Τεχνολογία

Ο παρηγορητικός ήλιος, μεσημέρι Δεκεμβρίου, στον ήρεμο κήπο του Βυζαντινού Μουσείου ήταν ιδανικός για το γεύμα με τον πρεσβευτή της Γερμανίας Αντρέας Κιντλ στο εστιατόριο – καφέ ILISSIA. Στη σκιά του μεγάρου της δούκισσας της Πλακεντίας θυμήθηκα μία από τις τελευταίες αναρτήσεις του στο Instagram από την επίσκεψή του στη Σάμο.

Μιλούσε στα ελληνικά για τις ανασκαφές του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου στο νησί και την τεράστια σημασία τους. «Η Σάμος είναι ένα εξόχως ιδιαίτερο παράδειγμα, διότι δείχνει καθαρά πόσο στενές ήταν οι διασυνδέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο της αρχαιότητας, Αίγυπτο, Μέση Ανατολή», εξηγεί ο Κιντλ. Ανασκαφές κάνει το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο επίσης σε Ολυμπία, Κεραμεικό, Τίρυνθα, Καλοπόδι. Πέρυσι γιόρτασε τα 150 χρόνια ανασκαφών στην Ελλάδα. «Φυσικά, θέλει να συνεχίσει τις ανασκαφές για άλλα 150 χρόνια», λέει ο Κιντλ χαμογελώντας.

Από τον Σεπτέμβριο του 2023 ο 61χρονος Αντρέας Κιντλ είναι πρεσβευτής της Γερμανίας στην Ελλάδα. Γεννημένος στην Καρλσρούη με σπουδές Αρχαίων Ελληνικών, Γερμανικής Φιλολογίας, Ισλαμικές και Φιλοσοφίας στα Πανεπιστήμια Χαϊδελβέργης, Βόννης, Οξφόρδης και Αλεξάνδρειας. Το προηγούμενο πόστο του ήταν η Βηρυτός. Αλλά στην Αθήνα δείχνει να έφτασε στο σπίτι του.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η πρώτη επαφή με την Ελλάδα ήταν σε ηλικία 10 ετών, την επισκεπτόταν συχνά με τους γονείς του, η Φοινικούντα ήταν αγαπημένος προορισμός. Στο Γυμνάσιο επέλεξε τα αρχαία ελληνικά, του άρεσαν τόσο, που ακολούθησε σπουδές Αρχαιοελληνικής Φιλολογίας, έκανε με υποτροφία μαθήματα ελληνικών στη Θεσσαλονίκη, επισκέφθηκε πρώτη φορά το Αγιον Ορος. Δεν ήταν η μόνη.

Πέρασε την αγάπη για την Ελλάδα και στις τρεις κόρες του, 26, 24 και 21 ετών, που επισκέπτονται όσο πιο συχνά μπορούν τη χώρα, ακόμα και για ένα Σαββατοκύριακο. Οχι μόνο για διακοπές και τα κλασικά αξιοθέατα. «Πρόσφατα η μία κόρη μαζί με τη γυναίκα μου πήγαν και στην Ηπειρο, εκδρομή για μανιτάρια τρούφας, ήταν μια ιδιαίτερη εμπειρία», λέει.

Η λατρεία των Γερμανών για την κλασική Ελλάδα έχει βαθιές ρίζες, Γκαίτε, Σίλερ, Χέλντερλιν. Ο πολιτισμός παραμένει ένα σημαντικό στοιχείο, με το οποίο συνδέουν οι Γερμανοί την Ελλάδα σήμερα. Η πρώτη, εμπεριστατωμένη έρευνα για την εικόνα που έχουν οι Γερμανοί για την Ελλάδα, που έγινε για το Ιδρυμα Φρίντριχ Εμπερτ (FES) Αθήνας, δείχνει τον πολιτισμό στην πέμπτη θέση κατάταξης μετά τον ήλιο και τη θάλασσα, τη γαστρονομία (σουβλάκι, φέτα), τη φιλοξενία, τις διακοπές.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ο αριθμός των γερμανών τουριστών αυξάνεται συνεχώς, τους πρώτους οκτώ μήνες φέτος αυξήθηκε 8% σε σχέση με πέρυσι, χρονιά που είχε επίσης αύξηση της τάξεως του 8%-10%. Πέρυσι έφτασαν τα 5,5 εκατομμύρια, φέτος θα είναι περισσότεροι. «Η έρευνα του FES δείχνει ότι ένας στους δύο Γερμανούς έχει επισκεφθεί την Ελλάδα. Δεν ξέρω αν υπάρχει τέτοια σχέση με άλλη χώρα», λέει ο Κιντλ, «μπορεί να πηγαίνουν περισσότεροι στην Ισπανία, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι οι μισοί Γερμανοί πέρασαν από την Ισπανία».

Ο Αντρέας Κιντλ είναι στην ευχάριστη θέση να είναι πρεσβευτής της Γερμανίας στην Ελλάδα σε μια περίοδο που η χώρα έχει αφήσει οριστικά πίσω της την κρίση. Αυτό αποτυπώνεται και στη σημερινή εικόνα των Γερμανών για την Ελλάδα. Σύμφωνα με την έρευνα του FES, μόνο ένα 10% των Γερμανών συνδέει πλέον την Ελλάδα με την εικόνα πτωχευμένης χώρας της προηγούμενης δεκαετίας. «Αυτό είναι το σημαντικότερο εύρημα της έρευνας», λέει ο Κιντλ. Διαπιστώνει ότι το στερεότυπο του «τεμπέλη Ελληνα» που τροφοδοτήθηκε με τίτλους, όπως «πουλήστε τα νησιά σας», από συγκεκριμένα γερμανικά ΜΜΕ έχει εξαφανιστεί από τη δημόσια σφαίρα της Γερμανίας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η εικόνα έχει αντιστραφεί

Και όχι μόνο αυτό. Στο μεταξύ, η εικόνα έχει αντιστραφεί: «Αναγνωρίζεται η επιτυχία της Ελλάδας, ενώ η Γερμανία πέρασε ύφεση για τρία χρόνια. Στην ερώτηση σε ποια χώρα δεν πάει καλά η οικονομία, η απάντηση είναι στη Γερμανία. Οχι στην Ελλάδα», λέει ο γερμανός πρεσβευτής.

Στον τομέα της οικονομίας η συνεργασία είναι στενή, η Γερμανία είναι στην πρώτη θέση εισαγωγών, εξαγωγών, επενδύσεων. Πρόσφατο παράδειγμα, το Lidl, που ανακοίνωσε νέα επένδυση 200 εκατομμυρίων στην Ελλάδα για τη διετία 2026-27. Πάνω από 165 επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται επί 70 και πλέον χρόνια στην Ελλάδα, απασχολούν σχεδόν 35.000 εργαζομένους.

Οσον αφορά το κρίσιμο ζήτημα της ασφάλειας, με τον συνεχιζόμενο πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η Ελλάδα μπορεί να αγοράζει Ραφάλ και φρεγάτες από τη Γαλλία, αλλά «η στενή συνεργασία γερμανικών και ελληνικών εταιρειών αμυντικής βιομηχανίας, μάλιστα σε πολύ υψηλό τεχνικό επίπεδο, δεν υπάρχει με καμία άλλη χώρα», λέει ο Κιντλ. Η αναβάθμιση των Leopard 1Α5 στο ελληνικό Leopard 1HEL είναι ένα μόνο παράδειγμα.

Επίμαχο θέμα των ημερών είναι η επιδίωξη της Τουρκίας να ενταχθεί στο εξοπλιστικό πρόγραμμα της ΕΕ, το SAFE. Παραμένει εκτός προγράμματος. Αλλά γιατί η Γερμανία υποστηρίζει τη συνεργασία με την Τουρκία; «Πιστεύουμε ότι μια συνεργασία με την Τουρκία είναι σημαντική για την ασφάλεια και άμυνα του ευρύτερου ευρωπαϊκού χώρου. Δεν μπορούμε να έχουμε μια Τουρκία που θα είναι εναντίον μας. Είναι σημαντικός παράγοντας στην περιοχή και σημαντικός κατασκευαστής, καινοτόμων εν μέρει, συστημάτων, ώστε να μην μπορεί να αποκλειστεί εκ προοιμίου. Ποια μορφή συνεργασίας θα επιλεγεί, είναι άλλο ζήτημα».

Για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ο γερμανός πρεσβευτής βλέπει τις θετικές πτυχές της συνεργασίας στο Μεταναστευτικό, στην οικονομία, σε διεθνείς οργανισμούς. Σε περιόδους κρίσης, η Γερμανία μεσολάβησε μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας. Το ίδιο προτείνει και τώρα. «Βλέπουμε τις δυσκολίες που υπάρχουν. Δεν έχουμε κανένα ενδιαφέρον να συνεχιστούν και να επιδεινωθούν. Θέλουμε να συμβάλουμε στη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ δύο χωρών – μελών του ΝΑΤΟ, όπως και στο πλαίσιο των σχέσεων της ΕΕ με την Τουρκία. Εάν μπορούμε να βοηθήσουμε, είμαστε έτοιμοι να το πράξουμε», λέει ο γερμανός πρεσβευτής. Αλλωστε, η Γερμανία είναι η μόνη χώρα που ρεαλιστικά και πρακτικά μπορεί να διαδραματίσει μεσολαβητικό ρόλο. Οσο για τις ΗΠΑ, «η Ελλάδα θα πρέπει μάλλον να σκεφτεί σοβαρά κατά πόσο θα ήθελε να μεσολαβήσουν».

Στο Μεταναστευτικό, η Ελλάδα ως χώρα εισόδου και η Γερμανία ως χώρα τελικού προορισμού έχουν κοινό ενδιαφέρον για την αντιμετώπιση των προσφυγικών, μεταναστευτικών ροών και με το νέο πλαίσιο ευρωπαϊκού ασύλου που θα ισχύσει από το 2026. «Αγκάθι» είναι η λεγόμενη «δευτερογενής μετανάστευση», εκείνοι που αναγνωρίζονται ως πρόσφυγες στην Ελλάδα, παίρνουν ταξιδιωτικά έγγραφα για τρεις μήνες, ταξιδεύουν στη Γερμανία και μένουν εκεί. Μέσα σε λίγα χρόνια ξεπέρασαν τις 100.000.

Σήμερα, βάσει της οδηγίας του Δουβλίνου ΙΙΙ, περίπου 15.000 πρόσφυγες θα πρέπει να επιστρέψουν στην Ελλάδα ως πρώτη χώρα εισόδου. Το θέμα συζητήθηκε στην πρόσφατη επίσκεψη του υπουργού Μετανάστευσης Αθανάσιου Πλεύρη στον γερμανό υπουργό Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ. Η αυτόματη χορήγηση ταξιδιωτικών εγγράφων τερματίζεται, η Ελλάδα δεν είναι πλέον χώρα τράνζιτ. Ο «μηχανισμός αλληλεγγύης» του νέου ευρωπαϊκού ασύλου προβλέπει την κατανομή των αναγνωρισμένων προσφύγων στις χώρες της ΕΕ.

Ενα νέο «Σχέδιο Δράσης»

Στις αρχές Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο ο 7ος γύρος των διυπουργικών διαβουλεύσεων στο πλαίσιο του κοινού «Σχεδίου Δράσης» Ελλάδας – Γερμανίας. Συμφωνήθηκε το 2016, αλλά οι προτεραιότητες που είχαν τεθεί, μεσούσης της κρίσης, δεν ανταποκρίνονται πλέον στις σημερινές ανάγκες και προκλήσεις. Σήμερα η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα που μάχεται να βγει από την κρίση χρέους, «συνομιλεί επί ίσοις όροις», λέει ο γερμανός πρεσβευτής.

Υστερα από 10 χρόνια, το κοινό «Σχέδιο Δράσης» χρειάζεται «επικαιροποίηση και αναπροσαρμογή – όχι τόσο στη θεματολογία, όσο στον τόνο και στις προτεραιότητες», λέει ο Κιντλ. Μαζί με τον έλληνα πρεσβευτή στο Βερολίνο Αλέξανδρο Παπαϊωάννου συγκεντρώνουν ιδέες και προτάσεις για το νέο «Σχέδιο Δράσης», το οποίο θα συζητηθεί και θα εγκριθεί στον επόμενο γύρο διυπουργικών διαβουλεύσεων το 2026 στην Αθήνα.

Οι πολεμικές επανορθώσεις

Στο ζήτημα των επανορθώσεων από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, Ελλάδα και Γερμανία παραμένουν αμετακίνητες στις θέσεις τους – η Αθήνα επιμένει στις αξιώσεις της, το Βερολίνο θεωρεί το θέμα «νομικά λήξαν» μετά τη συμφωνία «2+4» για την επανένωση της Γερμανίας το 1990.

Ωστόσο, η επιμονή στις πάγιες θέσεις δεν αποκλείει τη συζήτηση επιμέρους πτυχών. Για παράδειγμα, την κλοπή πολιτιστικής περιουσίας: στο πακέτο των επανορθώσεων που διεκδικεί η Ελλάδα περιλαμβάνονται και πολιτιστικοί θησαυροί που εκλάπησαν από Γερμανούς στη διάρκεια της Κατοχής. Πολλά επεστράφησαν, όμως όχι όλα. «Κανένα μουσείο στη Γερμανία δεν θα ήθελε να κρατήσει αντικείμενα που δεν του ανήκουν», λέει ο γερμανός πρεσβευτής.

«Αντίθετα, υπάρχει έντονη προδιάθεση να διερευνήσουν περιπτώσεις κλεμμένων αρχαιοτήτων και θησαυρών και να τα επιστρέψουν», προσθέτει, «αυτό δίνει τη δυνατότητα για μια κοινή προσπάθεια από τις δύο πλευρές, στον βαθμό που εντοπιστούν, να επιστραφούν στην Ελλάδα». Μίλησε επ΄ αυτού ήδη με το υπουργείο Πολιτισμού στην Αθήνα, όπως και με γερμανικά μουσεία, θα επιδιώξει να εντάξει το θέμα στο νέο «Σχέδιο Δράσης» Ελλάδας – Γερμανίας.

Την ώρα που ο γερμανός πρεσβευτής ανεβάζει βίντεο από τις επισκέψεις του στη Σάμο ή στο Αγιον Ορος, η συνάδελφός του, η νέα αμερικανίδα πρεσβευτής Κίμπερλι Γκίλφοϊλ επισκέπτεται τον τραγουδιστή Κώστα Αργυρό γεμίζοντας τις κοσμικές, και όχι μόνο, στήλες των ελληνικών ΜΜΕ.

Ο Κιντλ δεν θα μπορούσε φυσικά να την ανταγωνιστεί σε αυτό το επίπεδο. «Ο κάθε πρεσβευτής κάνει ό,τι μπορεί εκπροσωπώντας τα συμφέροντα της χώρας του. Η αμερικανίδα πρεσβευτής το κάνει σίγουρα πάρα πολύ καλά», λέει. Αλλωστε, οι σχέσεις Ελλάδας – ΗΠΑ ήταν πάντα πολύ ισχυρές και σημαντικές, με το βλέμμα στην Τουρκία, την Ανατολική Μεσόγειο, τη βάση της Σούδας για τον αμερικανικό στόλο, τον ενεργειακό κόμβο στην Αλεξανδρούπολη. «Η νέα αμερικανίδα πρεσβευτής είναι πολύ δραστήρια, αξιοποιεί κάθε ευκαιρία προώθησης των αμερικανικών συμφερόντων, είναι εντελώς φυσιολογικό. Αυτό προσπαθώ και εγώ», λέει ο Κιντλ.

Με τον δικό του τρόπο.

Ο κομήτης 3I/ATLAS ταξιδεύει αυτή την περίοδο μέσα στο Ηλιακό μας Σύστημα, προσφέροντας στους αστρονόμους ένα σπάνιο φαινόμενο με μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον. Πρόκειται για τον τρίτο επιβεβαιωμένο διαστρικό επισκέπτη που έχει εντοπιστεί ποτέ κοντά μας, μετά τους ʻOumuamua (2017) και Borisov (2019).

