κομμάτων τα οποία τύποις αντιπολιτεύονται την κυβέρνηση, ουσία όμως συμπαρατάσσονται με τις θεμελιώδεις στρατηγικές της επιλογές, αποτελεί ίδιον πολλών αυταρχικών καθεστώτων που επιθυμούν να αποφύγουν την γκρίζα εικόνα ενός μονοκομματικού συστήματος.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Είναι σαφές ότι ο κυβερνητικός συνασπισμός θα ευνοούσε την επιστροφή του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου στην ηγεσία του κόμματος της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως. Οι δηλώσεις του τελευταίου, με τις οποίες υιοθετούσε ουσιαστικώς τις δικαστικές κατηγορίες κατά του Ιμάμογλου, υπογράμμισαν ότι και ο ίδιος είναι διατεθειμένος να αναλάβει τον ρόλο του ηγέτη μιας διακοσμητικού χαρακτήρος αντιπολιτεύσεως. Η δραματική μείωση της απηχήσεώς του μεταξύ των ψηφοφόρων και των στελεχών του κόμματος μπορεί να επηρεάζει την ικανότητά του να ασκήσει αποφασιστική πολιτική επιρροή, δεν αρκεί, ωστόσο, να αποτελέσει λόγο ακυρώσεως του σχεδιασμού.

Κωλυσιεργία στις διαπραγματεύσεις στο Κουρδικό

Η διατήρηση εν ζωή της διαδικασίας για τη λύση του Κουρδικού, χωρίς αυτή να οδηγεί σε ουσιαστικές θεσμικές αλλαγές ή απτά αποτελέσματα υπέρ της κουρδικής μειονότητος, θα κυριαρχήσει στην εσωτερική πολιτική επικαιρότητα της Τουρκίας και κατά το 2026. Ο κυβερνητικός συνασπισμός θα προσπαθήσει να μεγιστοποιήσει τα οφέλη που η διαδικασία τού προσφέρει ως προς τον διεμβολισμό της αντιπολιτεύσεως και τον προσεταιρισμό μέρους έστω των πολιτών κουρδικής καταγωγής, χωρίς να προβεί σε παραχωρήσεις οι οποίες θα ενοχλήσουν τα εθνικιστικά αντανακλαστικά της τουρκικής κοινής γνώμης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Επιστροφή στις διαπραγματεύσεις στο Κυπριακό

Μετά την αποτυχία της διασκέψεως του Κρανς Μοντανά τον Ιούλιο του 2017, η θέση της Τουρκίας στο Κυπριακό επανήλθε στην υποστήριξη λύσεως διχοτομικού χαρακτήρος, εκτός του πλαισίου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ). Η έντονη υποστήριξη στην υποψηφιότητα Ερσίν Τατάρ κατά του Μουσταφά Ακιντζή κατά τις εκλογές του Οκτωβρίου 2020 αποσκοπούσε στην εμπέδωση αυτού του προσανατολισμού.

Πέντε έτη αργότερα, η με μεγάλη πλειοψηφία εκλογή του Τουφάν Ερχιουρμάν στις εκλογές της 19ης Οκτωβρίου 2025 δείχνει ότι οι Τουρκοκύπριοι δεν υποστηρίζουν την ιδέα της διχοτομήσεως και παραμένουν πιστοί στην επιδίωξη λύσεως επί τη βάσει των αρχών του ΟΗΕ και προσφέρει στην Τουρκία τη δυνατότητα αλλαγής της στάσεώς της ως προς την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και τη βάση αυτών. Μια στροφή της Τουρκίας δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι πιστεύει στη δυνατότητα επιλύσεως του Κυπριακού.

Μπορεί να αποτελεί και διαπραγματευτικό ελιγμό, ώστε να πάψει να θεωρείται υπεύθυνη για την απουσία οιασδήποτε προόδου στο Κυπριακό και να φανεί ότι ούτε η ελληνοκυπριακή πλευρά εννοεί επί της ουσίας την προσήλωσή της στην ιδέα της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας.

Οι επικρίσεις κατά του Ντόναλντ Τραμπ δεν έχουν χρησιμότητα όταν προέρχονται από Ευρωπαίους –όμως, πώς να αντισταθεί κανείς; Από τις ευρωπαϊκές ακτές, παρατηρούμε ανήμποροι μια εξελισσόμενη τερατωδία: ο Ντόναλντ θυμίζει όλο και περισσότερο τον πρώην δικτάτορα της Ουγκάντας Ίντι Αμίν.

Στις 19 Δεκεμβρίου πρόσθεσε με το έτσι θέλω το όνομά του στο Κέντρο Τζον Φ. Κέννεντυ, δηλαδή σε ένα εθνικό πολιτιστικό κέντρο που, το 1964, ένα χρόνο μετά τη δολοφονία του JFK, ονομάστηκε «John F. Kennedy Center for the Performing Arts» με απόφαση του Κογκρέσου και μεγάλη πλειοψηφία. Κι όταν πολλοί καλλιτέχνες εξοργίστηκαν με τη ναρκισσιστική και αυταρχική απόφαση του προέδρου και αποσύρθηκαν από το πρόγραμμα του Κέντρου, ο Ντόναλντ τους απαξίωσε, ενώ οι ένθερμοι οπαδοί του ζητωκραύγαζαν στις κερκίδες. Έλα πρόεδρε, έλα με φόρα.

Ο Ντόναλντ χτίζει ένα σύστημα προσωπολατρίας το οποίο προκαλεί φρίκη στην αντιπολίτευση και σε ένα μέρος των Ρεπουμπλικανών που τελούν σε αμηχανία και ίσως συμφωνούν σιωπηρά με την παρομοίωση περί Ίντι Αμίν. Ο Ουγκαντέζος που το 1971 είχε αρπάξει την εξουσία με πραξικόπημα, απένεμε στον εαυτό του παράσημα, επικαλείτο «θεϊκές εντολές» για διάφορες ασυνάρτητες αποφάσεις (όπως η απέλαση των Ασιατών της Ουγκάντας), παντρεύτηκε μια go-go χορεύτρια σε σούπερ-ντούπερ μεγαλειώδες θέαμα και στο τέλος αποτρελάθηκε και αυτοανακηρύχθηκε Μη Εστεμμένος Βασιλιάς της Σκοτίας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Όσο για τον Ντόναλντ, στις 22 Δεκεμβρίου, από την κατοικία του στο Μαρ-α-Λάγκο –όχι από τον Λευκό Οίκο όπως θα άρμοζε για απόφαση τέτοιου μεγέθους– ανακοίνωσε την καθέλκυση μιας νέας κατηγορίας πολεμικών πλοίων που μοιάζουν με θωρηκτά, τα οποία θα φέρουν το όνομα «Τραμπ». Πρώτη φορά αμερικανικά πολεμικά πλοία παίρνουν το όνομα εν ζωή προέδρου· συνήθως πεθαίνεις πρώτα και μετά γίνεσαι καράβι, κτίριο ή άγαλμα. Επίσης, ο πρόεδρος ασκεί πίεση στον Υπουργό Εσωτερικών Doug Burgum, στους αρχιτέκτονές του (τύφλα να έχει ο Albert Speer) και στην τοπική αυτοδιοίκηση της Ουάσινγκτον να ανεγείρουν αψίδα θριάμβου –παρόμοια με εκείνη της Place de l’Étoile στο Παρίσι– στην όχθη του ποταμού Πότομακ, για να τιμήσει, δήθεν, την 250ή επέτειο της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ. Την αποκαλεί ήδη «Αψίδα Τραμπ» όπως παλιότερα αποκαλούσε «πύργους Τραμπ» τους ουρανοξύστες που έχτιζε, ως εργολάβος, στη Νέα Υόρκη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Από την αρχή της πρώτης του θητείας ο ένοικος του Λευκού Οίκου επιδιδόταν σε σόου αυτοθαυμασμού και σε ενθάρρυνση της αυλοκολακείας από υπουργούς και μέλη του κύκλου της Ουάσινγκτον –η ναρκισσιστική διαταραχή του Ντόναλντ είναι γνωστή από τη δεκαετία του 1970, δεν μας εκπλήσσει. Αλλά. κατά την τρέχουσα, δεύτερη προεδρική του θητεία, το πράγμα έχει ξεφύγει εντελώς: στις 2 Δεκεμβρίου ο φίλος του Τζάνι Ινφαντίνο, πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου, του απένειμε το «Βραβείο Ειρήνης της FIFA» για να τον παρηγορήσει διότι η Σουηδική Ακαδημία δεν τον έλαβε υπόψη για το Νόμπελ της Ειρήνης. Προηγήθηκε ο εορτασμός των γενεθλίων του στις 14 Ιουνίου, όταν έκλεισε τα 79, κατά τον οποίον παρήλασαν 7.000 στρατιώτες και 150 τεθωρακισμένα ενώ 150 αεροσκάφη έκαναν μανούβρες στον ουρανό της Ουάσινγκτον. Τα γενέθλια συνέπιπταν με την 250ή επέτειο του αμερικανικού Στρατού, οπότε οι θλιβερές τελετές απέκτησαν άλλοθι.

Όπως είπα, ο Ντόναλντ εφαρμόζει στην πολιτική αυτό που έκανε πάντοτε στη ζωή και στις επιχειρήσεις: τα ξενοδοχεία, τα καζίνο, τα γήπεδα γκολφ και οι ουρανοξύστες του στην Ουάσινγκτον, στο Σικάγο, στο Λας Βέγκας, στη Χονολούλου, στο Ατλάντικ Σίτι, στη Σκοτία, στην Ιρλανδία, στην Ινδονησία, στο Ντουμπάι, στην Τζέντα και στο Κατάρ φέρουν το όνομα Τραμπ με τεράστια γράμματα –συνήθως χρυσαφιά. Αυτή η αντίληψη για την αποστολή που του εμπιστεύτηκε ο αμερικανικός λαός στοιχίζει πολύ ακριβά: εκτός του ότι αναδεικνύει την αισθητική οξυζεναρισμένου τσουλουφιού, μαυρίσματος σε σολάριουμ και χρυσού πόμολου γελοιοποιώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο λογαριασμός ανεβαίνει με άσκοπες δαπάνες: αν η σύγκριση με τον Ίντι Αμίν ακούγεται υπερβολική, ίσως μπορούμε να θυμηθούμε τον Νέρωνα, τον Καλιγούλα, τον Δομιτιανό και τον Κόμμοδο –όσο για την περιβόητη αίθουσα χορού «του Τραμπ» που θα χτιστεί στην Ανατολική Πτέρυγα του Λευκού Οίκου με προϋπολογισμό 400 εκατ. θυμίζει μάλλον τον Ηλιογάβαλο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Πράγματι, μέρος αυτού του ποσού, το οποίο αναμένεται να ξεπεραστεί, προέρχεται από δωρεές· όμως υπάρχει πρόβλημα αδιαφάνειας: ο θεσμός National Trust for Historic Preservation έχει υποβάλει αγωγή ζητώντας να παγώσει το πρότζεκτ μέχρι να περάσει από ελέγχους και δημόσια διαβούλευση. Ο πρόεδρος πάντως βλέπει τον Λευκό Οίκο σαν ιδιοκτησία του, σαν επέκταση του ιδιωτικού του κλαμπ στη Φλόριντα.

Τον λογαριασμό επιβαρύνουν τα υπερβολικά συχνά πέρα-δώθε σε διάφορα μέρη όπου ο Ντόναλντ διατηρεί περιουσία: τα έξοδα για τη φρουρά, για τα αεροσκάφη και τις μετακινήσεις προσωπικού είναι ιλιγγιώδη. Οι εκδρομές του για να παίξει γκολφ κοστολογούνται σε δεκάδες εκατομμύρια ετησίως: σύμφωνα με τις επιτροπές του Κογκρέσου, οι προσωπικές του απολαύσεις ανεβάζουν τη δαπάνη κατά περίπου 300% συγκριτικά με μια συνηθισμένη προεδρία: τέσσερα ταξίδια στο Mαρ-α-Λάγκο τον Φεβρουάριο και Μάρτιο του 2017 είχαν στοιχίσει 13,6 εκατομμύρια· ένα επαγγελματικό ταξίδι του Έρικ Τραμπ στην Ουρουγουάη 100.000 δολάρια –έκτοτε, οι τιμές έχουν αυξηθεί με τον Ντόναλντ να χρεώνει το δημόσιο ταμείο ακόμα και για την ενοικίαση αμαξιδίων γκολφ.

Η ίδια η φύλαξη του Πύργου Τραμπ στο Μανχάτταν κόστισε στη Νέα Υόρκη περίπου 24 εκατ. από την ημέρα της εκλογής του τον Νοέμβριο του 2024 μέχρι την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιανουάριο του 2025.

Υπάρχουν πλείστα τέτοια παραδείγματα… Παρ’ όλ’ αυτά, στις 4 Ιουλίου 2025 ψηφίστηκε νόμος που προβλέπει ποσό 300 εκ. από ομοσπονδιακό χρήμα για διαμονή του προέδρου σε ιδιωτική έδρα (π.χ. Mαρ-α-Λάγκο) και 600.000 ετησίως για ενοικίαση αμαξιδίων του γκολφ και φορητές τουαλέτες στο Κλαμπ του Τραμπ στο Μπεντμίνστερ του Νιου Τζέρζυ. Οπότε, I rest my case.

Οι «ερυθρόλευκοι» επικράτησαν 3-0 του ΟΦΗ στην παράταση, σε έναν τελικό γεμάτο ένταση και συγκινήσεις, και κατέκτησαν τον πέμπτο τίτλο τους στη διοργάνωση. Η νίκη αυτή επιβεβαιώνει τη δυναμική και την αποφασιστικότητα της ομάδας, ενώ στέλνει ισχυρό μήνυμα για τη συνέχεια της σεζόν.

Μετά τη λήξη του αγώνα, ο κόσμος που βρέθηκε στις κερκίδες υποδέχθηκε με ενθουσιασμό τον πρόεδρο της ομάδας, Βαγγέλη Μαρινάκη, αποθεώνοντάς τον για τη συνεχή στήριξη του στην ομάδα. Οι φίλαθλοι πανηγύρισαν μαζί του, αναγνωρίζοντας τον καθοριστικό ρόλο του στην ενίσχυση του Ολυμπιακού και τη δημιουργία ενός ανταγωνιστικού συνόλου, ικανό να κατακτά τίτλους σε όλες τις διοργανώσεις.

Η αποθέωση του ιδιοκτήτη της ΠΑΕ αποτελεί την έμπρακτη αναγνώριση των προσπαθειών του και δείχνει τη στενή σχέση που διατηρεί με τον κόσμο, ο οποίος συνεχίζει να στηρίζει με πάθος τους «ερυθρόλευκους» σε κάθε επιτυχία τους.

Η Ισπανία δεν θα αναγνωρίσει μια επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, δήλωσε σήμερα το βράδυ ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, αφότου οι αμερικανικές δυνάμεις συνέλαβαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο με στρατιωτική επιχείρηση.

«Η Ισπανία δεν αναγνώριζε το καθεστώς Μαδούρο. Αλλά ούτε θα αναγνωρίσει μια επέμβαση που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και ωθεί την περιοχή προς έναν ορίζοντα αβεβαιότητας και επιθετικότητας», έγραψε ο Σάντσεθ στο X, αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα διοικούν τη χώρα της Νότιας Αμερικής μέχρι να ολοκληρωθεί μια «ασφαλής» μετάβαση.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός κάλεσε επίσης όλα τα μέρη να «σκεφτούν τον άμαχο πληθυσμό, να σεβαστούν τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, καλώντας σε μια δίκαιη και με διάλογο μετάβαση».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Διαβάστε ακόμη:

Επιχείρηση «Absolute Resolve»: Πώς αιφνιδίασε ο στρατός των ΗΠΑ τον Μαδούρο – Όλες οι λεπτομέρειες

Ντόναλντ Τραμπ: Θα διοικήσουμε την Βενεζουέλα όσο χρειαστεί – Είμαστε έτοιμοι για δεύτερο χτύπημαες

Σοβαρά ερωτήματα και έντονο προβληματισμό προκαλεί η υπόθεση του ασθενοφόρου που δώρισε στο κράτος η Αθηνά Παπαχρήστου, με στόχο την ενίσχυση του ΕΚΑΒ στην περιοχή του Μεσολογγίου.

Το όχημα, σύμφωνα με πληροφορίες, παραμένει εδώ και περίπου έξι μήνες ακινητοποιημένο σε συνεργείο της Πάτρας, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει επισκευαστεί. Όπως είχε αποκαλύψει το aitolianews.gr, το ασθενοφόρο παρουσίασε από τις αρχές του καλοκαιριού βλάβη στα μπέκ της μηχανής. Επειδή βρισκόταν ακόμη εντός εγγύησης, μεταφέρθηκε στην αντιπροσωπεία της Πάτρας για έλεγχο και αποκατάσταση. Παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η βλάβη εντοπίστηκε γρήγορα και υπήρξαν διαβεβαιώσεις για άμεση επισκευή, οι μήνες περνούν χωρίς αποτέλεσμα.

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς την ιστορία πίσω από το όχημα. Η Αθηνά Παπαχρήστου, ηλικιωμένη ευεργέτιδα, είχε συγκινήσει το πανελλήνιο όταν δώρισε όλες τις οικονομίες της ζωής της για την αγορά του ασθενοφόρου, επιδιώκοντας να στηρίξει τη δημόσια υγεία στο Μεσολόγγι. Παρ’ όλα αυτά, το ασθενοφόρο παραμένει εκτός λειτουργίας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στις 3 Αυγούστου, ημέρα που η δωρήτρια έφυγε από τη ζωή, το ασθενοφόρο επέστρεψε προσωρινά στο Μεσολόγγι για να αποτίσει φόρο τιμής στη μνήμη της. Λίγες ημέρες αργότερα, όμως, μεταφέρθηκε ξανά στο συνεργείο, όπου εξακολουθεί να παραμένει ακινητοποιημένο, στερώντας από μια ολόκληρη περιοχή ένα πολύτιμο μέσο διάσωσης.

Ερωτήματα για την καθυστέρηση

Η παρατεταμένη καθυστέρηση θεωρείται αδικαιολόγητη και εγείρει εύλογα ερωτήματα: γιατί ένα ασθενοφόρο, κρίσιμο για την εξυπηρέτηση των πολιτών, παραμένει επί μήνες εκτός λειτουργίας; Ποιος φέρει την ευθύνη για την απώλεια ενός τόσο σημαντικού μέσου; Και ποια είναι τελικά η τύχη μιας δωρεάς που έγινε με αυταπάρνηση και κοινωνική ευαισθησία;

Σε μια περιοχή με αυξημένες ανάγκες και περιορισμένα μέσα, η εικόνα ενός ασθενοφόρου «ξεχασμένου» σε συνεργείο προκαλεί αγανάκτηση. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών, αλλά και τον σεβασμό απέναντι στη δωρήτρια και στους πολίτες που στηρίζονται στη δημόσια υγεία.