Σύμφωνα με τη NASA, ο κομήτης –γνωστός και ως C/2025 N1 (ATLAS)– παρουσιάζει μια απαλή πράσινη λάμψη, αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης των αερίων του με τον ηλιακό άνεμο. Οι παρατηρήσεις σε πολλαπλά μήκη κύματος, ακόμη και σε ακτίνες Χ, καθιστούν τον 3I/ATLAS έναν από τους πιο εντατικά μελετημένους κομήτες του 2025.

Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει καμία απειλή για τη Γη. Στις 19 Δεκεμβρίου 2025, ο κομήτης θα περάσει σε απόσταση περίπου 270 εκατομμυρίων χιλιομέτρων — σχεδόν διπλάσια απόσταση από αυτήν μεταξύ Γης και Ήλιου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Τι σημαίνει το όνομα “3I/ATLAS”

Η ονομασία αποκαλύπτει την προέλευση και τη σημασία του ουράνιου σώματος. Το πρόθεμα “3I” δηλώνει ότι είναι ο τρίτος διαστρικός κομήτης που έχει επιβεβαιωθεί στο Ηλιακό Σύστημα. Το “ATLAS” αναφέρεται στο πρόγραμμα Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System της NASA, το οποίο κατέγραψε την ανακάλυψή του στις 1 Ιουλίου 2025 από το Ρίο Ουρτάντο στη Χιλή.

Η τροχιά του είναι υπερβολική, κάτι που σημαίνει ότι κινείται πολύ γρήγορα για να παγιδευτεί βαρυτικά από τον Ήλιο· θα περάσει μία μόνο φορά και θα επιστρέψει στο διαστρικό διάστημα. Κατά την ανακάλυψή του, η ταχύτητά του έφθανε τα 221.000 χλμ./ώρα, αυξάνοντας στα 246.000 χλμ./ώρα στο περιήλιό του.

Η “πράσινη” μεταμόρφωση του κομήτη

Οι πιο πρόσφατες εικόνες δείχνουν ότι ο 3I/ATLAS έχει αλλάξει χρώμα, αποκτώντας πράσινη απόχρωση μετά το περιήλιο του Οκτωβρίου. Η μεταβολή αυτή οφείλεται στη θέρμανση του πυρήνα, που προκαλεί εξάχνωση πάγων και απελευθέρωση μορίων όπως το δι-ατομικό άνθρακα (C₂), γνωστό για το χαρακτηριστικό πράσινο φως του.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ενδέχεται να παρατηρηθούν νέες εκρήξεις ή πίδακες αερίων λόγω καθυστερημένης θέρμανσης στο εσωτερικό του κομήτη, φαινόμενο γνωστό ως “θερμική υστέρηση”. Ωστόσο, δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας, καθώς όλα τα δεδομένα δείχνουν φυσική συμπεριφορά ενός συνηθισμένου κομήτη.

Παρατηρήσεις σε ακτίνες Χ – XRISM και XMM-Newton

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πρόσφατες παρατηρήσεις σε ακτίνες Χ. Το ιαπωνικό διαστημικό τηλεσκόπιο XRISM κατέγραψε από τις 26 έως 28 Νοεμβρίου 2025 μια αχνή εκπομπή ακτίνων Χ γύρω από τον κομήτη, πιθανό αποτέλεσμα ανταλλαγής φορτίου μεταξύ ιόντων του ηλιακού ανέμου και ουδέτερων μορίων της κόμης του.

Λίγες ημέρες αργότερα, το ευρωπαϊκό διαστημικό παρατηρητήριο XMM-Newton επιβεβαίωσε την εκπομπή, εξηγώντας πως τέτοιες μετρήσεις βοηθούν στον εντοπισμό αερίων όπως υδρογόνο και άζωτο, τα οποία δύσκολα ανιχνεύονται με οπτικά τηλεσκόπια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Παρατηρήσεις από Hubble και JUICE

Ο Διαστημικός Τηλεσκόπιος Hubble φωτογράφισε τον κομήτη στα τέλη Νοεμβρίου, ενώ η αποστολή JUICE της ESA κατέγραψε εικόνες με την κάμερα πλοήγησής της κοντά στον Δία, προσφέροντας μοναδική προοπτική. Παράλληλα, αναλύσεις δείχνουν υψηλό λόγο διοξειδίου του άνθρακα προς νερό και αυξημένη περιεκτικότητα σε νικέλιο — στοιχεία που υποδηλώνουν διαφορετικές συνθήκες σχηματισμού από αυτές των συνηθισμένων κομητών του Ηλιακού Συστήματος.

Επιστημονικό “μήνυμα σε μπουκάλι”

Οι αστρονόμοι σπεύδουν να συλλέξουν δεδομένα, καθώς ο 3I/ATLAS δεν θα επιστρέψει ποτέ. Η διαδρομή του προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία να μελετηθεί η χημική σύσταση υλικών από άλλα πλανητικά συστήματα. Κατά την είσοδό του διατηρεί επιφανειακά χαρακτηριστικά διαστρικής προέλευσης, ενώ κατά την έξοδο αποκαλύπτει βαθύτερα στρώματα που θερμάνθηκαν από τον Ήλιο.

Παρατηρήσεις με φασματοσκοπία εντοπίζουν μόρια όπως διοξείδιο του άνθρακα, μεθανόλη και άλλους υδρογονάνθρακες, παρέχοντας πολύτιμα στοιχεία για τη σύσταση του κομήτη και τη δημιουργία πλανητικών συστημάτων πέρα από τον Ήλιο μας.

Καμία απειλή για τη Γη

Η NASA επαναλαμβάνει ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος σύγκρουσης. Η πλησιέστερη προσέγγιση στις 19 Δεκεμβρίου θα γίνει σε απόσταση περίπου 1,8 αστρονομικών μονάδων. Ο κομήτης συμπεριφέρεται όπως αναμένεται για ένα παγωμένο σώμα που προέρχεται από άλλο αστρικό σύστημα.

Πώς να τον παρατηρήσετε

Ο 3I/ATLAS είναι αμυδρός κομήτης και δεν θα είναι ορατός με γυμνό μάτι. Μπορεί όμως να εντοπιστεί με μικρό τηλεσκόπιο ή ισχυρά κιάλια στον προ-αυγινό ουρανό, και θα παραμείνει ορατός έως την άνοιξη του 2026. Η NASA προτείνει τη χρήση εφαρμογών αστρονομίας ή ουράνιων χαρτών για ακριβή εντοπισμό του.

Μια ευκαιρία ανά γενιά

Για την επιστημονική κοινότητα, ο 3I/ATLAS αποτελεί μοναδικό παράθυρο σε άλλο πλανητικό σύστημα. Η ανάλυση της πράσινης λάμψης του, των σπάνιων μορίων και της αλληλεπίδρασής του με τον ηλιακό άνεμο θα βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα πώς σχηματίζονται οι κομήτες σε ολόκληρο τον Γαλαξία

Βιέννη, Δεκέμβριος 2025: ένα εκθεσιακό γεγονός που αφορά το ντιζάιν, τη μόδα και το αρχείο ενός πρωτοπόρου αυστριακού σχεδιαστή τοποθετεί στο επίκεντρο της συζήτησης την ουσία των ρούχων. Οπως τότε που ο Χέλμουτ Λανγκ δημιούργησε το στυλ της αναδυόμενης δημιουργικής γενιάς της δεκαετίας του 1990. Ενα στυλ υφασμένο από αντιφάσεις: καθαρό και σύνθετο, μινιμαλιστικό και επικό, μοντέρνο αλλά βαθιά ριζωμένο στις παραδόσεις της ένδυσης. Το βιεννέζικο ΜΑΚ – Μουσείο Εφαρμοσμένων Τεχνών, το οποίο από το 2011 απέκτησε το μεγαλύτερο και μοναδικό επίσημο αρχείο αφιερωμένο στο έργο του, εγκαινίασε την έκθεση «Helmut Lang. Séance de travail 1986-2005 / Excerpts from the MAK Helmut Lang Archive» προβάλλοντας τα παρασκήνια της σχεδιαστικής σκέψης του, τη διεργασία γύρω από την ετοιμασία, καταγραφή, παρουσίαση, επικοινωνία των ανδρικών και γυναικείων συλλογών του, εστιάζοντας στην ανατρεπτική του προσέγγιση.

Εκεί στους κυκλοφοριακά εύρυθμους δρόμους της Βιέννης γύρω από το ΜΑΚ, τα πανό της έκθεσης σκαρφαλωμένα πάνω από τις οροφές των λεωφορείων και των τραμ της πόλης παιανίζουν τη συμβολική επιστροφή του Χέλμουτ Λανγκ στη γενέτειρά του.  Από τα πρώτα χρόνια της ξεχωριστής διαδρομής του ανέπτυξε την πεποίθηση ότι το ντιζάιν του ρούχου διαμορφώνει την ταυτότητα του ατόμου. Αυτή η πεποίθησή του τον συνέδεε με τον πυρήνα των μοντερνιστών της σχολής του Bauhaus που από το 1919 ασχολήθηκαν με την παραγωγή ενδυμάτων αναζητώντας μια καινούργια δυναμική γλώσσα για να απευθυνθούν σε ένα ακροατήριο απομακρυσμένο από την εκζήτηση της υψηλής ραπτικής. Εκείνα τα ρούχα των πρώτων μοντερνιστών θεωρήθηκαν λειτουργικά αντικείμενα ως μορφές που ακολουθούν το σώμα και εκφράζουν το πνεύμα του.

Η κληρονομιά αυτής της αισθητικής θεώρησης έφερε ρούχα προσεκτικά σχεδιασμένα και προσιτά, που έγιναν τμήμα της καθημερινής ζωής απηχώντας μια όψη της νεωτερικότητας. Και στη γραμματική του στυλ που εισήγαγε ο συμπατριώτης του αρχιτέκτονας Αντολφ Λόος καταδικάζοντας την περιττή διακόσμηση, ο Χέλμουτ Λανγκ βρήκε τον δρόμο του μέσα στο πνεύμα της εποχής του, στα τέλη του ’80 – αρχές του ’90. Ο νεαρός Λανγκ, όταν βιοποριζόταν ως σερβιτόρος στα καφέ της Βιέννης, ανέπτυξε την ικανότητα της παρατήρησης ψυχογραφώντας το πλήθος των θαμώνων, εντοπίζοντας τις διαφοροποιήσεις της διάθεσης μέσα στην ηδονιστική ατμόσφαιρα των χώρων διασκέδασης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο ίδιος είχε έμφυτη ροπή στην κομψότητα, αγάπη στα αδρά τζιν υφάσματα και στην επεξεργασία του δέρματος. Και με την προσδιορισμένη αντιφατικότητά του ξεκίνησε την αποδόμηση – όχι την κατάργηση – της κλασικής γκαρνταρόμπας, αφού δεν τον ενοχλούσε η γραμμή αλλά η λειτουργία του ρούχου.

Αυτή θα αναζητήσει δημιουργώντας συλλογές και από τις πρώτες του ειδικές παραγγελίες στη Βιέννη θα φτάσει στο Παρίσι παρουσιάζοντας σε ανήκουστους για τον κόσμο της μόδας χώρους τις ανάμεικτες, ανδρικές και γυναικείες, δημιουργίες του. Ενώ το 1998 δηλώνει έτοιμος να συναντήσει τη νέα πραγματικότητα του World Wide Web και τη διάχυση της πληροφορίας στέλνοντας, αντί για προσκλήσεις σε σόου, CD-Rom με εικόνες και βίντεο των συλλογών του.  Το ρούχο στον Helmut Lang ορίζεται από τη λειτουργία που επιτελεί: προστασία, κίνηση του σώματος, αποκάλυψη και απόκρυψή του, απογύμνωση της δομής του σχεδιασμού. Παράλληλα, με τη σημασία που δίνει στη χρήση βιομηχανικών υλικών (Kevlar, νάιλον στρατιωτικών στολών, συνθετικές ίνες) εμπλουτίζει τις συλλογές του με τζάκετ, σακάκια, παλτά, των οποίων οι λειτουργικές ιδιότητες προσφέρουν αντοχή, προστασία, ευκινησία. Αυτή η λειτουργικότητα γίνεται η ουσία του ενδύματός του. Το λεξιλόγιό του ταιριάζει στους ανθρώπους των πόλεων που περνάνε σε άλλους ρυθμούς ζωής και φορώντας τα ρούχα του, αυτά τα πολυεργαλεία επιβίωσης και προσδιορισμού ταυτότητας, κινούνται ανάμεσα σε ρυθμούς εξειδίκευσης, αποπροσωποποίησης και λειτουργικότητας και καταφέρνουν να υπογραμμίσουν λεπτές μορφές διαφοροποίησης.

Ενα μουσικό σύμπαν από μόνος του. Μία αναπόσπαστη ψηφίδα του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού. Μία «φωνή» που μπορούσε να ταξιδέψει όντως σε παγκόσμιο επίπεδο. Μπροστά στο μέγεθος του Μίκη Θεοδωράκη, προς τιμήν του οποίου το υπουργείο Πολιτισμού ανακήρυξε το 2025 ως αφιερωματικό έτος, ακόμη και ένα εξαντλητικό, φροντισμένο λεύκωμα μπορεί να μη μοιάζει εξαντλητικό. Αυτό, πάντως, που ετοίμασαν ο Σύλλογος «Οι φίλοι της μουσικής» και το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και κυκλοφορεί από τη «Μέλισσα» στις 16 Δεκεμβρίου, με τη στήριξη του υπουργείου, αποτελεί έναν τίτλο αναφοράς, καθώς περιλαμβάνει όσο το δυνατόν περισσότερες πτυχές ενός πολυτάλαντου δημιουργού, τεκμήρια από το Αρχείο του, φωτογραφίες και ερμηνείες. Με την επιμελητική σφραγίδα δύο ανθρώπων που γνωρίζουν σε βάθος το αρχειακό υλικό σχετικά με τη ζωή και το έργο του κορυφαίου μουσικοσυνθέτη: της Βάλιας Βράκα, υπεύθυνης Τομέα Ελληνικής Μουσικής στη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη», και του Αλέξανδρου Χαρκιολάκη, διευθυντή του Συλλόγου «Οι φίλοι της μουσικής». Σημειώνουν οι ίδιοι στην εισαγωγή: «Το λεύκωμα… συνοψίζει τη ζωή του Μίκη Θεοδωράκη σε δέκα κεφάλαια, τα οποία διατρέχουν θεματικά την πορεία του συνθέτη, αναδεικνύοντας την καλλιτεχνική και πολιτική του διαδρομή. Κάθε κεφάλαιο συνοδεύεται από ένα χαρακτηριστικό κείμενο, υπογεγραμμένο από μια σπουδαία προσωπικότητα που συμπορεύτηκε ή συνεργάστηκε με τον Θεοδωράκη. Οι φωνές αυτές, κάποιες στοχαστικές, κάποιες συγκινητικές και βαθιά ανθρώπινες, προσδίδουν στο υλικό του αρχείου μια ιδιαίτερη βιωματική διάσταση». Και όντως η αφήγηση διατρέχει μια ζωή: από το κείμενο του ίδιου του συνθέτη για τη «Σουίτα Νο 1 για πιάνο και ορχήστρα» έως τους Λαμπράκηδες, τη μουσική για τον κινηματογράφο και το θέατρο, αλλά και τη συνεργασία με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών επί Χρήστου Λαμπράκη. Με την άδεια του εκδοτικού οίκου, δημοσιεύουμε το κείμενο του Οδυσσέα Ελύτη από την «Επιθεώρηση Τέχνης» το 1965, όπου εκφράζει τη στήριξή του στη μελοποίηση του έργου. Είχε προηγηθεί η επιστολή του προς τον Μ. Θεοδωράκη στις 14 Νοεμβρίου 1960, όπου εξέφραζε μία αρχική αμηχανία («παραβρίσκω απλές τις μελωδίες»).