Ο Ολυμπιακός στέφθηκε υπερπρωταθλητής, επικρατώντας 3-0 του ΟΦΗ στο Παγκρήτιο, σε έναν τελικό που οδηγήθηκε στην παράταση μετά από σκληρή μάχη και έντονη πίεση κατά τη διάρκεια της κανονικής διάρκειας. Τα τρία γκολ της ομάδας του Πειραιά μπήκαν στο επιπλέον πεντάλεπτο, επιβεβαιώνοντας την υπεροχή και την αποφασιστικότητα των «ερυθρόλευκων».

Καθοριστικός παράγοντας για την ομάδα ήταν ο Αλέξης Καλογερόπουλος, ο οποίος πέρασε ως αλλαγή και ανέλαβε πρωτοβουλίες που καθόρισαν την έκβαση του αγώνα. Κέρδισε πέναλτι, μετέτρεψε μία φάση σε γκολ και έδωσε ώθηση στην ομάδα του, καταφέρνοντας να ξεχωρίσει ανάμεσα σε όλους τους παίκτες.

Η εκπληκτική του εμφάνιση τον έφερε στο προσκήνιο και δικαίως του χάρισε τον τίτλο του MVP, ενώ οι ερυθρόλευκοι συνεχίζουν τη σεζόν με υψηλό ηθικό, ενισχυμένοι από την παρουσία των ταλαντούχων παικτών της ομάδας τους.

Τα μικροπλαστικά, μικροσκοπικά θραύσματα πλαστικού με διάμετρο μικρότερη των 5 χιλιοστών, έχουν αναδειχθεί σε έναν από τους πλέον ανησυχητικούς ρύπους του 21ου αιώνα. Αρχικά αντιμετωπίζονταν αποκλειστικά ως περιβαλλοντικό πρόβλημα. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η επιστημονική έρευνα έχει στρέψει το ενδιαφέρον της στις επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία και στη συχνότητα και βαρύτητα ποικίλων νοσημάτων.

Τα μικροπλαστικά προέρχονται είτε από τη σταδιακή διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών αντικειμένων είτε από πρωτογενείς πηγές, όπως τα μικροσφαιρίδια που περιέχονται σε καλλυντικά και προϊόντα προσωπικής υγιεινής. Η παρουσία τους είναι πλέον πανταχού παρούσα: στον αέρα που αναπνέουμε, στο πόσιμο νερό και στα τρόφιμα. Ως εκ τούτου, η καθημερινή ανθρώπινη έκθεση σε αυτά είναι αναπόφευκτη.

Σύγχρονες μελέτες έχουν ανιχνεύσει μικροπλαστικά στο ανθρώπινο αίμα, στους πνεύμονες, στο ήπαρ, στον εγκέφαλο και στον πλακούντα, γεγονός που εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τις βιολογικές τους επιδράσεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει πρόσφατη μελέτη που ανέδειξε την παρουσία μικροπλαστικών στις μισές από τις αφαιρεθείσες καρωτιδικές αθηρωματικές πλάκες. Οι ασθενείς στους οποίους ανιχνεύθηκαν μικροπλαστικά στις πλάκες αυτές εμφάνισαν, σε διάστημα 34 μηνών παρακολούθησης, 4,5 φορές υψηλότερο κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου, αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου ή θανάτου σε σύγκριση με εκείνους χωρίς ανιχνεύσιμα μικροπλαστικά.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Σε κυτταρικό και μοριακό επίπεδο, τα μικροπλαστικά φαίνεται να προκαλούν οξειδωτικό στρες, φλεγμονώδη απάντηση και διαταραχή της φυσιολογικής κυτταρικής λειτουργίας. Πειραματικές μελέτες υποδεικνύουν ότι μπορούν να ενεργοποιήσουν μηχανισμούς χρόνιας φλεγμονής, ενδοθηλιακής και ανοσολογικής δυσλειτουργίας, οι οποίοι αποτελούν βασικούς παθογενετικούς μηχανισμούς καρδιαγγειακών, αναπνευστικών και μεταβολικών νοσημάτων.

Παράλληλα, επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι η εισπνοή μικροπλαστικών ινών σχετίζεται με επιδείνωση προϋπαρχόντων αναπνευστικών νοσημάτων, όπως το άσθμα, ενώ η κατάποση μικροπλαστικών μπορεί να επηρεάσει δυσμενώς το εντερικό μικροβίωμα. Δεδομένου ότι το εντερικό μικροβίωμα διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος και του μεταβολισμού, οι διαταραχές του ενδέχεται να έχουν ευρύτερες επιπτώσεις στη γενική υγεία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η έκθεση ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων, όπως τα έμβρυα, τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με χρόνια νοσήματα. Η ανίχνευση μικροπλαστικών στον πλακούντα υποδηλώνει ότι η έκθεση ξεκινά ήδη από την ενδομήτρια ζωή, με άγνωστες μέχρι στιγμής μακροπρόθεσμες συνέπειες για την ανάπτυξη και την υγεία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Τέλος, τα μικροπλαστικά λειτουργούν ως «φορείς» άλλων επιβλαβών ουσιών. Στην επιφάνειά τους μπορούν να προσκολληθούν βαρέα μέταλλα, φυτοφάρμακα και παθογόνοι μικροοργανισμοί, αυξάνοντας περαιτέρω την τοξικότητά τους και ενισχύοντας τις δυνητικά επιβλαβείς επιδράσεις τους στον ανθρώπινο οργανισμό.

Παρότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή επιδημιολογικά δεδομένα που να ποσοτικοποιούν με ακρίβεια τη συνολική συμβολή των μικροπλαστικών στη νοσηρότητα του πληθυσμού, η επιστημονική κοινότητα υπογραμμίζει την ανάγκη για προληπτική δράση. Η μείωση της πλαστικής ρύπανσης, η βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων, η ανάπτυξη ασφαλέστερων υλικών και η εντατικοποίηση της έρευνας αποτελούν απαραίτητα βήματα.

Τα μικροπλαστικά συνιστούν έναν αόρατο αλλά υπαρκτό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Καθώς η γνώση μας διευρύνεται, καθίσταται σαφές ότι η αντιμετώπιση της πλαστικής ρύπανσης δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική, αλλά και κατεξοχήν ιατρική και κοινωνική πρόκληση.

Ο Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος είναι ιατρός-ακαδημαϊκός

Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο κατά τη διάρκεια της χρονιάς που τελειώνει, σε συνδυασμό με την ύπαρξη «παραδοσιακών» όσο και νέων απειλών και προκλήσεων τόσο εντός της μεσογειακής λεκάνης όσο και εκτός αυτής (το μέτωπο του πολέμου στην Ουκρανία), την έχουν καταστήσει έναν γεωπολιτικό χώρο που μοιάζει καταδικασμένος στην αστάθεια καθώς – κατά τη γνωστή ρήση του Τσόρτσιλ για τα Βαλκάνια – δείχνει να συνεχίζει να «παράγει περισσότερη Ιστορία από όση μπορεί να καταναλώσει».

Πράγματι, οι δύο παραδοσιακές αντιπαραθέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο (τα ελληνοτουρκικά και το Παλαιστινιακό) εξακολούθησαν να παράγουν όχι μόνο αστάθεια, απομακρύνοντας ακόμη περισσότερο το ενδεχόμενο επίλυσής τους, αλλά και αιματηρές συγκρούσεις με εκατόμβες ανθρώπινων θυμάτων (κρίση στη Γάζα). Η πλέον πρόσφατη επίθεση ουκρανικών drones σε πλοίο του «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας νοτιοδυτικά της Κρήτης ανέδειξε επίσης την – εφεξής αναπόφευκτη – σύνδεση των υφιστάμενων στα βόρεια και νότια της περιοχής μετώπων κρίσης και πολεμικής σύγκρουσης.

Η αρνητική αυτή εξέλιξη έρχεται να προστεθεί στις επώδυνες συνέπειες άλλων «σύγχρονων» απειλών και προκλήσεων που ταλανίζουν την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, όπως η κλιματική κρίση, η διεθνής – κυρίως ισλαμιστική – τρομοκρατία και η «μεταναστευτική πρόκληση» (λόγω ανεξέλεγκτων μεταναστευτικών ροών ή/και εργαλειοποίησής τους από κράτη της περιοχής), καθιστώντας έτσι την περιοχή ένα περιβάλλον «πολυκρίσεων», δηλαδή έναν χώρο υποχρεωμένο να λειτουργεί σε κατάσταση μόνιμης, αλληλοεξαρτώμενης αστάθειας, όπου οι κρίσεις συνυπάρχουν, αλληλοτροφοδοτούνται και αλληλοενισχύονται.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στη χρονιά που φεύγει, η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση παρέμεινε σε κατάσταση «σχετικής» – αλλά ταυτόχρονα επισφαλούς – «σταθερότητας» καθώς χαρακτηρίστηκε από την επαναφορά του κλίματος αντιπαλότητας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, περιοριζόμενου, ευτυχώς, σε ρητορικές εξάρσεις και αντιπαραθέσεις. Και τούτο με διάφορες αφορμές. Η ανακοίνωση του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού από την πλευρά της Ελλάδας με την αποτύπωση των απώτατων ορίων της διεκδικούμενης από την Ελλάδα υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) στην Ανατολική Μεσόγειο «απαντήθηκε» από την Τουρκία με επαναφορά του αφηγήματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Επίσης η θεσμοθέτηση «Θαλάσσιων Πάρκων» στο Ιόνιο και κυρίως στο Αιγαίο – αν και εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων – συνοδεύτηκε από την τουρκική αντίδραση και την επαναφορά της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών». Εντονη υπήρξε επίσης η αντίδραση της Τουρκίας έναντι της απόφασης της ελληνικής πλευράς να θέσει ως όρο στο ενδεχόμενο συμμετοχής της στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE την άρση του υφιστάμενου εδώ και τριάντα χρόνια «casus belli» έναντι της Ελλάδας όσον αφορά την άσκηση του δικαιώματος επέκτασης των χωρικών της υδάτων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ανάλογης αντίδρασης έτυχαν από την Τουρκία – κυρίως λόγω της μερικής ακύρωσης του γεωπολιτικού της ρόλου μέσω της παράκαμψης των Στενών – οι πιο πρόσφατες ενεργειακές συμφωνίες που συνήψε η Ελλάδα με τις Ηνωμένες Πολιτείες όσον αφορά την αγορά αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και τη μεταφορά του μέσω του Κάθετου Αξονα βορειότερα σε χώρες των Βαλκανίων, της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και την Ουκρανία, καθώς και με τις αμερικανικές εταιρείες Exxon Mobil και Chevron για τη διενέργεια εξορύξεων σε περιοχές νοτίως της Κρήτης, που όμως εφάπτονται με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Γενικότερα το ζήτημα της οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ των παράκτιων κρατών της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου δείχνει – ακόμα και όταν καθίσταται εφικτό και πραγματοποιείται σύμφωνα με τις προβλέψεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, όπως συνέβη πρόσφατα μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Λιβάνου – να εκλαμβάνεται είτε ως σκόπιμα στρεφόμενο έναντι άλλων είτε ως ενίσχυση της θέσης των κρατών που συνάπτουν τη συμφωνία εις βάρος κάποιου άλλου κράτους στην περιοχή. Υπό αυτό το πρίσμα πρέπει να ιδωθεί και η αντίδραση της Αγκυρας στην πρόσφατα πραγματοποιηθείσα συνάντηση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, την οποία εξέλαβε ως συντονισμένη προσπάθεια περιθωριοποίησής, εάν όχι περικύκλωσής της, στην Ανατολική Μεσόγειο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Παράλληλα, οι ηγεμονικές φιλοδοξίες της Τουρκίας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου – χωρίς να περιορίζονται μόνο σε αυτή – συνεχίζουν να υποδεικνύουν ή/και να επιβάλλουν την αναστολή σημαντικών δράσεων μεταξύ της Ελλάδας και της Κύπρου, όπως το υποστηριζόμενο από την ΕΕ έργο της μεταξύ τους ηλεκτρικής διασύνδεσης, παρότι η υλοποίησή του δεν προϋποθέτει συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ. Συνακόλουθα, η επίτευξη ορισμένων στόχων της διμερούς Θετικής Ατζέντας, καθώς και οι συμφωνίες επί συγκεκριμένων Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης ή/και ελέγχου των μεταναστευτικών ροών συνιστούν χρήσιμες αλλά όχι επαρκείς προϋποθέσεις εξασφάλισης και διατήρησης της «σχετικής σταθερότητας» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και στη νέα χρονιά.

Αμφίβολη είναι επίσης η παρέμβαση των ΗΠΑ και της ΕΕ τόσο σε σχέση με την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση όσο και με την προώθηση της σταθερότητας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Η ΕΕ δείχνει «απαράσκευη» απέναντι σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον και χωρίς δυνατότητες ουσιαστικής και αποτελεσματικής παρέμβασης στην κατεύθυνση προώθησης της σταθερότητας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Αν και δεν συνιστά περιοχή άμεσης προτεραιότητας όπου διακυβεύονται κρίσιμα αμερικανικά συμφέροντα, η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί για τον πρόεδρο Τραμπ χώρο επίτευξης συμφωνιών και δυναμικής προώθησης των αμερικανικών ενεργειακών συμφερόντων.

Παράλληλα, η προτίμηση εκ μέρους του – εμφανής στην πρόσφατα εκδοθείσα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας – στα γεωγραφικά μεγάλα και ισχυρά κράτη που κυβερνώνται από ισχυρούς (βλέπε αυταρχικούς) ηγέτες δεν προοιωνίζεται ισορροπημένη και σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο στάση σε περίπτωση ενδεχόμενης ενασχόλησής του για τη διευθέτηση είτε της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης είτε άλλων εκκρεμοτήτων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Τις παραπάνω πραγματικότητες είναι σκόπιμο στη νέα χρονιά να λάβει υπόψη της η Ελλάδα σε σχέση με την – με καθυστέρηση – αναληφθείσα πρωτοβουλία του Forum «5Χ5» για την Ανατολική Μεσόγειο, προκειμένου είτε να προχωρήσουν «ευκολότερα» από την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών εκκρεμή ζητήματα (όπως, για παράδειγμα, η πόντιση του καλωδίου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Κύπρου – Κρήτης) είτε το υπάρχον σχήμα να διευρυνθεί με τη συμμετοχή και της ΕΕ, εμπνευστή της ιδέας του Forum και κυρίως συμβαλλόμενου μέρους της UNCLOs/Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Ο Ολυμπιακός επικράτησε με σκορ 3-0 του ΟΦΗ στο Παγκρήτιο Στάδιο και κατέκτησε το Betsson Super Cup για τη σεζόν 2025-26.

Η πρώτη κούπα της χρονιάς κατέληξε σε «ερυθρόλευκα» χέρια, με την ομάδα του Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ να κατακτάει το τρόπαιο και πλέον να στοχεύει στη διατήρηση των σκήπτρων του σε Stoiximan Super League και Κύπελλο Ελλάδος Betsson.

Με αυτόν τον τίτλο ο Ολυμπιακός έφτασε συνολικά τα πέντε στη διοργάνωση του Betsson Super Cup και παραμένει πολυνίκης του θεσμού, καθώς ακολουθούν Παναθηναϊκός και ΑΕΚ με τρεις και δύο κούπες αντίστοιχα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Αναλυτικά οι κατακτήσεις των ομάδων στο Betsson Super Cup:

Ολυμπιακός 5 τρόπαια: 1979-1980, 1987-1988, 1992-1993, 2007-2008, 2025-2026

Παναθηναϊκός 3 τρόπαια: 1988-1989, 1993-1994, 1994-1995

ΑΕΚ 2 τρόπαια: 1989-1990, 1996-1997

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ,  δήλωσε ότι η αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροδρίγκεζ, είναι «διατεθειμένη να συνεργαστεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες». Το ερώτημα που προκύπτει είναι ποια είναι η Ροδρίγκεζ και ποιο ρόλο μπορεί να διαδραματίσει στις εξελίξεις στη Βενεζουέλα.

Όταν οι δημοσιογράφοι ζήτησαν από τον πρόεδρο των ΗΠΑ να διευκρινίσει ποιοι εντός της χώρας θα μπορούσαν να συμμετάσχουν σε μια «ασφαλή, ορθή και συνετή μετάβαση», ο Τραμπ ανέφερε ότι ο υπουργός Εξωτερικών του, Μάρκο Ρούμπιο, είχε συνομιλίες με τη Ροδρίγκεζ.

Η Ντέλσι Ροδρίγκεζ, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Νικολάς Μαδούρο, ήταν η πρώτη αξιωματούχος που μίλησε δημόσια μετά τα αμερικανικά πλήγματα. Κάλεσε την Ουάσιγκτον να παρουσιάσει αποδείξεις ότι ο Μαδούρο και η σύζυγός του παραμένουν εν ζωή.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Το μήνυμά της μεταδόθηκε μόνο σε ηχητική μορφή, γεγονός που προκάλεσε εικασίες ότι η Ροδρίγκεζ ίσως έχει εγκαταλείψει τη Βενεζουέλα. Πηγές ανέφεραν στο πρακτορείο Reuters ότι βρισκόταν στη Ρωσία, κάτι που ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών διέψευσε, χαρακτηρίζοντας την αναφορά ως «ψευδή».

Σύμφωνα με τον Τραμπ, η Ροδρίγκεζ εξέφρασε την πρόθεσή της να κάνει «ό,τι ζητήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες». Η τοποθέτηση αυτή προκαλεί εντύπωση, καθώς τόσο η ίδια όσο και ο αδελφός της, Χόρχε Ροδρίγκεζ επικεφαλής της Εθνοσυνέλευσης, υπήρξαν για χρόνια από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του καθεστώτος Μαδούρο.

Ωστόσο, εκτιμάται ότι η Ροδρίγκεζ ενδέχεται να επιδιώκει συνεργασία με την κυβέρνηση Τραμπ προκειμένου να διασφαλίσει τη δική της πολιτική και προσωπική επιβίωση.