Επιμέλεια Δημήτρης Δουλγερίδης

Εχω την εντύπωση, και δεν πιστεύω να κάνω λάθος, ότι η μουσική τού Άξιον Εστί θα γνωρίσει τις ίδιες αντιδράσεις που γνώρισε το ποιητικό

έργο και θα περάσει, λίγο ώς πολύ, από τα ίδια στάδια: δυσφορία στην αρχή από την μετατόπιση σε άλλο χώρο, αμηχανία, αντίδραση στις καινοτομίες· ύστερα σιγανή αφομοίωση, δειλή συμφιλίωση· τέλος κατανόηση και αγάπη. Το εύχομαι. Επειδή δεν πρόκειται πια εδώ για το ατομικό του έργο ή για το έργο του Μίκη Θεοδωράκη. Κανείς από μας δεν είναι τέλειος και τα έργα γίνονται βέβαια για ν’ αγαπηθούν ή για να

λησμονηθούν, αλλά και για να κριθούν υπεύθυνα. Άλλο ζήτημα αν στον ωραίο μας τόπο αυτό δεν συμβαίνει και τόσο συχνά. Μας αρέσουν οι αφοριστικές φράσεις, οι αυθαίρετες καταδίκες. Μας ενοχλεί να μας βγάζουν από τις συνήθειές μας. Στο τέλος καταντάμε να μας φταίει το τοπίο, επειδή μας στενεύουν τα παπούτσια μας. Και τους αντιρρησίες τού Άξιον Εστί συμβαίνει να τους στενεύουν πολλά άλλα πράγματα, αλίμονο.

Δεν είναι, όμως, αυτό το θέμα που μας απασχολεί σήμερα. Είναι το πείραμα που έγινε να συνεργασθούν η Ποίηση και η Μουσική. Η Ποίηση που έχει αυξημένες υποχρεώσεις, αφού ξεκινά στην Ελλάδα από ένα «προκεχωρημένο σημείο», και η Μουσική που έχει αυξημένες δυσκολίες, αφού, όπως έχει λεχθεί, ξεκινά –στην Ελλάδα πάλι– από «το έτος περίπου μηδέν». Υπάρχει, λοιπόν, μια ολόκληρη παράταξη σήμερα, καλόπιστη αυτή, που καταδικάζει στη συνείδησή της του είδους αυτού τη συνεργασία. Είτε γιατί εκτιμά το ποιητικό έργο και αποδοκιμάζει τη σύζευξή του με τη μελωδία. Είτε γιατί εκτιμά τη μελωδία και βρίσκει άτοπο να συνδέεται αυτή μ’ ένα κείμενο που δεν της ήτανε απ’ αρχής προορισμένο. Τις απόψεις αυτές, πρέπει να πω ευθύς αμέσως, τις κατανοώ και τις σέβομαι, αλλά δεν μου είναι δυνατόν να τις δεχθώ. Φοβούμαι ότι κατά ένα μεγάλο μέρος οφείλονται στη μακρά συνήθεια που μας έχει κληροδοτήσει η Δύση και που την υποθάλψανε οι εξατομικευμένες κοινωνίες, να νοούνε τις τέχνες σαν μονάδες ξεχωριστές και να θεωρούμε βεβήλωση τη σύζευξή τους. Θα μπορούσα να επικαλεσθώ, υποστηρίζοντας την αντίθετη άποψη, τους Αρχαίους Λυρικούς, τους Βυζαντινούς Υμνωδούς, το Δημοτικό Τραγούδι, για να περιορισθώ στην ελληνική παράδοση. Δεν το κάνω. Ξέρω ότι δεν υπάρχουν σήμερα οι ίδιες προϋποθέσεις. Ωστόσο, κάτι μου λέει ότι στην εποχή μας είναι δυνατόν να δημιουργηθούν καινούριες προϋποθέσεις που να οδηγήσουν, με άλλα μέσα, στο ίδιο αποτέλεσμα. Οι βαθιές μεταβολές που συντελούνται μέσα στην κοινωνία και οι τεχνικές ανακαλύψεις ίσως να προετοιμάζουν το έδαφος. Χρειάζεται θάρρος ν’ αποβάλει κανείς μια συνήθεια που καταντά πρόληψη και να ενταχθεί, έστω και με ζημίες στην αρχή, μέσα στην καινούρια πραγματικότητα. Μιλώ για κάτι που διαισθάνομαι, αλλά που δεν μπορώ να το αποδείξω. Τα τελευταία χρόνια, συλλαμβάνω τον εαυτό μου να τείνει χωρίς να το επιδιώκει σε ευρήματα νέων σταθερών μορφών, που διευκολύνουν το ποίημα να περάσει από τον χώρο του βιβλίου στον χώρο της σκηνής του θεάτρου ή της μουσικής και του τραγουδιού. Και επειδή συνήθισα να εμπιστεύομαι πολύ το απροσδιόριστο εκείνο ρεύμα που κινεί το χέρι μου, το αφήνω να δώσει στον λόγο το άλφα ή το βήτα σχήμα της έμπνευσης που τον εγέννησε. Ίσως να έχω λάθος. Ίσως όμως και να είμαστε στην αρχή μιας αντίληψης διαφορετικής για την ποιητική δημιουργία. Δεν φέρνω για παράδειγμα το Άξιον Εστί παρά κατά ένα ελάχιστο μέρος. Το έχω πει πολλές φορές και θα το ξαναπώ σήμερα:

το Άξιον Εστί είναι ένα αυθύπαρκτο ποιητικό έργο, από την άποψη ότι οι βλέψεις του όλες εξαντλούνται μέσα στον λόγο. Το λεκτικό του είναι συχνά εντελώς απρόσφορο στην απλή μελωδία. Τα νοήματά του, υπερτοποθετημένα σε πολλαπλά επίπεδα, είναι δύσκολο ν’ αναπτύσσονται και ν’ αποδίδουν στο χρονικό περιθώριο που τα ακούς. Όπως είναι γνωστό, άλλοι νόμοι διέπουν τον γραπτό και άλλοι τον προφορικό λόγο. Εντούτοις, όταν ένας συνθέτης όπως ο Μίκης Θεοδωράκης (που έδειξε πόσο ικανός είναι να σηκώνει στους στιβαρούς του ώμους την υπόθεση της μουσικής μας παράδοσης) προσφέρθηκε να το πάρει στα χέρια του, έχοντας απόλυτη συναίσθηση των δυσκολιών που θα είχε ν’ αντιμετωπίσει, όχι μόνο δεν συλλογίστηκα ν’ αντιδράσω, αλλά χαιρέτισα το γεγονός και παραστάθηκα όσο γινότανε στην εκκόλαψη και την πραγματοποίηση της προσπάθειάς του. Τα πρώτα κομμάτια έγιναν, όπως ήτανε φυσικό, από τα πιο πρόσφορα στη μελοποίηση μέρη του βιβλίου. Όταν μου τα έστειλε, είδα πόσο αλάνθαστα το ένστικτο του συνθέτη μας είχε σταθεί σ’ εκείνες ακριβώς τις ωδές και σ’ εκείνες τις στροφές από τις ωδές, που έκλειναν τις λιγότερο λόγιες εκφράσεις, τις περισσότερο προσιτές νοηματικές αλληλουχίες. Ύστερα ήρθε, αν δεν κάνω λάθος, το απόσπασμα από τη «Γένεση». Εκεί ήταν υποχρεωμένος να περιοριστεί σ’ ένα μικρό μέρος, σε μια σελίδα μονάχα. Στάθηκε στην πιο αυτοτελή και στην πιο καίρια.

Η δικαίωση του ιδιαίτερου χαρακτήρα που παρουσιάζει η ελληνική φύση, όπως δοκίμασα να τη δώσω, με τις προεκτάσεις της μέσα στον ηθικό κόσμο, δεν μπορούσε ν’ αποτελέσει καλύτερη αρχή για ένα παρόμοιο έργο. Από κει και πέρα, αν ζήτησα να του υποδείξω κάτι, ήταν να κρατήσει, όσο ήτανε δυνατόν, την αναλογία και τη σειρά διαδοχής ανάμεσα στα διαφορετικής υφής κομμάτια που συγκροτούν το σύνολο, έτσι που να διατηρηθεί σε μικρογραφία το αρχικό αρχιτεκτόνημα. Το επέτυχε και μάλιστα πλάθοντας μια ξεχωριστής υφής μουσική για κάθε αντιπροσωπευτικό είδος. Στο τελευταίο μέρος, το «Δοξαστικόν», έφτασε κατά την ταπεινή μου γνώμη πιο κοντά παρά σε οποιοδήποτε άλλο το πνεύμα του έργου. Έδωσε το ανάμικτο εκείνο αίσθημα από αναγάλλια και νοσταλγία μαζί, που ζήτησα να έχει το Τρίτο Μέρος, εκεί όπου γίνεται η προσάρτηση όλων των ειδικών αισθήσεων που προσφέρει ο τόπος μας, σαν αυτοτελών αξιών, στο τυπικό μιας δοξολογίας.

Αλλά εδώ είναι σωστό να ξεκαθαρίσω ένα άλλο ζήτημα: με ρωτούν συχνά εάν η μουσική «δίνει» το ποίημα, εάν στον κόσμο των ήχων αντιστοιχεί απολύτως μ’ αυτό που θέλησα να δώσω στον κόσμο των εικόνων και των νοημάτων. Είναι λάθος αυτό, νομίζω. Ένας συνθέτης έχει το δικό του τρόπο να αισθάνεται, τη δική του προσωπικότητα, τις δικές του αισθητικές αντιλήψεις, και αυτά θα ζητήσει, αυτά πρέπει να ζητήσει ν’ αποτυπώσει στο έργο που ερμηνεύει, ακριβώς όπως ένας σκηνοθέτης όταν ερμηνεύει ένα θεατρικό έργο. Πολύ περισσότερο μάλιστα. Γιατί οι σκηνοθετικές αντιλήψεις αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου πολύ λιγότερο από τις μουσικές, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι στη μουσική έχουμε ένα έδαφος ελευθερίας απέραντο, μια ποικιλία δυνατοτήτων τόσο πλούσια, όσο πλούσια είναι η ποικιλία των ιδιοσυγκρασιών.

Το Άξιον Εστί σαν ποιητικό έργο έχει την ιδιοτυπία να είναι «πρισματικό», να προσφέρει δηλαδή πολλές επιφάνειες. Ο Θεοδωράκης πήρε αυτήν που άρμοζε περισσότερο στη δική του ευαισθησία, ζήτησε να την αναπτύξει και να την υπερτονίσει, όπως είχε κάθε δικαίωμα, μέσα στα πλαίσια των προσωπικών του καλλιτεχνικών επιδιώξεων. Μεθαύριο, ένας άλλος συνθέτης, με διαφορετικές επιδιώξεις, δεν αποκλείεται καθόλου να κάνει ένα καινούριο έργο, που να είναι ανώτερο ή κατώτερο, αδιάφορο, θα είναι όμως κάτι διαφορετικό, χωρίς για τούτο να έχει αλλάξει καθόλου ο πυρήνας του ποιητικού έργου. Αυτό ακριβώς είναι το ωραίο και το ελκυστικό στην υπόθεση αυτή. Η «λύση» που προτείνει κάθε φορά ο συνθέτης και η καθαυτό μουσική της αξία. Και η αξία της «λαϊκής λειτουργίας» που συνέλαβε ο Μίκης Θεοδωράκης είναι, πιστεύω, από πολλές πλευρές, μια κατάκτηση της σύγχρονης μουσικής μας. Μ’ αυτήν επέτυχε ν’ αξιοποιήσει ανεκμετάλλευτα στοιχεία από την παράδοση και να τα εντάξει μέσα στον γνώριμο δικό του χώρο, δίχως καθόλου ν’ αλλοιώσει τα χαρακτηριστικά του. Επέτυχε, επίσης, να δώσει μια πρωτότυπη φόρμα σ’ ένα ποικίλο υλικό, να το χωνέψει σ’ ένα ενιαίο σύνολο, και ν’ ανεβάσει έτσι το επίπεδο της λαϊκής μουσικής μας από την απλή «παράθεση μελωδιών» στη «σύνθεση». Τέλος, ακόμα, και για τούτο τον λόγο, επέτυχε να κρατηθεί σ’ επικοινωνία αρμονική, τόσο με τον καλλιεργημένο ακροατή των ανωτέρων αξιώσεων, όσο και με τον απλό λάτρη του τραγουδιού και των λαϊκών οργάνων –και αυτό, αποδίδοντας ένα ποιητικό κείμενο, το επαναλαμβάνω, συμπυκνωμένο και δύσκολο– χωρίς η προσπάθεια αυτή ούτε για μια στιγμή να τον κομματιάσει.

Προσωπικά, του οφείλω χάρη γι’ αυτά και για κάτι άλλο ακόμα. Ότι με βοήθησε να δω ένα ποίημα που ώς τότε το ’θρεφα στις φασκιές του ατομικού βιβλίου και της ιδιωτικής κάμαρας μακριά, στην απόσταση που δίνει –με την παρεμβολή μιας άλλης προσωπικότητας– σε κάθε έργο η αντικειμενικοποίησή του. Σαν παιδί που ανδρώθηκε, όπως θα λέγαμε, και αισθάνθηκε ικανό να πάρει τους δρόμους μονάχο του. Είναι ευτύχημα ότι στους δρόμους που πήρε συναντήθηκε με τα αισθήματα χιλιάδων ανθρώπων που ξέρουν να τραγουδούν ό,τι αγαπούν, και που γι’ αυτών τα στόματα ήταν, από μιας αρχής, προορισμένο».

Στο πολύβουο πλήθος του AthensCon που το περασμένο Σαββατοκύριακο κατέκλυσε το φαληρικό γήπεδο του Τάε Κβον Ντο, ανάμεσα σε ήρωες βγαλμένους από κόμικ, βιντεοπαιχνίδια και ταινίες, ο Τομ ΝτεΦάλκο ξεχώριζε. Οχι γιατί δεν ήταν ο ίδιος ντυμένος με κάποια στολή όπως πολλοί από τους επισκέπτες του συνεδρίου αλλά γιατί ήταν εκείνος που με τα σχέδιά του δεκαετίες τώρα δίνει ζωή στους αγαπημένους τους χαρακτήρες. Αποτελεί θρυλικό συγγραφέα κι επιμελητή κόμικς και τον άνθρωπο που στις δεκαετίες του 1980 και του 1990 διαμόρφωσε την καλλιτεχνική ταυτότητα της Marvel Comics. Ως καλλιτεχνικός της διευθυντής, ο μακροβιότερος στην ιστορία της εταιρείας, επέβλεψε μερικές από τις πιο εμβληματικές ιστορίες της και συνέβαλε στη δημιουργία αγαπημένων σειρών όπως οι «Spider-Girl», «Thor», «Fantastic Four» και «The Amazing Spider-Man». Η συζήτησή μας στο μπουθ του στο AthensCon χρειάστηκε να διακοπεί πολλές φορές, αφού θαυμαστές τον πλησίαζαν διστακτικά, κρατώντας στα χέρια παλιά τεύχη με τα σκίτσα του, ζητώντας του να τα υπογράψει. Την ώρα που άφηνε το αποτύπωμά του στα εξώφυλλα, συχνά αντάλλασσε μια σύντομη ανάμνηση ή ένα γέλιο μαζί τους, αποκαλύπτοντας τη ζωντανή σχέση ενός δημιουργού με το κοινό που μεγάλωσε διαβάζοντας τις ιστορίες του.