Διαβάστε ακόμη:

Ντόναλντ Τραμπ: Θα διοικήσουμε την Βενεζουέλα όσο χρειαστεί – Είμαστε έτοιμοι για δεύτερο χτύπημα

Επιχείρηση «Absolute Resolve»: Πώς αιφνιδίασε ο στρατός των ΗΠΑ τον Μαδούρο – Όλες οι λεπτομέρειες

Ο Ολυμπιακός ξεκίνησε το παιχνίδι με έντονη πίεση, όμως οι Κρητικοί άντεξαν και κατάφεραν να οδηγήσουν τον τελικό στην παράταση. Εκεί, οι «ερυθρόλευκοι» βρήκαν τα καθοριστικά γκολ που τους έφεραν στη νίκη και την κατάκτηση του πρώτου τίτλου της σεζόν 2025-26, προσθέτοντας το πέμπτο Super Cup στην ιστορία τους.

Η απονομή του τροπαίου ήταν συγκινητική. Ο αρχηγός των Πειραιωτών, Παναγιώτης Ρέτσος, φώναξε τον προπονητή Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ και μαζί σήκωσαν την κούπα, σε μία στιγμή που συνδύαζε υπερηφάνεια και ενότητα.

Στη συνέχεια, οι ποδοσφαιριστές κατευθύνθηκαν προς την εξέδρα όπου βρίσκονταν οι οπαδοί τους και πανηγύρισαν μαζί τους τη μεγάλη νίκη. Κεντρικό πρόσωπο των εορτασμών ήταν ο MVP της αναμέτρησης, Αλέξης Καλογερόπουλος, ο οποίος ξεχώρισε με τις εμφανίσεις του και κέρδισε τις εντυπώσεις στο γήπεδο, γιορτάζοντας μαζί με τους συμπαίκτες και τον κόσμο την κατάκτηση του τροπαίου.

Αναπροσαρμόζεται από τη Δευτέρα 5 Ιανουαρίου το πρόγραμμα δρομολογίων του Μετρό της Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο της σταδιακής εξέλιξης των δοκιμών στην επέκταση προς Καλαμαριά και μετά το πλήρες ωράριο που ίσχυσε κατά την εορταστική περίοδο, για την καλύτερη εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού.

Έτσι, από την προσεχή εβδομάδα η αναχώρηση του πρώτου συρμού από τους τερματικούς σταθμούς τις καθημερινές θα πραγματοποιείται στις 06:30 και η αναχώρηση του τελευταίου συρμού στις 23:00.

Σάββατο και Κυριακή τα δρομολόγια θα ξεκινούν στις 08:00 και θα ολοκληρώνονται στις 23:00.

Η πρώτη ανάγνωση έχει αρχίσει πλέον να γίνεται κοινότοπη. Με την καταλυτική παρουσία και τη βίαιη απόρριψη της καθεστηκυίας τάξης από την προεδρία Trump, η μεταπολεμική διεθνής κοινότητα θρυμματίζεται και μετατρέπεται σε διμερείς συναλλακτικές σχέσεις, όπου το κέρδος (όχι υποχρεωτικά το εθνικό – και το προσωπικό αρκεί) υπερτερεί κανόνων, αρχών και παραδοσιακών συμμαχιών.

Το συνεργατικό οικοδόμημα των τελευταίων 80 ετών, η πολυμερής διπλωματία που αναπτύχθηκε στους διαδρόμους του ΟΗΕ και στους λοιπούς διεθνείς οργανισμούς της μεγάλης του οικογένειας, παραπαίει, οι κοινές βάσεις πάνω στις οποίες χτίστηκε καταρρέουν και αντικαθίστανται με νέες ομαδοποιήσεις, που αναπαράγουν τις ζώνες επιρροής του 19ου αιώνα. Ο κόσμος αλλάζει πηγαίνοντας πίσω σε πιο βάναυσες, πρωτόγονες σχέσεις εξουσίας, παραμερίζοντας τις αβρότητες ενός πολιτικού πολιτισμού που φαίνεται απελπιστικά μαλθακός και τελικά ξεπερασμένος.

Δεν συμμερίζομαι απολύτως αυτή την ανάγνωση. Η αλήθεια είναι ότι ο κόσμος αλλάζει πολύ καιρό τώρα. Ο βόμβος των επερχόμενων γεγονότων γινόταν ολοένα και πιο δυνατός καθώς οι τεκτονικές πλάκες μετακινούνται, τρίβονται και συντρίβονται – η νέα αμερικανική διακυβέρνηση δρα ως επιταχυντής μάλλον παρά ως δημιουργός αυτής της μεταβολής. Η παγκοσμιοποιημένη αγορά έχει ήδη βρει τα όριά της, η τεχνολογία καλπάζει με γοργούς ρυθμούς και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τους αρμούς των κοινωνιών μας, οι ανάγκες μας σε ενέργεια ενισχύουν τον εξηλεκτρισμό των οικονομιών μας, οι πληθυσμοί μας σμικρύνονται τόσο ώστε ο ανταγωνισμός για ανθρώπους, νόμιμους μετανάστες αλλά και μεικτές ροές μετακινούμενων εργαζομένων θα δημιουργήσει νέες εντάσεις στους νέους διαδρόμους διακίνησης αγαθών, που απαιτούν προστατευόμενες και προστατευτέες υποδομές διατρέχοντας ηπείρους και ωκεανούς.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η αλλαγή αυτή ήταν ήδη ορατή. Δίπλα στους μεταπολεμικούς θεσμούς, τον ΟΗΕ με ένα Συμβούλιο Ασφαλείας που περιλαμβάνει τους νικητές και τη δημοκρατική Γενική Συνέλευση, στην οποία πλειοψηφούν μικρές ή μεγαλύτερες απολυταρχίες, είχε ήδη δημιουργηθεί ένα παράλληλο σύστημα θεσμών και κανόνων, συχνά χωρίς επίσημη τυποποίηση. Παραλλήλως προς το Συμβούλιο Ασφαλείας, λειτουργεί ήδη εδώ και πάνω από 50 χρόνια η άτυπη σύναξη του G7 – συναθροίστηκαν για πρώτη φορά το 1973 μετά την ενεργειακή κρίση και συνέρχονται τακτικά από το 1975, αυξήθηκαν σε G8 μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και επανήλθαν στην αρχική τους σύνθεση αποκλείοντας τη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία.

Δίπλα σε αυτό το διευθυντήριο, που ξεκίνησε ως οικονομικός συντονισμός αλλά είναι προδήλως πλέον ιδίως πολιτικός, δημιουργήθηκε ήδη από το 1999 και επισήμως από το 2008 και μια ευρύτερη, δημοκρατικότερη σύναξη, που απαρτίζεται από τις 20 μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη, καλύπτοντας στην πραγματικότητα το 85% του παγκόσμιου ακαθάριστου εισοδήματος, 80% του παγκόσμιου εμπορίου και τα 2/3 του παγκόσμιου πληθυσμού. Οι αποφάσεις του τυπικού συστήματος του ΟΗΕ και των περιφερειακών οργανισμών στέκονται δίπλα στις προγραμματικές αποφάσεις των G7 και G20, αλληλοσυμπληρούμενες. Και δεν είναι τυχαίο ότι οι μη τυπικές ομαδοποιήσεις ξεπερνούν τα όρια του (ενιαίου τότε) δυτικού κόσμου και του Παγκόσμιου Νότου και αντικατοπτρίζουν πολύ καλύτερα τις πραγματικές δυνάμεις στην εξελισσόμενη διεθνή κοινότητα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Κοινό χαρακτηριστικό και των τυπικών και των άτυπων διεθνών οργανισμών είναι βεβαίως η ταύτιση βουλήσεων σε ένα ενιαίο σύστημα κανόνων, που σκοπό έχουν να διευκολύνουν την εξεύρεση συναινέσεων, χωρίς να χρειάζεται να συζητάμε κάθε φορά τα αυτονόητα. Η έννοια της συναίνεσης, όμως, είναι ξένη προς τη λογική της νέας αμερικανικής διοίκησης – και είναι, νομίζω, αυτή η μεγαλύτερη αλλαγή που διαπιστώνουμε στη χρονιά που κλείνει.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η αναζήτηση μιας αμοιβαία αποδεκτής λύσης γίνεται αντιληπτή ως παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, στη λογική μιας βάναυσης ερώτησης του τύπου «τι κερδίζω εγώ από όλα αυτά;», περιορίζοντας ουσιαστικά τις ΗΠΑ στον ρόλο ενός μεγάλου αλλά πάντως ενός ακόμη παίκτη απεκδυόμενου την αίγλη και το βάρος της ηγεμονικής δύναμης. Αρκεί η υφολογική αλλαγή για να μετατρέψει ένα ολόκληρο σύστημα συνεργασίας σε απλές διμερείς συναλλαγές, που λειτουργούν εκ του μηδενός χωρίς ευρύτερο πλαίσιο και χωρίς μακροπρόθεσμη προοπτική, στη βάση συμφωνιών που ισχύουν για όσο ισχύουν και μέχρι να αντικατασταθούν από την επόμενη;

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Θεωρώ ότι μια τέτοια θεώρηση είναι απελπιστικά απλοϊκή, αναφερόμενη σε έναν σχεδόν πρωτόγονο κόσμο που έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Αυτό που διαπιστώνουμε σήμερα είναι δυο αντικρουόμενες τάσεις: από τη μια πλευρά, βλέπουμε την ενίσχυση της κρατικής κυριαρχίας, την επαναβεβαίωση του κράτους ως πυρήνα διαμόρφωσης της διεθνούς πολιτικής με έμφαση στη χρηστική κατάφαση του ιδίου συμφέροντος, χωρίς υποχρεωτική αναγωγή σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αρχών και κανόνων. Από την άλλη, είναι παραπάνω από σαφές ότι οι προκλήσεις του 21ου αιώνα είναι συλλογικές και είναι αδύνατον να αντιμετωπιστούν από μεμονωμένες κρατικές μονάδες, όσο ισχυρές κι αν είναι αυτές.

Η κλιματική αλλαγή, που υπάρχει και λυσσομανά γύρω μας είτε την αναγνωρίζουμε είτε όχι, η πρόσβαση στους ενεργειακούς και βιολογικούς πόρους των ωκεανών πέραν των ζωνών κρατικής δικαιοδοσίας, η ρύπανση από πλαστικά που βρίσκεται σε κάθε σημείο της τροφικής αλυσίδας, η πιθανότητα μιας ακόμη πανδημίας, όλα αυτά είναι προβλήματα που χρειάζονται κοινή στρατηγική και κοινές λύσεις. Στην πραγματικότητα, κάτω από την τρικυμισμένη επιφάνεια, ελλοχεύει μια συνεχώς εντεινόμενη διελκυστίνδα ανάμεσα στην απαίτηση ανασχεδιασμού και στη συνεχιζόμενη λειτουργία των θεσμών με τρόπο αδιάλειπτο και αποτελεσματικό.

Η διαπάλη αυτή δεν είναι χωρίς θύματα. Οι ιδεολογικές αντιρρήσεις ως προς τον χειρισμό π.χ. των μεταναστευτικών ροών οδηγεί τους εξειδικευμένους οργανισμούς σε καταστάσεις ασφυξίας: η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες βλέπει ξαφνικά περίπου το 45% του προϋπολογισμού της να έχει εξαφανιστεί και βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν βίαιο όσο και αναγκαίο ανασχεδιασμό.

Κάτω όμως από τα μεγάλα λόγια και τις ακραίες πλην βραχυπρόθεσμες αρνήσεις, οι υπάρχουσες δομές μεταλλάσσονται και συνεχίζουν να εργάζονται. Ο Διεθνής Οργανισμός Υγείας υφίσταται τεράστια πίεση, αλλά όλες οι χώρες αναγνωρίζουν πλέον την ανάγκη συνεργασίας υπό την σκέπην του.

Ο ΟΟΣΑ βλέπει το παγκόσμιο σύστημα φορολογίας, που με τόσο κόπο έχτιζε για χρόνια, να ακυρώνεται, αλλά οι ελεγκτικοί του μηχανισμοί συνεχίζουν να λειτουργούν κάτω από το ραντάρ και φέρνουν την Ουκρανία στον μηχανισμό ελέγχου της διαφθοράς.

Η νέα ισορροπία δεν θα βρεθεί μέσα στο 2026 που ανατέλλει, αλλά θα ήταν λάθος να θεωρηθεί ότι οι διεθνείς οργανισμοί έχουν τεθεί οριστικώς στο περιθώριο. Νέοι σχηματισμοί αναδύονται, βασισμένοι στις κοινές ανάγκες συχνά χωρίς καν γεωγραφικούς περιορισμούς: οι BRICS, η ομάδα της Σαγκάης, οι διάδρομοι που προωθεί η Ευρωπαϊκή Ενωση, τυλίγοντας τον πλανήτη με δεσμούς οικονομικών συμφερόντων και πολιτικών συμμαχιών.

Και ο συμβολισμός των παλαιών δομών παραμένει – ακόμη και αυτό το σχεδόν αποικιοκρατικό σχέδιο των 21 σημείων για την επόμενη ημέρα της Γάζας, που ξεδιπλώνει το όραμα του προέδρου Trump για τη Ριβιέρα του Λεβάντε, υποβλήθηκε προς έγκριση στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Ο παλαιός κόσμος μετασχηματίζεται για να αντιμετωπίσει τις ανάγκες του μέλλοντος. Αλλά θέλει υπομονή, επιμονή, αντοχή και κυρίως ψυχραιμία η διαδικασία.

Ενα λανθασμένος προγραμματισμός, απρόσμενο ταξίδι στον πλανήτη της παιδικής ηλικίας προπαραμονή Πρωτοχρονιάς. «Θα μείνεις στο κέντρο μέχρι να πας δερματολόγο;» «Ναι δεν προλαβαίνω να γυρίσω βόρεια με την κίνηση που έχει τέτοιες μέρες. Θα πάω με τα πόδια να περάσει η ώρα». Οσο κατηφορίζεις, τόσο σκοτεινιάζουν οι εικόνες. Η χρυσόσκονη και τα φώτα της Βουκουρεστίου σβήνουν λίγα τετράγωνα παρακάτω. Οσο αργά κι αν περπατάς, το ραντεβού ακόμα αργεί. Βουτιά στο παρελθόν. Το ιατρείο είναι στη γειτονιά όπου έμενες ως τα 6. Με έναν παράξενο τρόπο θυμάσαι τα πάντα.

Πώς γίνεται να ξεχνάς όσα έγιναν χθες, αλλά θυμάσαι πεντακάθαρα όσα είχαν γίνει όταν ήσουν 6; Επιταχύνεις το βήμα, έχεις μια ανεπίγνωστη επιθυμία να φτάσεις όσο πιο γρήγορα γίνεται στο σπίτι των πιο τρυφερών σου χρόνων. Οσο πιο μακρινή η προσωπική διαδρομή, τόσο πιο επιτακτική ανάγκη η επιστροφή στη βάση. Σηκώνεις το κεφάλι, κοιτάς αριστερά, βλέπεις τον αριθμό. 103, με μεγάλα γράμματα στην πόρτα της εισόδου.

Ή ίσως όχι και τόσο μεγάλα όσο τα έβλεπες τότε. Κοιτάς αριστερά και δεξιά τον δρόμο, τα μαγαζιά και πάλι την είσοδο της πολυκατοικίας. Ολα αρχίζουν να επιστρέφουν στις πραγματικές τους διαστάσεις, χαμογελάς που δεν μπορείς να εντυπωσιαστείς σαν τότε. Πλησιάζεις στη γυάλινη πόρτα, βάζεις τα χέρια γύρω απο το μάτια να δεις μέσα από το τζάμι. Λείπει το παχύ μεγαλοπρεπές χαλί στη μεγάλη σκάλα, πολλά τα ξενικά ονόματα που πια διαβάζεις στα κουδούνια, κάποιος έχει γράψει γκράφιτι στο μάρμαρο της εισόδου. Νεύρα σαν να μένεις ακόμα εκεί. Κοιτάς αριστερά και δεξιά, το κλειστό μαγαζί στη γωνία πρέπει να ήταν φούρνος. Ναι, φούρνος ήταν, είχαμε πει με τον αδερφό μου και κάλαντα μαζί εκεί. Να τον πάρω να του το θυμίσω!

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ερειπωμένο πια από την πολύχρονη εγκατάλειψη κι όμως παραμένει η επιγραφή: «Αρτοποιείο» κι από κάτω το όνομα του ιδιοκτήτη. Πόσα χρόνια πέρασαν… Ξεκινάς υπολογισμούς, μπα, δεν θέλεις μετρήσεις. Απέναντι ήταν φαρμακείο και για έναν ανεξήγητο λόγο νιώθεις μια καθησυχαστική ασφάλεια που ακόμα είναι εκεί. Στρίβεις στη γωνία, στο τέρμα του δρόμου ήταν κομμωτήριο, τι χαρά όταν σε πήγαινε η μαμά εκεί. Λίγα μέτρα παρακάτω το video club. Κι εκεί είχες χαρεί πολύ, γιατί όταν ο ιδιοκτήτης αποφάσισε να το κλείσει, ο μπαμπάς πήγε και σου αγόρασε όλες τις ταινίες της Βουγιουκλάκη και τόσα χρόνια μετά δεν μπορείς να θυμηθείς αν έχεις ποτέ χαρεί περισσότερο με δώρο.

Μην ξεχάσω μια βόλτα και στο Πεδίον του Αρεως. Ατελείωτες διαδρομές με τον μπαμπά εκεί, μαθαίνοντας την προπαίδεια. «Πανελλήνιος Γυμναστικός Σύλλογος». Ρυθμική και ενόργανη – πρόβες στο πάρκο να μάθω να κάνω χούλα-χουπ και να μην πέφτει το στεφάνι. Αυτό ήταν το πάρκο; Το φαντασμαγορικό πάρκο των παιδικών μου χρόνων ήταν μια κυκλική πεζοδρομημένη πλατεία με παγκάκια και κούνιες. Εχεις παρατηρήσει πως όσο μεγαλώνεις, τα αντικείμενα μικραίνουν; Ξένες επιγραφές έξω από μαγαζιά, σπαστά ελληνικά, πόσο άλλαξαν οι γείτονες του κέντρου. Απίστευτο! – διακόπτονται οι σκέψεις. Βλέπεις την επιγραφή «Ελλη» έξω από το βιβλιοπωλείο, ήταν το βιβλιοπωλείο που σε πήγαινε η μαμά και ξετρελαινόσουν να σου παίρνει στιλό, μπλοκάκια, χαρτάκια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Με το που περνάς απέναντι στον δρόμο, ο πλανήτης της παιδικής σου ηλικίας χάνεται, μαζί και η γαλήνη, η ασφάλεια της παιδικότητάς σου ξεθωριάζει. Πέρασε η ώρα, πρέπει να πας στο ραντεβού με τη γιατρό. Συνεννοήσεις με τη μαμά για τα ψώνια του δείπνου της παραμονής. «Τι θα πάρουμε;» Σπασμένο χέρι η μαμά, οι ρόλοι έχουν πια αντιστραφεί. Δεν θα σε πάει εκείνη στην «Ελλη» να σου πάρει μαρκαδόρους, μπλοκάκια και στιλό, τώρα την πας στα μαγαζιά εσύ. Παραμονή Πρωτοχρονιάς όλοι μαζί στο σπίτι. Και αυτό που κάποτε θεωρούσες δεδομένο, πια είναι το πολυτιμότερό σου δώρο.