Πώς ξεκινάτε να δημιουργείτε μια νέα ιστορία στα κόμικς σας;

Για μένα, όλα ξεκινούν από τους χαρακτήρες. Αφιερώνω πολύ χρόνο στην ανάλυση όλων των χαρακτήρων που θα εμφανιστούν στην ιστορία και προσπαθώ να καταλάβω τι θέλει ο καθένας και τι τον εμποδίζει να το πετύχει. Οταν δούλευα στον Spider-Man μ’ έναν καλλιτέχνη ονόματι Ρον Φρενζ, περάσαμε ώρες στο τηλέφωνο προσπαθώντας να αναλύσουμε τον Πίτερ Πάρκερ, τη Μαίρη Τζέιν και όλους τους δευτερεύοντες χαρακτήρες. Για μένα, οι δευτερεύοντες χαρακτήρες είναι εξίσου σημαντικοί με τον κύριο χαρακτήρα. Ολοι πρέπει να έχουν πραγματικές ζωές, γιατί πρέπει να τους κάνουμε να φαίνονται όσο το δυνατόν πιο αληθινοί. Και μόλις νομίζω ότι έχω κατανοήσει καλά τους χαρακτήρες με τους οποίους θα δουλέψω, προσπαθώ να καταλάβω τι θέμα έχει η ιστορία. Εχει να κάνει με την αγάπη; Με την προδοσία; Με την ειλικρίνεια; Είμαι ένας παλιομοδίτης συγγραφέας, οπότε πάντα κοιτάζω ποιο είναι το θέμα της ιστορίας, τι προσπαθούμε να πούμε.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Πώς αντιμετωπίσατε το βάρος της συνέχισης ιστοριών που είχαν ήδη τεράστια επιτυχία και ιστορικό υπόβαθρο όταν δουλεύατε στη Marvel;

Ηταν απλώς η δουλειά. Κάθε μήνα απλά έβγαζες μια ολοκαίνουργια ιστορία. Αν ήταν μια συνεχιζόμενη ιστορία, συνήθως αποτελούνταν από δύο ή τρία μέρη. Τα τρία μέρη είναι το μέγιστο που θέλω να φτάσω. Μετά από αυτό, βαριόμουν το θέμα και σκεφτόμουν ότι, αν βαριόμουν εγώ, το ίδιο θα συνέβαινε και στους αναγνώστες. Ετσι, τις περισσότερες φορές προσπαθούσα να γράφω ιστορίες ενός τεύχους.

Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίσατε ως αρχισυντάκτης της Marvel;googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η συνεργασία με τους επιχειρηματίες στα ανώτερα κλιμάκια. Επειδή τις περισσότερες φορές είχαν πολύ μη ρεαλιστικές απόψεις. Εμείς δημιουργούσαμε ένα κόμικ που πουλούσε απίστευτα πολλά αντίτυπα και εκείνοι έλεγαν «κάντε το ξανά τον επόμενο μήνα». Είναι πραγματικά δύσκολο να το κάνεις κάθε μήνα. Ορισμένα πράγματα πουλάνε επειδή οι αναγνώστες τα βρίσκουν συναρπαστικά και ορισμένα άλλα όχι. Στον «Spider-Man 2» οι αναγνώστες όταν άκουσαν πως θα αλλάζαμε τη στολή του έγραψαν πολλά γράμματα γεμάτα μίσος λέγοντας ότι δεν θα αγόραζαν ποτέ ξανά κόμικ του Spider-Man. Το τμήμα πωλήσεων φοβόταν ότι αυτό το κόμικ θα τους φαλίριζε. Εξαντλήθηκε όμως την πρώτη μέρα και έπρεπε να το ξανατυπώσουν. Οι αναγνώστες αποφασίζουν πάντα τι λειτουργεί και τι όχι.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Εχετε κάποια συνταγή για μια επιτυχημένη ιστορία;

Οχι. Το πιο κοντινό πράγμα που έχω σε συνταγή επιτυχίας είναι να γράφω μια ιστορία που επηρεάζει πραγματικά τους χαρακτήρες. Και αν επηρεάζει πραγματικά τους χαρακτήρες, ειδικά σε συναισθηματικό επίπεδο, αυτό θα κάνει και με τους αναγνώστες. Γράψε μια ωραία συναισθηματική ιστορία που θα αρέσει στους αναγνώστες. Θα επιστρέψουν τον επόμενο μήνα και θα αγοράσουν το επόμενο τεύχος.

Τα κόμικς πρέπει να σχολιάζουν κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα ή να παραμένουν καθαρά ψυχαγωγικά;

Η πρώτη μας δουλειά είναι να ψυχαγωγούμε. Αλλά σε όλες τις δημιουργικές προσπάθειες, μιλάς και για άλλα ζητήματα. Γράφεις την πιο διασκεδαστική ιστορία που μπορείς. Αλλά τα θέματα που βρίσκονται στο παρασκήνιο μας λένε περισσότερα για την ανθρώπινη κατάσταση. Οταν ο Spider-Man πήρε τη νέα του στολή, το θέμα ήταν ότι είμαστε κάτι περισσότερο από αυτό που φαίνεται και παρόλο που άλλαξα την εμφάνισή μου εξακολουθώ να είμαι ο ίδιος άνθρωπος. Κάθε ιστορία πρέπει να έχει κάποιο βαθύτερο νόημα. Η τέχνη πάντα μιλάει για πράγματα. Η δουλειά μας δεν είναι να επιβάλλουμε κάτι στους αναγνώστες αλλά να τους βοηθάμε να κατανοήσουν τα πράγματα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Πώς αποφασίζετε πότε να συνεχίσετε την παράδοση των ηρώων και πότε να την ανανεώσετε;

Αυτό το αποφασίζουν σήμερα οι εκδότες. Κάθε έξι μήνες κυκλοφορούν ένα ολοκαίνουργιο «Spider-Man 1». Στην εποχή μου δεν το κάναμε ποτέ αυτό. Τα νούμερα απλά συνέχιζαν. Δεν έχω ιδέα γιατί συνεχίζουν να το κάνουν. Νομίζω ότι είναι κάπως ανόητο, γιατί προσπαθούν να αυξήσουν τεχνητά τις πωλήσεις τους. Οποτε κάνεις κάτι τεχνητά ή εμπορικά, ποτέ δεν λειτουργεί. Νομίζω ότι ο λόγος για τον οποίο το πρώτο εκπληκτικό «Spider-Man» είναι τόσο πολύτιμο είναι επειδή υπήρχε το «Spider-Man 300». Κανένα από όλα τα νέα «Spider-Man 1», δεν θα αξίζει τον κόπο επειδή υπάρχουν περίπου 30 από αυτά.

Τι κάνει αυτούς τους χαρακτήρες ενδιαφέροντες;

Νομίζω ότι αυτό που κάνει τους χαρακτήρες της Marvel ενδιαφέροντες είναι ότι πολλά από τα κόμικς έχουν θέματα. Ο Spider-Man έχει να κάνει με την ευθύνη. Ο Iron Man με την καλύτερη ζωή μέσω της επιστήμης και της τεχνολογίας. Ο Thor με τη σύγκρουση των γενεών. Ο Captain America με το πνεύμα του «μπορώ να τα καταφέρω, θα βρω έναν τρόπο να ξεπεράσω τα προβλήματα». Οι Fantastic Four είναι μια οικογενειακή ιστορία. Επειδή αυτά είναι καθολικά θέματα, με τα οποία ο καθένας μπορεί να ταυτιστεί.

Η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει τον κλάδο των κόμικς;

Ναι, πιστεύω ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα δώσει στους ερασιτέχνες την ευκαιρία να αντιγράψουν τους επαγγελματίες που υπάρχουν ήδη. Αλλά τελικά οι επαγγελματίες θα κερδίσουν επειδή η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί ποτέ να φτάσει στην ουσία ενός χαρακτήρα. Μπορούν να αντιγράψουν τους διαλόγους μου ή τις σκηνές, αλλά δεν μπορούν πραγματικά να δημιουργήσουν νέα πράγματα. Ο τρόπος με τον οποίο λέγεται η ιστορία μπορεί να είναι διαφορετικός αλλά θα μπορείς πάντα να καταλάβεις πότε το κάνει ένας άνθρωπος και πότε ένα ρομπότ.

Θεωρείτε ότι ο κατακερματισμός των ιστοριών που βλέπουμε σήμερα είναι περισσότερο αποτέλεσμα δημιουργικότητας, αναγκαιότητας ή εμπορικής στρατηγικής;

Είναι απλώς τεμπελιά εκ μέρους του συγγραφέα. Για να φτιάξεις μια ολοκληρωμένη ιστορία σε ένα τεύχος χρειάζεται πολλή δουλειά, πολλή δομή. Οι πιο πολλοί άνθρωποι απλώς τεμπελιάζουν και παρατείνουν τα πράγματα. Το βρίσκω βαρετό. Πιστεύω ότι πολλοί αναγνώστες το βρίσκουν επίσης βαρετό κι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι πωλήσεις των κόμικς έχουν πέσει.

Αν ο Spider-Man είχε δημιουργηθεί στην Αθήνα αντί για τη Νέα Υόρκη, πώς θα ήταν διαφορετικός;

Θα ήταν εντελώς διαφορετικός γιατί θα είχε μεγαλώσει στην Αθήνα. Θα είχε την οπτική γωνία της. Ο Πίτερ είναι σκληροπυρηνικός Νεοϋορκέζος. Δεν ξέρει να οδηγεί. Αν ήταν στην Αθήνα, θα είχε αυτοκίνητο και θα οδηγούσε παντού. Ολα τα κόμικς πρέπει να είναι ντόπια. Αν η Αθήνα δημιουργεί τους δικούς της χαρακτήρες, θα έχουν τη νοοτροπία και τον τρόπο της στα πράγματα. Γι’ αυτό θεωρώ γελοίο να γράψει κάποιος σαν εμένα ένα κόμικ για την Αθήνα. Δεν μεγάλωσα εδώ. Δεν την καταλαβαίνω. Οπότε, αν υπάρχει κάποιος που θέλει να γράψει ένα κόμικ, ας σκεφτεί πώς είναι ένας έφηβος στην Αθήνα κι ας ξεκινήσει από εκεί. Του εύχομαι καλή τύχη!

Οι Ηνωμένες Πολιτείες καταδίκασαν με τον πιο έντονο τρόπο την επίθεση που σημειώθηκε στην παραλία Μπόνταϊ του Σίδνεϊ, όπου τουλάχιστον 12 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και περίπου 30 τραυματίστηκαν. 

Σύμφωνα με ανάρτηση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην πλατφόρμα Χ, ένοπλοι άνοιξαν πυρ κατά τη διάρκεια των εορτασμών της εβραϊκής γιορτής Χάνουκα.

Ο Ρούμπιο τόνισε ότι “ο αντισημιτισμός δεν έχει θέση σε αυτόν τον κόσμο”, εκφράζοντας τη βαθιά του θλίψη για τα θύματα της επίθεσης. Πρόσθεσε πως οι σκέψεις και οι προσευχές του είναι με τα θύματα, την εβραϊκή κοινότητα και τον λαό της Αυστραλίας.

Τρεις δεκαετίες μετά την πρώτη τους δημιουργική συνάντηση, η Δήμητρα Γαλάνη και η Ελένη Τσαλιγοπούλου ανεβαίνουν ξανά στη σκηνή, φέρνοντας μαζί τους την πείρα, τη γνώση και την ενέργεια που τις διαπερνά. Η ακρίβεια και η αισθητική ευρύτητα της Δήμητρας, η τόλμη και η δυναμική της Ελένης, η ζωντάνια της Εστουδιαντίνας Νέας Ιωνίας και η παρουσία των μουσικών και στενών συνεργατών τους, του Σπύρου Χατζηκωνσταντίνου και του Σεραφείμ Γιαννακόπουλου, διαμορφώνουν ένα πλαίσιο για να φωτιστούν τα ξεχωριστά στοιχεία που διαμόρφωσαν το μουσικό τους ιδίωμα. Οι αφετηρίες τους ήταν διαφορετικές, αλλά τις ενώνει η ίδια φλόγα για το τραγούδι. Η συνάντησή τους αποτελεί φυσική συνέχεια της πορείας τους και μερικά όμορφα κομμάτια αυτής της διαδρομής μάς τα αποκάλυψαν, για να τα μοιραστούμε μαζί σας.

Ελένη: Η ενέργεια της Δήμητρας είναι απίστευτη, γιατί διατηρεί τη νεότητα του μυαλού και την εγρήγορση του πνεύματος. Ετσι είναι ως άνθρωπος, αυτή είναι η βάση της: το μυαλό της, η αισθητική της, η καλοσύνη της. Στοιχεία που φυσικά βοηθούν όχι απλώς στη νεότητα, αλλά στο να μπορείς να ξεπερνάς εύκολα τις δυσκολίες που προκύπτουν στη ζωή, πόσο μάλλον όταν αυτό αφορά τη μουσική. Αυτό είναι συγκλονιστικό.

Δήμητρα: Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό, αυτό που περιγράφει η Ελένη, το οποίο έχω εντοπίσει σε όλους τους σημαντικούς ανθρώπους. Εχουμε μια σχεδόν παιδική αθωότητα και έναν ενθουσιασμό για ό,τι συμβαίνει. Μια λαχτάρα που λες: «Είναι δυνατόν;». Εγώ είμαι 73 χρονών γυναίκα. Κι όμως νιώθω σαν τότε που ήμασταν μικρά, κι ερχόντουσαν οι γιορτές κι ανοίγαμε το δώρο της νονάς. Είναι κάτι πολύ ιδιαίτερο. Και θεωρώ, παιδιά, ότι είναι μεγάλη ευλογία. Μεγάλη ευλογία, γιατί σημαίνει ότι η ζωή μάς προσφέρει κάτι που μας ανοίγει παράθυρα και φέρνει φως στη ζωή μας με τρόπο που εγώ τον θεωρώ πολύτιμο. Καταλήγω ότι όλοι μπορούμε να το έχουμε αυτό, όταν κάνουμε αυτό που πραγματικά λαχταράει η ψυχή μας. Δεν είναι εύκολο να το διατηρήσεις – ειδικά στη χώρα αυτή.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ελένη: Στη δική μας δουλειά, στον χώρο της μουσικής, είναι άλλο πράγμα να θέλεις να δημιουργήσεις ένα πρόγραμμα που να αφήσει κάτι πίσω κι άλλο πράγμα να δουλεύεις απλώς για να ψυχαγωγείς. Είναι άλλο να είσαι ένας διασκεδαστής και άλλο το κάθε τραγούδι, η κάθε νότα, το κάθε όργανο, η κάθε σκέψη για το πώς θα αρχίσει, πώς θα εξελιχθεί και πώς θα τελειώσει ένα πρόγραμμα. Ολα αυτά είναι τέχνη. Και μέσα από τη μουσική γίνονται ένα υπέροχο παιχνίδι τέχνης που μας ανοίγει ορίζοντες, μας κάνει καλύτερους, πιο ανοιχτούς, πιο ανθεκτικούς.

Δήμητρα: Το να είσαι διασκεδαστής είναι μεγάλη τιμή, Το θέμα είναι πώς διασκεδάζεις τον κόσμο και ποια είναι η πρόθεσή σου. Εκεί αλλάζει ή χαλάει το πράγμα. Και αυτό εννοεί η Ελένη.

Ελένη: Ακριβώς. Τώρα κατάλαβα γιατί πολλοί συνάδελφοί μας θέλουν μόνο να είναι διασκεδαστές και κρύβονται πίσω από αυτό, όπως είπε η Δήμητρα. Γιατί, πράγματι, το να είσαι διασκεδαστής είναι πολύ σημαντικό. Καλή ώρα, αυτό που κάνει η Δήμητρα – και αυτό που κάνω όλη μου τη ζωή κι εγώ: εκτός από τη διασκέδαση, να υπάρχει και μια σοβαρή ιστορία από πίσω.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Δήμητρα: Αυτό φαίνεται και τώρα, σε αυτή την καταπληκτική συνεργασία που έχουμε και με την καταπληκτική ορχήστρα, την Εστουδιαντίνα Νέας Ιωνίας, υπό τη διεύθυνση του Ανδρέα Κατσιγιάννη, αλλά και με τον Βασίλη Προδρόμου, έναν νέο δημιουργό, μουσικό και υπέροχο άνθρωπο. Στην υπέροχη παρέα υπάρχουν δύο μουσικοί και στενοί μας συνεργάτες: ο Σπύρος Χατζηκωνσταντίνου στην ηλεκτρική κιθάρα και ο Σεραφείμ Γιαννακόπουλος στα τύμπανα, που μας απογειώνουν. Η διασκέδαση όταν έχει ουσία, λόγο και στόχο αποκτά άλλο νόημα. Και ο στόχος, με ένα τέτοιο μουσικό σύνολο, είναι να πιάσουμε την κλωστή που ενώνει – και εύχομαι να ενώνει αιωνίως – κάθε νέα γενιά. Την κλωστή που λέγεται λαϊκό τραγούδι: την παράδοση, το λαϊκό τραγούδι του χθες, του σήμερα και του αύριο. Αυτός ο κύκλος δεν έχει σπάσει ποτέ και δεν πρέπει να σπάσει. Οταν λειτουργεί αυτή η βάση, σε όλα τα επίπεδα το αποτέλεσμα είναι λαμπερό. Για παράδειγμα, η εκπομπή του Νίκου Πορτοκάλογλου (σ.σ.: «Το μουσικό κουτί»), στην οποία πέρασε όλο το ελληνικό τραγούδι. Το ίδιο συμβαίνει και στο ραδιόφωνο όταν αυτό αποτελεί εξαίρεση και αντιστέκεται στη γενική τάση της playlist.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Ελένη: Το μόνο πράγμα που μας μένει στην κυριολεξία είναι το live. Μέσα από αυτό συνεχίζει ο κόσμος, που πραγματικά ενδιαφέρεται, να έρχεται, να ακούει, να συνδέεται ουσιαστικά με τα τραγούδια μας. Με νύχια και με δόντια προσπαθούμε να βρούμε, όπως λέει η Δήμητρα, κάποια καλή εκπομπή, έναν καλό παραγωγό στο ραδιόφωνο, που κάνει τη διαφορά και χαιρόμαστε και αισθανόμαστε ότι είμαστε συνεπιβάτες, ότι είμαστε συνάδελφοι και αγαπάμε το ίδιο τη μουσική.

Δήμητρα: Στο «Χάραμα» σκαλίσαμε πολύ τη μνήμη. Ανακαλέσαμε πράγματα που για λίγο είχαν κοιμηθεί, είχαν περάσει σε δεύτερη μοίρα. Το ίδιο γίνεται και τώρα. Αλλά εδώ πια έχουμε και το καταπληκτικό αποτέλεσμα ότι όλη αυτή η μνήμη – που αποτελείται από το λαϊκό μας κλασικό τραγούδι και την παράδοση – σήμερα  αποτυπώνεται με μοναδικό τρόπο στο νέο ελληνικό τραγούδι. Δεν θέλω να του δώσω όρο, λαϊκό ή οτιδήποτε. Το συγκλονιστικότερο είναι ότι αποτυπώνεται με τον ίδιο βαθύ σεβασμό προς τη γλώσσα μας – που παράγει πολιτισμό. Είναι πάρα πολύ σοβαρό αυτό που γίνεται από αυτούς τους δημιουργούς, από αυτόν τον πυλώνα ανθρώπων, και θέλουμε να το τιμήσουμε φέτος.

Ελένη: Υπάρχει μια βαθιά διαχρονικότητα σε όλο αυτό. Από τη δεκαετία του ’90, από τότε που συναντηθήκαμε με τη Δήμητρα, εκείνη είχε ήδη έναν δικό της κόσμο και αγαπούσε πολύ τον λαϊκό πολιτισμό και τα λαϊκά τραγούδια. Εγώ εκείνη την περίοδο μόλις είχα εμφανιστεί και μαζί με έναν νέο κύκλο δημιουργών είχαμε αρχίσει να διαμορφώνουμε μια νέα τάση γύρω από το έντεχνο λαϊκό τραγούδι. Και τότε γεννήθηκε μια ολόκληρη γενιά – αυτό που λέμε «το έντεχνο», η γενιά του ’90 –, η οποία εξελίχθηκε μέχρι σήμερα. Με απώλειες βέβαια, αλλά δημιούργησε μια πραγματικά ωραία μουσική, μια γενιά που με την τρέλα της κατάφερε να φτάσει σε όλη την Ελλάδα. Ως τραγουδίστρια έγραψα τη δική μου ιστορία με τους συνθέτες της γενιάς μου, αλλά αγαπάω και πάρα πολλά κομμάτια του ελληνικού τραγουδιού από την παράδοση, τη Σμύρνη, όλη τη σχολή της Ιωνίας, τα λαϊκά τραγούδια, μέχρι και τη σημερινή έντεχνη γραφή.

Δήμητρα: Αυτό που επιχειρώ πάντα είναι να κάνω τις απαραίτητες συνδέσεις και να δίνω την πληροφορία όσο μπορώ, το κοινό να πάρει την πληροφορία, αν δεν την έχει πάρει ότι αυτό που περιγράφουμε η Ελένη και εγώ δεν έχει σταματήσει, όσο αντίξοες και αν είναι οι συνθήκες. Και επιτρέψτε μου, γιατί είμαι και μεγάλης ηλικίας, και να το βλέπω με συγκίνηση. Γιατί συμβαίνουν τόσο πολλά πράγματα για να μας κόψουν τη συνέχεια. Γι’ αυτό το βρίσκω όχι απλώς συγκινητικό, αλλά ηρωικό το γεγονός ότι συνεχίζεται με τέτοιο πάθος, με τέτοιον τρόπο. Οτι τα νέα παιδιά ξανακούνε παραδοσιακή μουσική, ακούνε, χορεύουν καλαματιανό. Η παράδοση και η Ελένη είναι ένα σώμα. Συγκροτεί αυτό το σώμα με τον πιο ευγενή τρόπο μέσα από την οπτική της και την αιώνια εφηβεία της – γιατί η Ελένη είναι έφηβη συνεχώς. Είναι τόσο ήσυχη με αυτό που κουβαλάει μέσα της, που αυτό τής επιτρέπει να δοκιμάζεται.

Ελένη: Δήμητρα, σταμάτα λίγο να μιλάς για μένα, γιατί πρέπει να πω εγώ το πιο σημαντικό και πρόκειται για την εξής ιστορία. Θέλω να ξεκινήσω από την αρχή, για να καταλάβεις τι ακριβώς είναι η Δήμητρα Γαλάνη. Οταν συναντηθήκαμε στο «Χάραμα», η Δήμητρα είχε πάντα βαθιά σχέση με το λαϊκό τραγούδι, αν και μέχρι τότε δεν είχε τραγουδήσει πολλά λαϊκά τραγούδια. Μπήκαμε λοιπόν στη διαδικασία να βρούμε μαζί το κατάλληλο ρεπερτόριο, και τη στηρίξαμε όλοι – μια υπέροχη ομάδα μουσικών που την αγαπάμε και τη θαυμάζουμε. Και εκεί ακριβώς ξεκινάει η μαγεία: η Δήμητρα ανοίγει όλο της το είναι. Παρά το λυρικό της ύφος, είναι ένας άνθρωπος που αγαπά και τραγουδά με πάθος, ανοιχτά και έντεχνα, με απόλυτη αυθεντικότητα. Στην αρχή είχε ενδοιασμούς: «Δεν είμαι λαϊκή τραγουδίστρια» μου έλεγε. Κι όμως, βρήκε τον τρόπο να ξεπεράσει κάθε δισταγμό. Δημιούργησε μια νέα μορφή λαϊκής τραγουδίστριας, έξω από τα κλισέ του παραδοσιακού τραγουδιστή, και αυτό την έκανε, από εκείνη τη στιγμή και μετά, αγαπημένη των Ελλήνων.

«Πέρασα μια δεκαετία στο πιο τολμηρό σύγχρονο πολιτικό πείραμα της Ισπανίας. Στα 33 μου, με γέρασε με τρόπους που μόλις άρχισα να κατανοώ». Η Λίλιθ Βερστίνχε ήταν μέλος του Podemos, αργότερα γραμματέας του κόμματος και για κάποιο διάστημα βουλευτής. Κατέληξε, όπως λέει, «να εγκαταλείψω την πολιτική απογοητευμένη». Σε ένα μακροσκελές άρθρο της στην «Guardian» αφηγείται τι συνέβη – η άνοδος και η πτώση του Podemos συμπίπτει χρονικά με την αντίστοιχη πορεία του ΣΥΡΙΖΑ, με τον οποίο διαπιστώνει κοινές επιρροές.

Τον Μάιο του 2014, μόλις τέσσερις μήνες μετά την ίδρυσή του, το Podemos κέρδισε πέντε έδρες στην Ευρωβουλή και εκείνη προσλήφθηκε να συνεργαστεί μαζί τους. «Τα επόμενα χρόνια ταράξαμε το δικομματικό σύστημα και στις εκλογές του Νοεμβρίου 2019, κερδίσαμε αρκετές έδρες για να ενταχθούμε στον πρώτο κυβερνητικό συνασπισμό υπό τον σοσιαλιστή πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ».

Ο επικεφαλής του Podemos Πάμπλο Ιγκλέσιας της ζήτησε να επιστρέψει στη Μαδρίτη, για να βοηθήσει. Δέχτηκε. Θυμάται ότι «το κόμμα είχε εμμονή με τη μετάδοση μηνυμάτων μέσω οποιουδήποτε δυνατού μέσου και έβλεπε την τηλεόραση ως βασικό πεδίο πολιτικής πάλης. Το 2015, ο Ιγκλέσιας είχε γράψει: “Οι άνθρωποι δεν ασχολούνται πλέον πολιτικά μέσω κομμάτων αλλά μέσω των μέσων ενημέρωσης“».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

«Οι ηγέτες μας, όπως και εκείνοι του ΣΥΡΙΖΑ, επηρεάστηκαν βαθιά από τον αργεντινό πολιτικό θεωρητικό Ερνέστο Λακλάου, ο οποίος υποστήριζε ότι τα λαϊκιστικά κινήματα μπορούσαν να παρακάμψουν τις παραδοσιακές κομματικές δομές μέσω της έξυπνης χρήσης των μέσων ενημέρωσης. Αυτή η ιδέα ήταν προφανώς σαγηνευτική: γιατί να επενδύσουμε στην αργή δουλειά της οργάνωσης όταν μπορούσαμε να προσεγγίσουμε εκατομμύρια μέσω της τηλεόρασης; Αλλά υπήρχε μια παγίδα που δεν βλέπαμε πραγματικά εκείνη την εποχή: μπορούσες να κερδίσεις την εξουσία μέσω του χρόνου μετάδοσης, αλλά δεν μπορούσες να κυβερνήσεις με αυτόν. Και ίσως η δική μας αλλαγή στην κοινωνική μας θέση, από καινούργιους στην πολιτική σε ανθρώπους στην εξουσία, είχε συμβεί πολύ γρήγορα για να εσωτερικεύσουν οι ηγέτες μας την επιτυχία μας», αφηγείται η Βερστίνχε, η οποία θυμάται στις αρχές της δεκαετίας του 2010 πόσο δύσκολη ήταν η κατάσταση στην Ισπανία, για το μεγαλύτερο κομμάτι του λαού. «Σε απάντηση, στις 15 Μαΐου 2011, περισσότεροι από 50.000 διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην Puerta del Sol, μία από τις κεντρικές πλατείες της Μαδρίτης, και χιλιάδες άλλοι “αγανακτισμένοι” διαδήλωσαν στη Βαρκελώνη, τη Γρανάδα, το Σαντιάγο ντε Κομποστέλα και αλλού. Για τους νέους, η πολιτική είχε γίνει επείγουσα και προσωπική από τη μια μέρα στην άλλη, αισθανόμασταν ότι είχαμε λόγο για το μέλλον μας».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Τον Ιανουάριο του 2014 δημιουργήθηκαν οι Podemos και λίγα χρόνια αργότερα βρέθηκαν στην εξουσία και στη δύσκολη διαχείρισή της. Ομως τα προβλήματα είχαν αρχίσει από νωρίς. «Μετά τον πρώτο χρόνο οι Podemos, ξεπερνώντας κάθε παρωδία αριστερής διάσπασης, είχαν ήδη διχαστεί σε ζητήματα πολιτικής στρατηγικής. Η διαφωνία ήταν: πρέπει να διαφοροποιηθούμε από τους σοσιαλιστές ή να προσπαθήσουμε να καταλήξουμε σε συμφωνίες μαζί τους; Δύο μεγάλες παρατάξεις αναδύθηκαν: η μία, υπό τον Ιγκλέσιας, υποστήριζε ότι οι Podemos έπρεπε να συμμαχήσουν με την παραδοσιακή Αριστερά, ενώ η άλλη, υπό τον Ινίγκο Ερεχόν, τον πρώτο υπεύθυνο της προεκλογικής εκστρατείας του κόμματος, πίεζε για μια “λαϊκιστική” προσέγγιση που δεν συμμαχούσε με κανένα παραδοσιακό εργατικό κόμμα. Οι βουλευτές μας προέρχονταν και από τις δύο πλευρές, και ορισμένα στελέχη των κομμάτων δεν μιλούσαν καν μεταξύ τους στο κυλικείο».

Τον Ιούνιο του 2021 η Βερστίνχε εξελέγη γραμματέας του κόμματος. Θυμάται έντονα πως λίγο καιρό μετά, «ένα στέλεχος του κόμματος πρότεινε να κλείσουμε τα τοπικά γραφεία – στάση χαρακτηριστική ενός κόμματος που είναι αδιάφορο για την υποδομή που το κρατά ζωντανό μεταξύ των εκλογικών κύκλων». Επίσης διαπιστώνει ότι «δεν είχαμε παρακολουθήσει το πώς άλλαζε η βάση μας. Η αρχική δύναμη των Podemos ήταν ότι έβγαλαν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους από την απάθεια. Αλλά μέσα σε μια δεκαετία, η κύρια εμπειρία της εργασίας τους στους Podemos ήταν η συρρίκνωση της πολιτικής συζήτησης και η αυξανόμενη εσωτερική παράνοια».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η 33χρονη, που διατέλεσε βουλευτής για έξι μήνες πριν παραιτηθεί, κάνει και άλλες διαπιστώσεις: «Η εξωτερική κριτική μας πλήγωσε. Σε λίγα μόνο χρόνια, το Podemos είχε αντιμετωπίσει τόσο πολλές ψευδείς επιθέσεις – κατηγορίες για διαφθορά, χρήση λογαριασμών σε φορολογικούς παραδείσους, λήψη χρημάτων από το Ιράν και τη Βενεζουέλα – που πολλά μέλη έχασαν τον αρχικό τους ιδεαλισμό. Η μαχητική στάση που κάποτε είχε μετατρέψει το σκάνδαλο των ταμπλόιντ σε εκλογικό καύσιμο είχε τα όριά της. Σχεδόν κάθε σημαντική προσωπικότητα των Podemos σύντομα είχε κάποιο είδος δικαστικής υπόθεσης ανοιχτής εναντίον του – πολλές από αυτές στημένες και ψεύτικες, αλλά παρ’ όλα αυτά κουραστικές. Αρκετά συνεχόμενα χρόνια άσκησης πολιτικής σε κατάσταση μόνιμης εγρήγορσης μας οδήγησαν προς την παραδοσιακή ζώνη άνεσης της Αριστεράς: την ιδιότητα του θύματος».

«Η συνεχής, απειλητική παρουσία του φασισμού», σχολιάζει, «και η αναζήτηση εσωτερικών εχθρών μετέτρεψαν την πολιτική σε άσκηση τυφλής πίστης. Η συνωμοσία ήταν ευρέως διαδεδομένη και κατηγορούσαμε αδιακρίτως τους δημοσιογράφους και τα μέσα ενημέρωσης, σε σημείο που δηλώναμε ανοιχτά ότι ήταν καλύτερο να έχουμε ψηφοφόρους που δεν διάβαζαν καθόλου τις ειδήσεις. Τα μέσα ενημέρωσης δεν ήταν πλέον εργαλείο, αλλά εχθρός. Κατά τη σύντομη θητεία μας στην εξουσία, καταφέραμε να πετύχουμε κάποιες απτές πολιτικές και νομοθετικές επιτυχίες, όπως καλύτερο κατώτατο μισθό, έναν προοδευτικό νόμο για την ευθανασία, βελτιωμένη πρόσβαση στις αμβλώσεις και τα εργασιακά δικαιώματα, και μια τηλεφωνική γραμμή για την ενδοοικογενειακή βία. Αλλά ο τρόπος της αναχώρησής μας επισκίασε αυτές τις νίκες».