Κάθε χρόνο η εξέλιξη των ψηφιακών τεχνολογιών και ειδικά της ΤΝ τείνει να διαψεύδει ακόμα και τα πιο ώριμα συστήματα τεχνολογικής πρόγνωσης καθιστώντας οιαδήποτε πρόβλεψη τουλάχιστον παρακινδυνευμένη. Τι καθιστά όμως το 2026 τόσο καθοριστικό για την εξέλιξη αλλά και τον ίδιο τον έλεγχο αυτής της τεχνολογίας στις διάφορες εκφάνσεις της;

Πρώτον, το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί εταιρείες αλλά και πολλές εποπτικές Αρχές είναι εάν αυτή η χρονιά θα σηματοδοτήσει τη γιγάντωση της οικονομίας των πρακτόρων ΤΝ (agent economy) και τη σταδιακή καθιέρωση της δραστικότερης – μέχρι στιγμής – μορφής αυτονόμησης της ΤΝ.

Ολες οι σχετικές προβλέψεις δείχνουν ότι το agent AI – συστήματα ικανά να ολοκληρώνουν ανεξάρτητα σύνθετες εργασίες πολλαπλών βημάτων – θα περάσει σταδιακά από την πειραματική χρήση στην κύρια ανάπτυξη. Ενώ λιγότερο από το 5% των επιχειρήσεων ανέπτυξε agent AI το 2025, το ποσοστό αυτό προβλέπεται να εκτοξευτεί στο 40% μέχρι τα τέλη του 2026. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά chatbots ή βοηθούς AI που ανταποκρίνονται σε προτροπές, το agent AI μπορεί να σχεδιάζει, να εκτελεί και να ολοκληρώνει εργασίες πολλαπλών βημάτων αδιάκοπα και χωρίς την παραμικρή ανθρώπινη επίβλεψη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Το 2026 θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο και για την αγορά εργασίας καθώς προβλέπεται ότι θα είναι η πρώτη χρονιά που θα είμαστε σε θέση να καταγράψουμε με ασφάλεια τον πραγματικό εργασιακό αντίκτυπο της ΤΝ υπό το πρίσμα και του πρόσφατου AI Index του Stanford που δείχνει ότι τα μοντέλα ΤΝ έχουν πλέον ξεπεράσει τις ανθρώπινες επιδόσεις σχεδόν σε κάθε τεχνική εργασία – εκτός από την πολυτροπική κατανόηση και συλλογισμό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η νέα χρονιά αναμένεται να καταστήσει το περίφημο AI literacy (γραμματισμός στην ΤΝ) βασική προϋπόθεση για την εύρεση εργασίας και αναπόσπαστο στοιχείο επιβίωσης σε πάρα πολλούς εργασιακούς κλάδους. Πολλοί οργανισμοί θα επενδύσουν δισεκατομμύρια σε προγράμματα επανεκπαίδευσης για να διασφαλίσουν ότι κάθε εργαζόμενος θα είναι σε θέση να ενσωματώνει εργαλεία ΤΝ στη ροή καθηκόντων του και να αξιολογεί την αποτελεσματικότητά τους.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ταυτόχρονα, η ανάγκη επεξήγησης του τρόπου λειτουργίας της ΤΝ αναμένεται μέσα στο 2026 να καταστεί κανονιστική απαίτηση και εταιρική πρακτική ειδικά δεδομένου ότι τα συστήματα ΤΝ θα αρχίζουν να χρησιμοποιούνται ολοένα και σε πιο ευαίσθητους τομείς, όπως για την έγκριση δανείων και τη διάγνωση ασθενειών. Το αίτημα για διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων θα γίνει καθολικό – πέρα ​​από τις ρυθμιστικές και δικαστικές Αρχές –, με πολλούς οργανισμούς να εφαρμόζουν συστήματα ανίχνευσης μεροληψίας και ανθρώπινης επαλήθευσης για να βοηθήσουν στον εντοπισμό των «τυφλών» σημείων του συστήματος.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Επιπλέον, καθώς οι ενεργειακές απαιτήσεις της δημιουργικής ΤΝ αυξάνονται εκθετικά, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των μεγάλων μοντέλων της θα πάψει να αποτελεί δευτερεύον ζήτημα. Μέσα στο 2026, πολλοί οργανισμοί θα δώσουν προτεραιότητα σε ενεργειακά αποδοτικές αρχιτεκτονικές ΤΝ και χρήση τεχνικών κβαντοποίησης και νευρομορφικών υπολογισμών για τη βιώσιμη διαχείριση του σχετικού περιβαλλοντικού κόστους και την απόκτηση κάποιου είδους συγκριτικού πλεονεκτήματος.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Τέλος, μια άλλη τάση που αναμένεται να κυριαρχήσει στον τεχνολογικό αυτό χώρο εντός του επόμενου χρόνου είναι αυτό που αποκαλείται κυρίαρχη τεχνητή νοημοσύνη και στόχο έχει να ενισχύσει την προστασία και τον τοπικό έλεγχο των δεδομένων και την ανάπτυξη τοπικών υποδομών και οικοσυστημάτων ΤΝ. Αρχής γενομένης από το 2026, θα γίνουμε μάρτυρες δημιουργίας κυρίαρχων οικοσυστημάτων ΤΝ στην ΕΕ, την Ινδία, τη Νοτιοανατολική Ασία και τη Μέση Ανατολή, το καθένα με ξεχωριστά ρυθμιστικά πλαίσια, απαιτήσεις διαμονής δεδομένων και τοπικά δεδομένα εκπαίδευσης. Ως αποτέλεσμα, θα δούμε τη σταδιακή δημιουργία περιφερειακών κόμβων ΤΝ για τη μείωση της εξάρτησης από ξένους παρόχους υπηρεσιών ΤΝ και την ενίσχυση μιας νέου τύπου καινοτομίας που θα είναι προσαρμοσμένη στις τοπικές γλώσσες και στις ιδιαιτερότητες επιμέρους πολιτιστικών πλαισίων.

Οι ειδικοί προβλέπουν ότι το ήμισυ των χωρών που απαρτίζουν το G20 θα δημιουργήσει τοπικά μοντέλα ΤΝ για τις δημόσιες υπηρεσίες του. Σε πολλές περιοχές του κόσμου θα θεσπιστούν νέοι κανονισμοί για την ΤΝ, όπως στην Ιαπωνία, στο Βιετνάμ, στη Νότια Κορέα αλλά και στο Κολοράντο και στο Τέξας (TRAIGA). Είναι ενδεικτικό του νομοθετικού ενδιαφέροντος για τη ρύθμιση της ΤΝ ότι το 2025 κατατέθηκαν μόνο στις ΗΠΑ πάνω από 1.100 νομοσχέδια που σχετίζονται με την ΤΝ.

Ποιος είναι, τελικά, ο κοινός παρονομαστής αυτού του νέου κόσμου που διαμορφώνεται; Η αναγνώριση ότι η ΤΝ δεν μπορεί να εξελιχθεί ανεξέλεγκτα. Η ενίσχυση της διακυβέρνησης, οι αυστηρότεροι κανόνες λογοδοσίας και διαφάνειας και η χάραξη γενναίων στρατηγικών δίκαιης ανάπτυξης αποτελούν προϋποθέσεις ώστε τα οφέλη της ΤΝ να διανεμηθούν με κοινωνικά βιώσιμο τρόπο.

Ο στόχος για το 2026 δεν θα πρέπει να είναι απλώς η διαμόρφωση των βάσεων για την κοινωνικοποίηση των εργαλείων και των υποδομών της ΤΝ, αλλά η διαμόρφωση ενός νέου στέρεου προτύπου υπεύθυνης κοινωνικής καινοτομίας. Εκεί ακριβώς θα κριθεί αν η ΤΝ θα αποτελέσει καθοριστικό μοχλό συλλογικής προόδου ή θα συνεχίσει να αποτελεί πολλαπλασιαστή κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων.

Η τελευταία χρονιά του πρώτου τετάρτου του φοβερού 21ου αιώνα έφερε σχεδόν σε σημείο μη επιστροφής και τις τέσσερις μεγάλες τάσεις αυτής της σύντομης αλλά απολύτως ανατρεπτικής περιόδου.

Τάση πρώτη: η ανατροπή των γεωπολιτικών ισορροπιών και η επανεμφάνιση του πολέμου ως μέσου λύσης των διαφορών.