Και καταλήγει: «Η πολιτική πρέπει να είναι ένα στάδιο, όχι μια ζωή. Πρέπει να γνωρίζουμε πότε μπορούμε ακόμα να συνεισφέρουμε – και πότε είναι η ώρα να αφήσουμε τους άλλους να ηγηθούν».

Μετά την αγορά έναντι 14 εκατ. δολαρίων μιας πολυκατοικίας 28 διαμερισμάτων στο Μπρούκλιν, που μεταξύ άλλων φούντωσε τις φήμες για επικείμενη μετακίνησή του στη Νέα Υόρκη, ήρθε και το περιοδικό Forbes για να μας ενημερώσει γι’ αυτό που ξέραμε ήδη. Οτι ο Γιάννης Αντετοκούνμπο είναι ένας από τους πλουσιότερους αθλητές του ΝΒΑ. Για την ακρίβεια υπολογίζεται ότι φέτος είχε έσοδα που άγγιξαν τα 99,1 εκατ. δολάρια και είναι ο 4ος πιο ακριβοπληρωμένος στη λίγκα πίσω από τους Στεφ Κάρι (159,6 εκατ.), ΛεΜπρόν Τζέιμς (137,6 εκατ.) και Κέβιν Ντουράντ (104,3 εκατ.).

Κάθε διαμέρισμα στην περιοχή ενοικιάζεται περίπου προς 3.000 δολάρια τον μήνα, κάτι που σημαίνει ότι η επένδυση μπορεί να αποφέρει πάνω από ένα εκατομμύριο δολάρια ετησίως σε έσοδα, ενώ με τον καιρό θα προσφέρει ακόμα μεγαλύτερη απόδοση. Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο του Αντετοκούνμπο και της οικογενειακής εταιρείας «GFI Limited», το οποίο περιλαμβάνει ακίνητα και επιχειρηματικές δραστηριότητες σε Ελλάδα και ΗΠΑ – από τη Μεσσηνία και το Costa Navarino μέχρι το Μιλγουόκι και τη Νέα Υόρκη.

Ο Γιάννης πάντως δεν έπιασε ποτέ τους συμπαίκτες του να τους πει ότι υπάρχουν πράγματα που δεν μπορεί να ελέγξει στο μέλλον του, όπως ισχυρίστηκε προχθές ο δημοσιογράφος Κρις Χέινς. Ο Κάιλ Κούζμα των Μπακς ήταν κατηγορηματικός: «Δεν θυμάμαι να μας συνάντησε. Δεν έγινε έτσι», απάντησε σε σχετική ερώτηση.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Οι Θάντερ, εξάλλου, συνέτριψαν τους Σανς με 138-89 και προκρίθηκαν στον ημιτελικό του NBA Cup, όπου θα αντιμετωπίσουν τους Σπερς, που απόντος του Γουεμπανιάμα νίκησαν με 132-119 τους Λέικερς. Στον άλλο ημιτελικό θα αναμετρηθούν οι Νικς με τους Μάτζικ.

Το νέο κληρονομικό δίκαιο, που παρουσίασε πρόσφατα η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης, φέρνει εκτεταμένες αλλαγές όχι μόνο στη διανομή περιουσίας εντός της οικογένειας, αλλά και στον τρόπο μεταβίβασης επιχειρήσεων. Στόχος είναι η αποφυγή του κατακερματισμού και της απαξίωσης των οικογενειακών επιχειρήσεων, διασφαλίζοντας τη συνέχειά τους.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο υφυπουργός Ιωάννης Μπούγας τόνισαν τη σημασία του νομοσχεδίου για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Όπως σημείωσαν, οι νέες διατάξεις θα λειτουργήσουν ως εργαλείο σταθερότητας και προόδου για τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Αναφορά στο θέμα έκανε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά την απολογιστική εκδήλωση του υπουργείου Δικαιοσύνης, επισημαίνοντας ότι αιφνιδιάστηκε από το έντονο ενδιαφέρον των πολιτών για τις επερχόμενες αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο πρόεδρος της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής, ομότιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ και ακαδημαϊκός Απόστολος Γεωργιάδης, υπογράμμισε ότι οι νέες ρυθμίσεις αντιμετωπίζουν τη μακροχρόνια απαξίωση ακινήτων και την καταστροφή οικογενειακών επιχειρήσεων λόγω παρωχημένων διατάξεων. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ζήτημα των κόκκινων δανείων και των υπερχρεωμένων νοικοκυριών, που συχνά καταλήγουν σε υπερχρεωμένες κληρονομιές από τις οποίες οι κληρονόμοι επιδιώκουν να απαλλαγούν.

Σύμφωνα με το υπουργείο, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να δώσει λύση σε προβλήματα που παρέμεναν άλυτα επί δεκαετίες, καθώς το ισχύον δίκαιο δεν είχε αναθεωρηθεί ουσιαστικά εδώ και ογδόντα χρόνια.

Οι κληρονομικές συμβάσεις και η νέα πραγματικότητα

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα δείχνει τη σημασία των νέων διατάξεων. Μέχρι σήμερα, η σκηνή ενός πατέρα που ρυθμίζει εν ζωή τη διανομή της περιουσίας του, όπως μιας οικογενειακής επιχείρησης, φάνταζε ως σενάριο κινηματογραφικής ταινίας. Πλέον, με την εισαγωγή του θεσμού των κληρονομικών συμβάσεων, αυτή η πρακτική καθίσταται νόμιμη και εφαρμόσιμη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Έτσι, για παράδειγμα, ένας επιχειρηματίας μπορεί να συμφωνήσει με τους κληρονόμους του ώστε η επιχείρησή του να περάσει στο παιδί που ενδιαφέρεται να τη συνεχίσει, ενώ το άλλο παιδί μπορεί να αποποιηθεί την κληρονομιά έναντι ανταλλάγματος. Με τον τρόπο αυτό, διασφαλίζεται η βιωσιμότητα της επιχείρησης και αποτρέπονται οι οικογενειακές συγκρούσεις.

Η διαδικασία θα πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω συμβολαιογραφικού εγγράφου, παρουσία όλων των συμβαλλομένων, ώστε να εξασφαλίζεται η νομιμότητα και η διαφάνεια των συμφωνιών.

Ξεμπλοκάρισμα περιουσιών

Το νέο δίκαιο προβλέπει ότι ο κληρονομούμενος μπορεί να ανακαλέσει τη σύμβαση αιτία θανάτου, εφόσον ο κληρονόμος υποπέσει σε σοβαρό παράπτωμα. Η πρόβλεψη αυτή ενισχύει την ασφάλεια των συναλλαγών και προστατεύει τη βούληση του διαθέτη.

Όπως επισημαίνουν νομικοί κύκλοι, οι διατάξεις αυτές αναμένεται να λειτουργήσουν ως καταλύτης για το ξεμπλοκάρισμα περιουσιών που παραμένουν για χρόνια αδρανείς, επιτρέποντας στους κληρονόμους να κινηθούν με μεγαλύτερη ασφάλεια και προοπτική.

Η Κομισιόν τώρα φαίνεται να εξετάζει το ενδεχόμενο πενταετούς παράτασης της απαγόρευσης των κινητήρων εσωτερικής καύσης που είχε σχεδιαστεί για το 2025, σύμφωνα με το Bloomberg. Αρκετές κυβερνήσεις και αυτοκινητοβιομηχανίες, από την Ιταλία έως την Πολωνία, προειδοποιούσαν την ΕΕ ότι η σχεδιαζόμενη κατάργηση της υπάρχουσας τεχνολογίας είναι πολύ επιθετική ενέργεια και κινδυνεύει να πλήξει καίρια έναν από τους βασικούς κλάδους της ηπείρου. Η στρατηγική που εξετάζει τώρα η Κομισιόν είναι να επιτρέψει πενταετή παράταση της χρήσης για κινητήρες εσωτερικής καύσης – έως το 2040 – σε υβριδικά οχήματα plug-in. Αυτό θα βασίζεται στην προϋπόθεση ότι θα λειτουργούν με προηγμένα βιοκαύσιμα και άλλες πράσινες μορφές ενέργειας ανέφεραν οι ίδιες πηγές. Η γερμανική «Bild» από την πλευρά της έκανε λόγο για πλήρες πάγωμα της κίνησης αυτής των Βρυξελλών.

Η δημοσιονομική πολιτική της Κίνας

Η ηγεσία της Κίνας υποσχέθηκε να διατηρήσει το 2026 δημοσιονομική πολιτική η οποία θα τονώσει τόσο την κατανάλωση όσο και τις επενδύσεις, ώστε να διατηρηθεί υψηλή οικονομική ανάπτυξη, την οποία οι αναλυτές αναμένουν ότι το Πεκίνο θα στοχεύσει σε περίπου 5%. Οι δεσμεύσεις αυτές αποφασίστηκαν στην ετήσια Κεντρική Οικονομική Συνδιάσκεψη Εργασίας που πραγματοποιήθηκε στις 10-11 Δεκεμβρίου, βασική συγκέντρωση του κυβερνώντος Κομμουνιστικού Κόμματος για τον καθορισμό της πολιτικής ατζέντας και των στόχων για το επόμενο έτος. Η διπλή εστίαση στην κατανάλωση και τις επενδύσεις ενισχύει τις ανησυχίες ότι το Πεκίνο δεν είναι ακόμη έτοιμο να μεταβεί από οικονομία που βασίζεται στην παραγωγή σε οικονομία που θα καθοδηγείται περισσότερο από τις δαπάνες των νοικοκυριών, σχολίαζε το Reuters.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Εποπτικό πλαίσιο για τις τράπεζες

Στην απλούστευση του ευρωπαϊκού εποπτικού πλαισίου για τις τράπεζες αποσκοπούν οι προτάσεις της ομάδας εργασίας υψηλού επιπέδου του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που θα υποβληθούν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στόχος είναι παράλληλα να διατηρηθεί η ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος και να διασφαλιστεί ότι οι αρχές μικροπροληπτικής, μακροπροληπτικής εποπτείας και εξυγίανσης θα συνεχίσουν να επιτυγχάνουν αποτελεσματικά τους στόχους τους, αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση. Η διεθνής συνεργασία είναι ζωτικής σημασίας και όλες οι δικαιοδοσίες θα πρέπει να διασφαλίσουν την πλήρη, έγκαιρη και πιστή εφαρμογή των κανονισμών Βασιλεία ΙΙΙ, επισημαίνει η ΕΚΤ στην ανακοίνωσή της σχετικά με το νέο πλαίσιο.

Θραύσματα από drone προκάλεσαν φωτιά κοντά στο διυλιστήριο Αφίπσκι στην περιοχή Κρασνοντάρ της Ρωσίας, χωρίς να υπάρξουν τραυματισμοί ή υλικές ζημιές. Το περιστατικό έγινε γνωστό μέσω ανακοίνωσης του τοπικού κέντρου αντιμετώπισης εκτάκτων καταστάσεων.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, «ένας αγωγός φυσικού αερίου έπιασε φωτιά έξω από το διυλιστήριο, σε κοντινή απόσταση από ένα σημείο ελέγχου. Η φωτιά κάλυψε μία περιοχή με εμβαδόν 100 τετραγωνικών μέτρων, ενώ στη συνέχεια κατασβέστηκε», όπως αναφέρεται στην εφαρμογή Telegram του κέντρου.

Νωρίτερα, η Ουκρανία είχε ανακοινώσει ότι οι ένοπλες δυνάμεις της έπληξαν το διυλιστήριο Αφίπσκι, καθώς και μια υποδομή αποθήκευσης πετρελαίου στην περιοχή Βόλγκογκραντ της Ρωσίας.

Δεκατρία νέα πειραματικά σχολεία θα λειτουργήσουν τα δύο επόμενα σχολικά έτη (2026-2027 και 2027-2028) και προστίθενται στο δίκτυο των πειραματικών σχολείων που σήμερα αριθμεί 120 σχολικές μονάδες. Συγκεκριμένα από το σχολικό έτος 2026-2027 χαρακτηρίζονται ως πειραματικά 9 σχολεία ήτοι το 18ο νηπιαγωγείο Αλεξανδρούπολης, το 1ο ημερήσιο Γυμνάσιο Χαλανδρίου, το 5ο ημερήσιο Γυμνάσιο Νέας Ιωνίας, το 4ο νηπιαγωγείο Ταύρου, το 3ο ημερήσιο Γυμνάσιο Φλώρινας, το 8ο δημοτικό σχολείο Αρτας, το 1ο ημερήσιο Γυμνάσιο Ζακύνθου, το 7ο ημερήσιο Γυμνάσιο Κέρκυρας και το 5ο νηπιαγωγείο Καρδίτσας. Τα 4 σχολεία που θα λειτουργήσουν ως πειραματικά από το σχολικό έτος 2027-2028 είναι το 4ο δημοτικό σχολείο Ταύρου, το 1ο ημερήσιο Γενικό Λύκειο Ζακύνθου, το 4ο Γενικό Λύκειο Κέρκυρας και το 5ο δημοτικό σχολείο Καρδίτσας.

Ο Ολιβερ Σακς υπήρξε ένας επιστήμονας με ιδιαίτερη συμβολή στη συγγραφή ιατρικών αφηγημάτων, ως νευρολόγος που προσέγγιζε τη θεραπεία συνδέοντας επιστημονικές παρατηρήσεις με storytelling. Ωστόσο σε εκτενές άρθρο στο «The New Yorker» η Ρέιτσελ Αβίβ, αφού μελέτησε διεξοδικά το αρχείο του Σακς, τα ημερολόγια και την αλληλογραφία του, αναδεικνύει τις συγγραφικές του μεθοδεύσεις· ο νευρολόγος συχνά παρενέβαινε λογοτεχνικά στις περιπτώσεις ασθενών για τους οποίους αναφερόταν στα βιβλία του, βάζοντας τον εαυτό του στη θέση τους.

Το έργο του Σακς καθόρισε μια εποχή όπου η ιατρική άρχισε να στρέφεται προς την «αφηγηματική ιατρική», θεωρώντας πως η ασθένεια θρυμματίζει τη συνοχή του προσωπικού μύθου του ασθενούς και πως ο γιατρός μπορεί να βοηθήσει στη συγκόλλησή του. Ηδη από τη δεκαετία του 1980, με τέσσερα βιβλία στο ενεργητικό του – «Migraine», «Awakenings», «Α Leg to Stand On», «The Man Who Mistook His Wife for a Hat» –, ο Σακς είχε κατακτήσει τον τίτλο του «σύγχρονου δασκάλου της case study» (μελέτη περίπτωσης). Η κριτική του στην «άχρωμη, αφηρημένη γνώση» έστρεφε την ιατρική προς την εσωτερικότητα των ασθενών, προς τη εξιχνίαση του βιώματος και οι σχολές ιατρικής ανταποκρίθηκαν στην άποψή του εισάγοντας μαθήματα ανθρωπιστικών επιστημών και storytelling.

Ο ίδιος ο Σακς, στα προσωπικά του ημερολόγια, εξέφραζε συχνά μια αίσθηση «ψυχολογικής εγκληματικότητας». Παραδεχόταν πως είχε χαρίσει στους ασθενείς του «δυνάμεις που δεν είχαν», ακόμα και τη φωνή τους. Ορισμένα στοιχεία των ιστοριών ήταν, όπως σημείωνε, «καθαρές επινοήσεις». Εβλεπε τις υπερβολές του όχι ως επιδίωξη φήμης, αλλά ως μια μορφή «συμβολικής εξωγραφίας» – μιας έμμεσης αυτοβιογραφίας όπου οι ζωές των άλλων γίνονταν όχημα για τη δική του εσωτερική ανάγνωση».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η περίπτωση του «Awakenings» (που ενέπνευσαν την ταινία «Ξυπνήματα» με τους Ρόμπερτ Ντε Νίρο και Ρόμπιν Γουίλιαμς) υπήρξε η πιο χαρακτηριστική. Το βιβλίο του 1973, που προκάλεσε συγκίνηση στο ευρύ κοινό ενώ οι ειδικοί το υποδέχτηκαν με ψυχρότητα, αποτελεί μια συλλογή μαρτυριών των περίπου ογδόντα ασθενών που πάλευαν με τις συνέπειες της ληθαργικής εγκαφαλίτιδας. Η ενσυναίσθηση που έδειξε ο Σακς για αυτούς τους ασθενείς υπήρξε η μεγάλη αρετή του βιβλίου. Ωστόσο ο ίδιος αργότερα σημείωνε ότι είχε «παρεκτραπεί πολλές φορές» και για χρόνια μεμφόταν τον εαυτό του.

Μαρτυρία και μυθοπλασία

Το παράδειγμα του Λέοναρντ Λ., ενός από τους πιο εμβληματικούς ασθενείς του, αποτυπώνει την πολυπλοκότητα της μεθόδου του. Στο «Awakenings» ο Σακς τον παρουσιάζει ως έναν μοναχικό, σχεδόν αγγελικό άνθρωπο, απογυμνωμένο από κάθε σεξουαλικότητα. Ωστόσο η αυτοβιογραφία που ο ίδιος ο Λέοναρντ έγραψε μετά τη χορήγηση L-dopa και οι μαρτυρίες των συγγενών του δείχνουν έναν διαφορετικό άνθρωπο: κοινωνικό, με στενούς φίλους, αλλά και σκοτεινή σεξουαλικότητα την οποία ο Σακς παρέλειψε πλήρως στο βιβλίο. Η εξιδανικευμένη αυτή εικόνα του ασθενή, παρατηρεί η αρθρογράφος του «The New Yorker», δεν προέκυπτε από την πρόθεση του Σακς να τον προστατεύσει. Δείχνει όμως τη βαθύτερη ροπή του Σακς να πλάθει μυθιστορηματικές μορφές, να καθαρίζει την πραγματικότητα ώστε να αναδείξει την εσωτερική, συμβολική της αλήθεια.

Με αποτέλεσμα η συγγραφική μεθοδολογία του Ολιβερ Σακς να ισορροπεί σε μια λεπτή γραμμή: ανάμεσα στη μαρτυρία και τη μυθοπλασία, ανάμεσα στη θεραπευτική κατανόηση και τη δημιουργική παρέμβαση. Μια γραμμή που έκανε το έργο του συναρπαστικό αλλά και αμφιλεγόμενο.

Οι «παράλληλοι βίοι» ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλέξη Τσίπρα, όπως περιγράφηκαν στο πρωτοσέλιδο της «Αυγής», δεν συζητήθηκαν τόσο και δεν προκάλεσαν την παραίτηση του διευθυντή της κομματικής εφημερίδας μόνο γιατί υπονοούσαν πως οι δρόμοι του πρώην πρωθυπουργού με το κόμμα του δεν πρόκειται να ξανασυναντηθούν.

Υπήρχε ένα δεύτερο συστατικό στοιχείο, το οποίο ολοκλήρωνε μια αντιθετική εικόνα: πως, πλέον, υπάρχει προσέγγιση και προσπάθεια συνεργασίας μεταξύ του ΠΑΣΟΚ, του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς, ανεξάρτητα από τις κινήσεις του Τσίπρα.

Αυτή την πρόθεση, όπως την περιέγραφε το πρωτοσέλιδο, διέψευσε εκτός από την Κουμουνδούρου και η Πατησίων, που (παρά την ενόχληση μετά τον εξώστη του «Παλλάς» και τα όσα ειπώθηκαν για τις τεχνητές συγκολλήσεις) θέλουν να κρατούν ανοιχτές τις πόρτες προς την Αμαλίας. Αυτό που όντως υπάρχει, πάντως, είναι μια αλλαγή στην επικοινωνία και τη διαχείριση των σχέσεων των τριών κομμάτων – τουλάχιστον από την πλευρά της Χαριλάου Τρικούπη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στο ΠΑΣΟΚ είδαν, με αρκετή ανακούφιση,πως οι τελευταίες κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα δεν έχουν προκαλέσει μεγάλες διαρροές στο εκλογικό του ακροατήριο. Οχι πως αυτές δεν υπάρχουν: το πάνελ της παρουσίασης της «Ιθάκης» στην Πάτρα την Τρίτη έχει πράσινες αποχρώσεις, από τον συγγραφέα Γιώργο Σιακαντάρη έως τον Βασίλη Αϊβαλή, που το ΠΑΣΟΚ είχε στηρίξει στις δημοτικές κάλπες της Πάτρας, και τον Γιώργο Παππά, πρόεδρο του Οικονομικού Επιμελητηρίου Βορειοδυτικής Πελοποννήσου και Δυτικής Ελλάδας.

Η «σκληρή» βάση του κόμματος ωστόσο, η οποία προσδιορίζεται από όσους του κομματικού μηχανισμού «έμειναν στα δύσκολα», εκπέμπει ακόμα και σήμερα μια αντιτσιπρική στάση που δεν έχει μειωθεί με τα χρόνια. Θα ήταν πρόβλημα για τη Χαριλάου Τρικούπη αν αυτή η στάση είχε μετατραπεί σε ανοχή πέραν του τοπικού επιπέδου, όμως οι πρόσφατες κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού δεν βρήκαν τρόπο να διεισδύσουν στον πασοκικό πυρήνα – σε ένα μεγάλο κομμάτι αριστερόστροφων, παπανδρεϊκών ψηφοφόρων, ούτε οι αναφορές στο βιβλίο για όσα συνέβησαν πριν από το 2015 ακούστηκαν απολογητικές ή έστω συμφιλιωτικές σε σχέση με τη στάση που είχε κρατήσει τότε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Αυτό το αίσθημα, και λόγω του ρόλου που είχε τότε ο Τσίπρας, προσωποποιείται: δεν είναι ίδια η ένταση των συζητήσεων που αφορούν τα στελέχη που συμπορεύτηκαν μαζί του και σήμερα βρίσκονται στον ΣΥΡΙΖΑ και στη Νέα Αριστερά – τα παραδείγματα είναι χαρακτηριστικά κυρίως στη νεότερη γενιά.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Σε αυτές τις τάσεις εντός του ΠΑΣΟΚ, η διάθεση για διάλογο μεταξύ των προοδευτικών δυνάμεων εκφραζόταν εδώ και καιρό, και μέσα από τις τάξεις της εσωκομματικής αντιπολίτευσης, που συμμετείχε, παρά τις παραινέσεις για το αντίθετο, σε κοινές εκδηλώσεις – πλέον, αυτές οι εκδηλώσεις μοιάζει να έχουν τουλάχιστον την ανδρουλακική ανοχή.

Και η Χαριλάου Τρικούπη μοιάζει πιο ανοιχτή στη συζήτηση, παρότι επιμένει στην αυτόνομη πορεία. Μετά το μήνυμα που έστειλε ο Ανδρουλάκης στην εκδήλωση για το περιβάλλον όπου συμμετείχαν οι ηγεσίες του ΣΥΡΙΖΑ, της Νέας Αριστεράς και του Κόσμου, τα κοινά αιτήματα και οι κοινές ερωτήσεις στη Βουλή δίνουν και παίρνουν – τελευταία ήταν η ερώτηση, λίγα εικοσιτε-

τράωρα πριν, από τον Γιώργο Παπανδρέου, τον Ανδρέα Παναγιωτόπουλο και τη Σία Αναγνωστοπούλου, βουλευτών Αχαΐας, για υπόθεση που αφορά περιοχή Natura στον νομό.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Αρα, τουλάχιστον σε κοινοβουλευτικό επίπεδο, οι δίαυλοι είναι ανοιχτοί, παρότι στο ΠΑΣΟΚ, που με το ένα πόδι διεκδικεί και τον χώρο του Κέντρου, τα πράγματα δεν είναι ούτε εύκολα ούτε αυτονόητα – η διαρκής προσπάθεια να αποκρούουν τις κατηγορίες περί ταύτισης, για παράδειγμα, που εκτοξεύονται από την πλευρά της ΝΔ, δεν πρόκειται να μειωθεί στον δρόμο προς την κάλπη.

Τι ήταν αυτό που έφερε την αλλαγή στην προσέγγιση της πασοκικής ηγεσίας; Το «άνοιγμα» κρίθηκε αναγκαίο και λόγω των δημοσκοπικών συνθηκών, που δεν δείχνουν το κόμμα να καλπάζει, αλλά και της στρατηγικής «νίκη έστω και με μία ψήφο» που έχει η Χαριλάου Τρικούπη για τις επόμενες εκλογές, η οποία προϋποθέτει συναινέσεις στη βάση του πασοκικού προγράμματος.

Σε επίπεδο στελεχών, ενδεικτική της στροφής είναι η διάθεση που διατυπώθηκε από την Άννα Διαμαντοπούλου για επιστροφή στελεχών που έφυγαν στα χρόνια της κρίσης, η οποία δεν συγκαταλέγεται στην «αριστερή ψυχή» του κόμματος – παρότι ο Νίκος Ανδρουλάκης ξεκαθάρισε πως τέτοιες προσεγγίσεις γίνονται «στη βάση αξιών», δεν είναι λίγοι οι ψίθυροι για συζητήσεις που λάμβαναν χώρα στο παρασκήνιο και αφορούσαν ακόμα και συγκεκριμένες περιφέρειες, με πρόσωπα που είτε βρίσκονται στη δεξαμενή των ανεξάρτητων βουλευτών είτε έχουν πάρει απόσταση από τις ηγεσίες των κομμάτων τους.

Σε κάθε περίπτωση, η επανεμφάνιση του Τσίπρα και η προαναγγελία ενός νέου κινήματος βάζουν τα πράγματα στη θέση τους και ως προς το εύρος των κινήσεων που μπορεί να κάνει η Χαριλάου Τρικούπη. Εμπειρα στελέχη αναγνωρίζουν πως η προσέγγιση με τον ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ πιο περίπλοκη, καθώς κανείς δεν θα ήθελε, στη θέση του ΠΑΣΟΚ, να εμπλακεί σε μια μπερδεμένη κατάσταση, καθώς τα στελέχη του δεν ξέρουν τη μορφή και τα πρόσωπα του ΣΥΡΙΖΑ σε μερικούς μήνες.

Στον αντίποδα, πιο καθαρή είναι η εικόνα που υπάρχει στο ΠΑΣΟΚ για τα στελέχη και, κυρίως, για την ηγεσία της Νέας Αριστεράς – αξίζει να σημειωθεί, βέβαια, πως τόσο στην Κουμουνδούρου όσο και στην Πατησίων συνομιλούν και με την πασοκική εσωκομματική αντιπολίτευση.

Αντιτσιπρική συμμαχία;

Σημαίνει αυτό πως ετοιμάζεται μια αντιτσιπρική συμμαχία; Με το τοπίο ακόμα θολό ως προς τον αριθμό των στελεχών τού πρώην ενιαίου ΣΥΡΙΖΑ που θα ακολουθήσουν τον πρώην πρωθυπουργό και θα γίνουν δεκτά στις τάξεις του «νέου κινήματος», αλλά και τα πρόσωπα που θα μείνουν πίσω, ούτε ο πιο αισιόδοξος παρατηρητής δεν μπορεί να το προβλέψει.

Μεγαλύτερο αγκάθι είναι, άλλωστε, το είδος αυτής της υποθετικής συμμαχίας: η Νέα Αριστερά περιγράφει ένα λαϊκό μέτωπο και ο ΣΥΡΙΖΑ ένα κοινό ψηφοδέλτιο πάνω σε ένα κοινό πρόγραμμα με όλες τις προοδευτικές δυνάμεις – κάτι που για το ΠΑΣΟΚ, που έχει στρατηγική επιλογή την αυτονομία του, είναι απαγορευτικό.

Σημαντικές αλλαγές για τους ιδιοκτήτες φέρνει και ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης, ο οποίος επηρεάζει άμεσα τη φορολογία ακινήτων. Με βάση το σχέδιο, ενοποιούνται το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ) και ο δημοτικός φόρος Ηλεκτροδοτουμένων Χώρων, δημιουργώντας το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (ΤΤΑ).

Η ΠΟΜΙΔΑ χαρακτηρίζει το ΤΤΑ ως έναν «νέο ΕΝΦΙΑ υπέρ των Δήμων», καθώς θα επιβάλλεται σε κάθε ηλεκτροδοτούμενο ακίνητο, με το ποσό να καθορίζεται ανάλογα με την αξία και τη χρήση του. Ο στόχος είναι η αύξηση των εσόδων των τοπικών αρχών μέσα από ένα πιο ενιαίο και αποδοτικό σύστημα φορολόγησης.

Τι προβλέπει η πρόταση κατά την ΠΟΜΙΔΑ

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΠΟΜΙΔΑ, το σχέδιο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μείωση των δημοτικών τελών Καθαριότητας και Φωτισμού (ΤΚΦ) στο 10% για κενά, μη ηλεκτροδοτούμενα και μη χρησιμοποιούμενα ακίνητα. Αυτό σημαίνει κατάργηση της πλήρους απαλλαγής για τα κενά ακίνητα, καθώς και της υποχρέωσης δήλωσής τους στους δήμους.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Παράλληλα, θεσπίζεται «απαράγραπτο» για σειρά οφειλών προς τους δήμους, δίνοντας δυνατότητα διεκδίκησης ακόμη και έως δέκα χρόνια μετά τη δημιουργία τους.

Προβλέπεται επίσης αναγκαστική διάρκεια 24 ετών (12+12) για μισθώσεις ιδιωτικών ακινήτων προς δήμους, με δυνατότητα παράτασης έως 36 ή 48 έτη, καθώς και υποχρεωτική τριετής παράταση των υφιστάμενων μισθώσεων χωρίς αύξηση ενοικίου.

Τέλος, η ΠΟΜΙΔΑ εκφράζει ανησυχία για διαδικασίες απαλλοτριώσεων και επεμβάσεων στην ιδιωτική περιουσία, οι οποίες –όπως σημειώνει– πραγματοποιούνται με συνοπτικές διαδικασίες και περιορισμένες προθεσμίες προσφυγής, γεγονός που μπορεί να θίξει τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, βασικός στόχος του νέου πλαισίου είναι η αύξηση των εσόδων των ΟΤΑ μέσω του Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης, το οποίο θα έχει συντελεστή μεσοσταθμικά τριπλάσιο του ΤΑΠ, ενσωματώνοντας και τον δημοτικό φόρο Ηλεκτροδοτουμένων Χώρων.

«Σοκαρισμένος» και «άφωνος» δήλωσε ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μετά την τρομοκρατική επίθεση που σημειώθηκε στην παραλία Μπόνταϊ της Αυστραλίας.

«Η αντισημιτική επίθεση στην παραλία Μπόνταϊ κατά τη διάρκεια του Χανουκά με αφήνει άφωνο. Αυτή είναι μια επίθεση στις κοινές μας αξίες. Πρέπει να βάλουμε τέλος σε αυτόν τον αντισημιτισμό – εδώ στη Γερμανία και παγκοσμίως», ανέφερε ο καγκελάριος σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ.

Ο κυβερνητικός επίτροπος για τον αντισημιτισμό Φέλιξ Κλάιν κάλεσε τους πολίτες «να μην αποθαρρύνονται» από τέτοιες πράξεις βίας. «Είναι σημαντικό να μην επιτρέψουμε στον εαυτό μας να μας εκφοβίσει η τρομοκρατία και το μίσος – ούτε στο Χανουκά ούτε στις χριστουγεννιάτικες αγορές», δήλωσε ο κ. Κλάιν στο δίκτυο RND.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη για «αποφασιστική προστασία» των Εβραίων κοινοτήτων, υπογραμμίζοντας ότι η κοινωνία πρέπει να σταθεί ενωμένη απέναντι στο μίσος και τη βία.