Τάση δεύτερη: η συνειδητοποίηση της κλιματικής κρίσης και οι άνισες προσπάθειες για την αντιμετώπισή της.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Τάση τρίτη: τα άλματα της τεχνολογίας, με αποκορύφωση την άφιξη της τεχνητής νοημοσύνης, και η πάλη να μη χαθεί ο έλεγχος του ανθρώπου επί των δημιουργημάτων του. Τάση τέταρτη: η αλλαγή προσώπου όχι απλώς της παγκόσμιας οικονομίας αλλά ολόκληρου του καπιταλιστικού συστήματος. Είναι, πιστεύω, έγκυρο να θεωρήσουμε ότι από τις τάσεις περάσαμε πλέον στις νέες γραμμές και από τις απειλές στην ανοιχτή διακινδύνευση.

Ανατροπή γεωπολιτικών ισορροπιών

Στο γεωπολιτικό – πολεμικό πεδίο, το 2025 έφερε ως κύριο νέο στοιχείο την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από την υπεράσπιση όχι μόνο της Ουκρανίας, αλλά της «Δύσης», δηλαδή από τη μέσω θεσμών προσπάθεια διατήρησης της ειρήνης και της δημοκρατίας ανά τον κόσμο. Εσωτερική καταστολή και εξωτερική επιθετικότητα. Εμπορικός ανταγωνισμός με όρους σύγκρουσης και επιβολής. Αποχώρηση από διεθνείς οργανισμούς και αποδυνάμωση οργάνων, συμφωνιών και γενικώς του διεθνούς δικαίου. Θέαση της ευρωπαϊκής ασφάλειας, και της Ευρώπης γενικώς, όχι απλώς ως δευτερεύουσας προτεραιότητας αλλά ως «πολιτισμικού εχθρού». Προσπάθεια εξάπλωσης της στρατιωτικής ισχύος, του πολιτικού αυταρχισμού και της συναλλακτικής διαχείρισης ως παγκόσμιου περί των πραγμάτων μέτρου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Οι – άκαμπτες στο εγγύς μέλλον – αυτές αλλαγές είχαν θύματα και κερδισμένους, στην πρώτη γραμμή των οποίων βρίσκεται η Κίνα, με τις Ηνωμένες Πολιτείες του Τραμπ να της παραδίδουν, σχεδόν προγραμματικά, την πρωτοκαθεδρία σε όλα τα επίπεδα: γεωπολιτικό, οικονομικό, ενεργειακό. Στους χαμένους και επί ξύλου κρεμάμενους ανήκουν η Ουκρανία, στην οποία επιχειρείται, έπειτα από τόση αντίσταση και αίμα, να επιβληθεί η συνθηκολόγηση.

Η Ευρώπη, που καλείται, άμεσα και άτακτα, να μετατραπεί σε στρατιωτική δύναμη και άρα να απολέσει την ταυτότητά της. Η παγκόσμια δημοκρατία, που φαντάζει πλέον ως αχρείαστο εμπόδιο στον αγώνα των πάντων κατά των πάντων για πλούτο και ισχύ. Και πάνω απ’ όλα, στον βραχύ χρόνο, η ειρήνη: δεν είναι τυχαίο ότι, μέσα στο 2025 και ιδίως στους τελευταίους μήνες, έκαναν ανοιχτά λόγο για κίνδυνο σύρραξης εντός Ευρώπης ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, η κυβέρνηση της Φινλανδίας – στης οποίας τα σύνορα η Ρωσία συγκεντρώνει στρατό – και της Πολωνίας – που χτίζει καταφύγια –, ο γάλλος πρόεδρος, ο γερμανός υπουργός Αμυνας και φυσικά ο ίδιος ο Πούτιν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Τόσες «προειδοποιήσεις» μπορεί να λειτουργήσουν ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία, προκαλώντας και όχι αποκλείοντας την ανάφλεξη, ωστόσο είναι αντικειμενικό γεγονός ότι η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε ένα είδος «υβριδικού πολέμου» με τη Ρωσία, μέσω drones, κατασκοπείας, τεχνολογικών επιθέσεων, προπαγάνδας. Και αυτός ο πόλεμος δεν απέχει παρά ένα «ατύχημα» από τον «πραγματικό».

Η κλιματική κρίση

Στο μέτωπο της κλιματικής κρίσης, η χρονιά που τελειώνει όχι απλώς σφράγισε μια γενικευμένη αναδίπλωση, αλλά αποτέλεσε το ύψιστο σημείο αδράνειας μετά τη Σύνοδο του Παρισιού (2015) και τις «βολονταριστικές» αποφάσεις της. Απόσυρση και αντίστροφη προπαγάνδα των Ηνωμένων Πολιτειών – θυμηθείτε τη φράση περί «παγκόσμιας απάτης» (con job) που εκστόμισε ο Τραμπ στη Σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών τον Σεπτέμβριο. «Ελάφρυνση» και αναβολή, συχνά υπό τον μανδύα της «απλοποίησης», ήδη συμφωνημένων εντός του «Πράσινου Πακέτου» μέτρων από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Υποχώρηση στόχων και προοπτικών στη διάσκεψη για το κλίμα στο Μπελέμ της Βραζιλίας.

Μαζικές επανεπενδύσεις σε «βρώμικες» πηγές ενέργειας και αγνόηση επιστημονικών αποφάνσεων και δικαστικών αποφάσεων από πολλά κράτη. Ολα αυτά τα δυσάρεστα, ωστόσο, είναι αμφίβολο αν θα μπορέσουν να ανατρέψουν πλήρως μια αδήριτη οικονομική πραγματικότητα: με πρωτοστάτη την Κίνα, οι εναλλακτικές πηγές ενέργειας γίνονται όχι μόνο πιο προσιτές, αλλά και πιο φτηνές, άρα όχι απλώς περιβαλλοντικά αναγκαίες αλλά και πιο συμφέρουσες – σε βαθμό που και οι Τραμπ αυτού του κόσμου ίσως αναγκαστούν, κάποια στιγμή, να προσαρμοστούν.

Το νέο πρόσωπο του καπιταλισμού

Εκείνο στο οποίο οι Τραμπ αυτού του κόσμου έχουν όχι απλώς προσαρμοστεί, αλλά σε μεγάλο βαθμό προκαλέσει, είναι το νέο πρόσωπο του παγκόσμιου καπιταλισμού. Μειωμένη ανάπτυξη παντού, εμπορικοί φραγμοί και δασμοί, δυσκολίες και εμπόδια στην κίνηση εμπορευμάτων, αγαθών και προσώπων, μέσω περιοριστικών μεταναστευτικών πολιτικών σε εποχή αφόρητων μεταναστευτικών πιέσεων. Διαρκής αύξηση των οικονομικών, κοινωνικών, περιφερειακών και δημογραφικών ανισοτήτων: η Ευρώπη γερνάει, η Αμερική ισπανοποιείται, η Κίνα και η Ιαπωνία συρρικνώνονται, η Ινδία και η Νιγηρία καλπάζουν.

Πλήρης ανακατανομή δυνάμεων, απαιτήσεων και δεξιοτήτων στον εργασιακό χώρο, στενότητα φυσικών πόρων και μάχη – κυριολεκτικά – για τις σπάνιες γαίες και, αύριο, για το νερό. Οριστική επικράτηση της άυλης και χρηματιστικής (αρρύθμιστοι τομείς και εταιρείες, κρυπτονομίσματα, εξωχώριοι και αφορολόγητοι «παράδεισοι») επί της παραγωγικής οικονομίας. «Εξαγορά» ψηφοφόρων, άρα και πολιτικών αποφάσεων, μέσω των γιγάντων της τεχνολογίας. Οι μεταλλάξεις είναι κατακλυσμιαίες και έχουν έναν μόνο κοινό παρονομαστή: την αποκοπή της οικονομίας από τον άνθρωπο και τις επιλογές του.

Η τεχνητή νοημοσύνη

Την ίδια, με διαφορετικό τρόπο, αποκοπή ενισχύει και το τελευταίο, πιο σύνθετο και πιο αβέβαιο, πεδίο παγκόσμιων αλλαγών: η τεχνητή νοημοσύνη. Ηδη ορατές, σχεδόν ασύλληπτες ως πριν από λίγα χρόνια, πρόοδοι στους τομείς της υγείας, της ιατρικής, της πρόσβασης στη γνώση και την επιστήμη. Και ήδη απτή αποξένωση στη σχέση των ανθρώπων μεταξύ τους και με το περιβάλλον, των πολιτών με το κράτος, των γνώσεων με τη γνώση, της εμπειρίας με την κατανόηση και τη δημιουργία, της πληροφορίας με την πληροφόρηση, των απαιτήσεων από τη ζωή με την ικανοποίηση από τη ζωή.

Κι εδώ πάντως ο Ρουβίκωνας μοιάζει να έχει ξεπεραστεί: εχθροί και φίλοι, ειδικοί και διανοούμενοι, φανατικοί και λουδίτες, όλοι παραδέχονται ότι μέσα στο 2026, το πολύ το 2027, το άλμα στη λεγόμενη «δημιουργική», δηλαδή ίση με του ανθρώπου, αν όχι ανώτερη, πάντως αυτόνομη, νοημοσύνη (generative intelligence) θα έχει πραγματοποιηθεί. Και μετά θα πέσει, είναι μοιραίο, στα χέρια του Τραμπ, της «νέας οικονομίας», των ηγετών χωρών και εταιρειών που διψούν μόνο για κυριαρχία.