Η υιοθέτηση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ των λεγόμενων σταθερών κρυπτονομισμάτων (stablecoins) ως μέσο προβολής της οικονομικής ισχύος της Αμερικής και διατήρησης της παγκόσμιας κυριαρχίας του δολαρίου έχει πυροδοτήσει εκκλήσεις για «στρατηγική απάντηση» από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Αλλά οι προειδοποιήσεις είναι τόσο αδικαιολόγητες όσο και δυσοίωνες.

Ο κύριος καταλύτης του άγχους της Ευρώπης για τα σταθερά κρυπτονομίσματα είναι ο νόμος της κυβέρνησης Τραμπ για την καθοδήγηση και την καθιέρωση εθνικής καινοτομίας για τα σταθερά κρυπτονομίσματα των ΗΠΑ (GENIUS), ο οποίος στοχεύει στην προώθηση των σταθερών κρυπτονομισμάτων που υποστηρίζονται από το δολάριο, εφαρμόζοντας ένα ολοκληρωμένο εποπτικό πλαίσιο για αυτά. Ωστόσο, οι πραγματικές διατάξεις της νομοθεσίας μοιάζουν πολύ με εκείνες του κανονισμού της ΕΕ για τις αγορές κρυπτονομισμάτων (MiCA) του 2023.

Τα stablecoins μπορεί να είναι χρήσιμα σε διασυνοριακές συναλλαγές λιανικής, ιδίως σε εμβάσματα. Ωστόσο, ενώ τα εμβάσματα είναι σημαντικά για πολλές οικονομίες, η έκτασή τους είναι περιορισμένη: περίπου 700 δισεκατομμύρια δολάρια αποστέλλονται ετησίως – λιγότερο από το ΑΕΠ μιας μεσαίου μεγέθους ευρωπαϊκής χώρας και κλάσμα του ΑΕΠ των ΗΠΑ. Σε κάθε περίπτωση, μια οικογένεια σε αναπτυσσόμενη χώρα που λαμβάνει σταθερά κρυπτονομίσματα από έναν συγγενή που εργάζεται στην Ευρώπη ή τις ΗΠΑ θα πρέπει να επωμιστεί το κόστος μετατροπής τους στο τοπικό νόμισμα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι τα σταθερά κρυπτονομίσματα είναι πιο κατάλληλα για πληρωμές χονδρικής. Ο αριθμός των συναλλαγών είναι πολύ μικρότερος και τα ποσά είναι μεγαλύτερα. Αλλά και εδώ προκύπτουν ζητήματα. Οι συναλλαγές σε ένα blockchain δεν είναι ανώνυμες αλλά «ψευδώνυμες»: όλες οι συναλλαγές είναι πλήρως ορατές, αλλά οι κάτοχοι των πορτοφολιών αναγνωρίζονται μόνο από διευθύνσεις που αποτελούνται από  μακρά σειρά αριθμών και γραμμάτων. Το πρόβλημα είναι ότι, εάν ένας προμηθευτής θέλει να πληρωθεί, πρέπει να κοινοποιεί τη διεύθυνση του πορτοφολιού του στον πελάτη του, ο οποίος μπορεί στη συνέχεια να παρακολουθεί όλες τις μελλοντικές συναλλαγές που αφορούν αυτό το πορτοφόλι – συμπεριλαμβανομένων, ενδεχομένως, ευαίσθητων εμπορικών πληροφοριών. Ο πελάτης μπορεί ακόμη και να κοινοποιεί τη διεύθυνση στους ανταγωνιστές του προμηθευτή.

Οι εγκληματίες – όπως αυτοί που πραγματοποιούν επιθέσεις ransomware – παρακάμπτουν αυτό το ζήτημα προωθώντας αμέσως τις πληρωμές σε άλλο πορτοφόλι ή ακόμα και σε έναν αριθμό νέων πορτοφολιών. Αλλά οι νόμιμες εταιρείες δεν μπορούν να αποκρύψουν τους λογαριασμούς τους με αυτόν τον τρόπο χωρίς να υπάρξουν καμπανάκια για πιθανούς συνεργάτες και πελάτες και, ενδεχομένως, να προκαλέσουν έρευνες για ξέπλυμα χρήματος. Ενώ υπάρχουν λιγότερο ύποπτοι τρόποι ελαχιστοποίησης αυτού του προβλήματος, περιπλέκουν τη διαχείριση μετρητών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Κρίσιμο είναι ότι τα εμπόδια στην ευρεία χρήση των σταθερών κρυπτονομισμάτων είναι διαρθρωτικά: δεν μπορούν να ξεπεραστούν χωρίς να μεταμορφωθεί ριζικά ο τρόπος λειτουργίας του μέσου. Καθώς αυτό γίνεται εμφανές σε επιχειρήσεις, καταναλωτές και οικονομικούς επενδυτές, η τρέχουσα υστερία είναι πιθανό να εξασθενήσει. Η «στρατηγική απάντηση» της Ευρώπης στον νόμο GENIUS θα πρέπει να είναι η διατήρηση της ψυχραιμίας.

Ο Ντάνιελ Γκρος είναι διευθυντής στο Institute for European Policymaking του Bocconi University

Η επιδημία της γρίπης H3N2, που είναι γνωστή και ως «σούπερ γρίπη», προκαλεί ανησυχία στην Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα. Στη Βρετανία καταγράφεται αύξηση νοσηλειών κατά 56% μέσα σε μία εβδομάδα. Οι ευρωπαϊκές αρχές υγείας παρακολουθούν στενά την εξάπλωση, ενώ οι ειδικοί προειδοποιούν για την ανθεκτικότητα του νέου στελέχους, το οποίο φαίνεται να παρακάμπτει την ανοσία και να έχει αυξημένο ρυθμό μετάδοσης. Η αύξηση των νοσηλειών στη Βρετανία είναι ενδεικτική, με το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) να καταγράφει 1.717 εισαγωγές ημερησίως – ποσοστό αυξημένο κατά 56% σε σχέση με πέρυσι. Η κατάσταση θυμίζει τις πρώτες ημέρες της πανδημίας COVID-19, με τις Αρχές να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα για την προστασία του πληθυσμού, ενώ ήδη επιστρέφουν οι συστάσεις για χρήση μάσκας σε σημεία συγκέντρωσης πληθυσμού.

Αύξηση των περιστατικών

«Τα κρούσματα αυξάνονται και στην Ευρώπη, και είναι σημαντικό να παρακολουθούμε στενά τα επιδημιολογικά δεδομένα. Στην Ελλάδα παρατηρείται αύξηση των περιστατικών γρίπης, τα οποία αυτή τη στιγμή ταυτοποιούνται ως H3N2. Οι υγειονομικές αρχές παρακολουθούν την εξέλιξη» υπογραμμίζει ο Γιώργος Μαρίνος, αναπληρωτής καθηγητής Γενικής και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο Γ. Μαρίνος υποστήριξε ότι τα συμπτώματα από τη «σούπερ γρίπη» εξελίσσονται γρήγορα, προκαλώντας υψηλό πυρετό, έντονη κόπωση, βήχα, καταρροή, μυϊκούς πόνους και διαρροϊκές διαταραχές. Οι ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνουν νήπια, ηλικιωμένους άνω των 65 ετών και εγκύους. Επίσης, άτομα με άσθμα, σακχαρώδη διαβήτη ή καρδιαγγειακά νοσήματα χρειάζονται ιδιαίτερη ιατρική παρακολούθηση.

Ο καθηγητής τονίζει τη σημασία της τήρησης απλών μέτρων, όπως το πλύσιμο χεριών και η χρήση μάσκας σε χώρους συνωστισμού. «Τα εμβόλια που υπάρχουν για τη γρίπη φαίνεται ότι καλύπτουν και τη “σούπερ γρίπη” H3N2. Τα δεδομένα από τις βόρειες χώρες της Ευρώπης είναι θετικά» καταλήγει ο Γ. Μαρίνος.

Χιλιάδες πακέτα αξίας έως 150 ευρώ παραδίδονται καθημερινά στα σπίτια ή σε θυρίδες σε όλη τη χώρα δημιουργώντας μια στρεβλή και άνιση κατάσταση για τις ελληνικές επιχειρήσεις, καθώς, σύμφωνα με τους εκπροσώπους της αγοράς, η σημερινή πραγματικότητα έτσι όπως έχει διαμορφωθεί, που επιτρέπει την αδασμολόγητη είσοδο προϊόντων κυρίως από την Κίνα και άλλες τρίτες χώρες, αλώνει την αγορά, την ίδια ώρα που οι ελληνικές επιχειρήσεις για να εισάγουν τα ίδια είδη επιβαρύνονται με δασμούς, ΦΠΑ, έξοδα εκτελωνισμού και τηρούν τις απαιτήσεις συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), άνω του 91% των δεμάτων αξίας κάτω των 150 ευρώ που εισάγονται στην ΕΕ προέρχονται από την Κίνα, ενώ στην Ελλάδα εκτιμάται ότι ημερησίως φτάνουν έως και 50.000 παραγγελίες χαμηλής αξίας, με την τάση να είναι ανοδική. Είναι μάλιστα ενδεικτικό, σύμφωνα με έρευνες, ότι 1 στα 5 ευρώ από τις αγορές των Ελλήνων από ηλεκτρονικές πλατφόρμες καταλήγει στην Κίνα, με τον εκτιμώμενο τζίρο των αγορών να κυμαίνεται μεταξύ 529 και 627 εκατ. ευρώ.

Οι συνθήκες για τις ελληνικές επιχειρήσεις είναι ασφυκτικές, λένε οι εκπρόσωποι της ΕΣΕΕ, του Ελληνικού Συνδέσμου Ηλεκτρονικού Εμπορίου (GRECA) αλλά και εμπορικών συλλόγων ανά τη χώρα, καθώς ούτε λίγο ούτε πολύ σήμερα οι μεγάλες πλατφόρμες, με πρώτες τις Temu και Shein, έχουν ήδη κατακτήσει το 15%-20% της ελληνικής αγοράς ηλεκτρονικού εμπορίου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Μάλιστα, σύμφωνα με μελέτη του ΙΝΕΜΥ, οι συνολικές απώλειες για την ελληνική οικονομία από την «επέλαση» των ηλεκτρονικών πλατφορμών υπολογίζονται μεταξύ 188,1 και 204,3 εκατ. ευρώ, δηλαδή τρεις φορές τα έσοδα της τεκμαρτής φορολόγησης των λιανικών επιχειρήσεων ή 100% του τέλους επιτηδεύματος.

Οι άνθρωποι του εμπορίου ζητούν εδώ και καιρό την παρέμβαση της ΕΕ και έχουν στρέψει την προσοχή τους στη διπλή μάχη που ήδη διεξάγεται στην Ευρώπη κατά του αθέμιτου ανταγωνισμού και αφορά τις αποφάσεις του ECOFIN για την εφαρμογή της πολιτικής συμφωνίας του περασμένου Νοεμβρίου για την επιβολή δασμών στα δέματα έως 150 ευρώ από τρίτες χώρες αλλά και την έκβαση της δικαστικής δίωξης της Shein από το γαλλικό Δημόσιο, υπόθεση η οποία θεωρείται, σύμφωνα με τους εκπροσώπους της ΕΣΕΕ, ως «test case» για τα κράτη – μέλη της ΕΕ, επιχειρήσεις, καταναλωτές και πλατφόρμες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται μάλιστα, όπως σημειώνουν, ιδιαίτερα στο νομικό οπλοστάσιο του γαλλικού Δημοσίου που του επιτρέπει να διεκδικεί την τρίμηνη αναστολή λειτουργίας της πλατφόρμας ηλεκτρονικού εμπορίου που διατηρεί η Shein στη Γαλλία.

Η Γαλλία

Οπως αναφέρει η Βάλια Αρανίτου, επιστημονική διευθύντρια του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ και εκπρόσωπος της Συνομοσπονδίας στη EuroCommerce, «στην πρόσφατη συνεδρίαση της EuroCommerce παρουσιάστηκαν οι πρωτοβουλίες που έλαβε η Γαλλία σε μια εκτεταμένη προσπάθεια κατά της Shein και άλλων μεγάλων μη ευρωπαϊκών πλατφορμών. Ανεξάρτητα από την έκβαση της δίκης, είναι σημαντικό ότι η Γαλλία εκμεταλλεύτηκε ένα ολοκληρωμένο νομικό οπλοστάσιο για να εγείρει την αξίωση αναστολής λειτουργίας της πλατφόρμας.

Οι γαλλικές Αρχές εντόπισαν συστηματικές παραβιάσεις της ευρωπαϊκής και εθνικής νομοθεσίας που συνοδεύτηκαν από σημαντικά πρόστιμα. Οι επιπτώσεις για τη Shein στη Γαλλία τον Νοέμβριο ήταν αισθητές: οι πωλήσεις της μειώθηκαν κατά 70% αμέσως μετά την έντονη κάλυψη της υπόθεσης από τα Μέσα, ενώ η πλατφόρμα υποχώρησε στην 46η θέση μεταξύ των online «λιανοπωλητών».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Μόνο κατά το 2024 εισήχθησαν στην ευρωπαϊκή αγορά 4,6 δισ. πακέτα εμπορευμάτων αξίας έως 150 ευρώ δημιουργώντας πίεση στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, με την εκτίμηση για το 2025 να φτάνει τα 6 δισ. πακέτα. Οπως λένε οι έμποροι, οι ευρωπαϊκές και ελληνικές επιχειρήσεις, που τηρούν αυστηρά πρότυπα ποιότητας, εργασίας και περιβαλλοντικής προστασίας, καλούνται να ανταγωνιστούν προϊόντα αμφίβολης προέλευσης και ελέγχου, πίεση στις τιμές, μείωση του κύκλου εργασιών και, τελικά, αποδυνάμωση της τοπικής αγοράς.

Τα ερωτήματα

Το ECOFIN καλείται πλέον να επιβεβαιώσει έμπρακτα την αποφασιστικότητα της ΕΕ, η οποία αποφάσισε τον περασμένο μήνα την επίσπευση κατά δύο χρόνια, το 2026 αντί για το 2028, της επιβολής δασμών από το πρώτο ευρώ στα μικροδέματα αξίας έως 150 ευρώ.

Ανάμεσα στα ερωτήματα όμως που προκύπτουν είναι πλέον πότε εντός του 2026 θα τεθεί σε ισχύ η κατάργηση της απαλλαγής από δασμούς των μικροδεμάτων, αν θα υπάρχει ενιαία ημερομηνία εφαρμογής για όλα τα κράτη – μέλη, ποια θα είναι η αρχιτεκτονική της μεταβατικής λύσης, πότε και πώς θα καθοριστούν το ύψος, ο χρόνος εφαρμογής και ο υπόχρεος του προτεινόμενου διαχειριστικού τέλους στα μικροδέματα ώστε να διασφαλιστεί ότι αυτό δεν θα μετακυλιστεί στον καταναλωτή, αλλά και πώς θα αντιμετωπιστούν οι πλατφόρμες που διαθέτουν ήδη αποθήκες εντός της Ενωσης ώστε να μην υπάρχουν «παραθυράκια» για την παράκαμψη των νέων κανόνων τελωνειακής επιβολής.

Πάντως, το ελληνικό εμπόριο διά των εκπροσώπων του, συμμετέχοντας ενεργά στην παραγωγή των θέσεων της EuroCommerce και των γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ προς την Κομισιόν, τάχθηκε υπέρ της θεσμοθέτησης ενός ενιαίου μηχανισμού σε επίπεδο ΕΕ, ο οποίος θα επιτρέπει στην Κομισιόν να επιβάλλει σε εξαιρετικές αλλά κρίσιμες περιπτώσεις ακόμα και προσωρινό περιορισμό ή αναστολή πρόσβασης στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά για ηλεκτρονικές πλατφόρμες και εμπόρους τρίτων χωρών.