Τα ΝΕΑ - Τεχνολογία

Η προστασία των νοικοκυριών και η σταθερότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας βρέθηκαν στο επίκεντρο των δηλώσεων του Κυριάκου Πιερρακάκη κατά την είσοδό του στη συνεδρίαση του Eurogroup, με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρο του οργάνου να δηλώνει ότι η Ευρώπη παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και είναι προετοιμασμένη να αντιδράσει συντονισμένα λαμβάνοντας μέτρα εφόσον χρειαστεί.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης ανέφερε ότι προεδρεύει της συνεδρίασης του Eurogroup σε μια στιγμή αυξημένης γεωπολιτικής έντασης, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή εισέρχεται, όπως είπε, σε μια νέα και επικίνδυνη φάση κλιμάκωσης. Όπως σημείωσε, οι σκέψεις και η προσοχή στρέφονται πρωτίστως προς τους ανθρώπους που επηρεάζονται άμεσα από τη σύγκρουση στην ίδια την περιοχή.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η κρίση έχει πολύ σημαντικές επιπτώσεις στη διεθνή πολιτική οικονομία και, προφανώς, και στην Ευρώπη. Όπως είπε, ο ρόλος της ενέργειας στην οικονομία συνολικά είναι καθοριστικός, ενώ οι αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου κυριαρχούν στα διεθνή πρωτοσέλιδα. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι πέρα από την ενέργεια, σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις που παρατηρούνται σε διάφορες οικονομικές μεταβλητές.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, λέγοντας ότι παρακολουθούνται οι επιπτώσεις από όσα συμβαίνουν στην περιοχή και ότι ο συνολικός αντίκτυπος μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικός.

Στο επίκεντρο η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών

Ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ακόμη ότι, έχοντας υπόψη τη μεγάλη ευθύνη για τη βιωσιμότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και την ανάγκη προστασίας των ευρωπαϊκών νοικοκυριών από μεγάλες αυξήσεις στις τιμές, η λέξη-κλειδί είναι η αγοραστική δυνατότητα των νοικοκυριών. Όπως ανέφερε, οι επιπτώσεις της κρίσης στην Ευρώπη μπορεί να εκδηλωθούν όχι μόνο μέσω των τιμών της ενέργειας αλλά και μέσω άλλων μεταβλητών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Στο πλαίσιο αυτό ανέφερε το κόστος των λιπασμάτων, τις αερομεταφορές, ακόμη και τις έμμεσες επιπτώσεις στις συνθήκες χρηματοδότησης, λέγοντας ότι πρόκειται για παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Πρόσθεσε ότι το Eurogroup έχει πολύ σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει σε όλα αυτά τα ζητήματα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Όπως σημείωσε, η διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, με έμφαση αφενός στην ανθεκτικότητα και αφετέρου στην ανάπτυξη, είναι το βασικό μήνυμα που βρίσκεται μπροστά στο Eurogroup.

Απαντώντας σε ερώτηση για το ποιες παρεμβάσεις συζητούνται για την αντιμετώπιση των τιμών της ενέργειας και αν υπάρχει συζήτηση για αναστολή του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών ή για σημαντικές αλλαγές στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι η συζήτηση για την ενεργειακή πολιτική είχε ήδη προγραμματιστεί για τη συγκεκριμένη συνεδρίαση πριν ακόμη εκδηλωθεί η κρίση στη Μέση Ανατολή.

Όπως εξήγησε, τα βασικά θέματα που είχαν τεθεί ήταν η διασυνδεσιμότητα μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το γεγονός ότι δεν υπάρχει μια πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, όπως θα έπρεπε. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων αποτελεί κεντρικό στοιχείο της συζήτησης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Πρόσθεσε ότι, ταυτόχρονα, εκδηλώνεται μια κρίση στη Μέση Ανατολή, κάτι που σημαίνει ότι η Ευρώπη θα κληθεί να αντιμετωπίσει την ίδια στιγμή τόσο τη βραχυπρόθεσμη διαχείριση της κρίσης όσο και τη μακροπρόθεσμη στρατηγική ατζέντα μεταρρυθμίσεων, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων και των οικονομικών δυνατοτήτων της Ευρώπης.

Για το ενδεχόμενο λήψης μέτρων, ο κ. Πιερρακάκης δήλωσε ότι η συζήτηση παραμένει ανοιχτή και ότι αυτό θα εξαρτηθεί από το πώς θα εξελιχθεί η κρίση τις επόμενες εβδομάδες. Όπως είπε, υπάρχει ένα σύνολο εργαλείων που είχε αναπτυχθεί στο παρελθόν, η «εργαλειοθήκη» του 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι μέχρι σήμερα δεν έχει φτάσει η κατάσταση σε εκείνο το σημείο, ενώ υπογράμμισε ότι η κατάσταση παρακολουθείται στενά. Πρόσθεσε επίσης ότι αυτή η εργαλειοθήκη πρέπει να προσαρμοστεί και να επικαιροποιηθεί.

Σε ερώτηση για το αν στη συνάντηση των G7 υπήρξε συναίνεση ως προς την απελευθέρωση των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου έκτακτης ανάγκης, ώστε να μειωθούν οι τιμές ενέργειας, ο κ. Πιερρακάκης απάντησε ότι θα δημοσιευθεί σχετικό ανακοινωθέν από τους G7.

Όπως ανέφερε, υπάρχει ένα κοινό πνεύμα ως προς το πώς πρέπει να υπάρξει αντίδραση. Πρόσθεσε ότι υπάρχει πλήρης κατανόηση της ανάγκης να διασφαλιστεί ο ενεργειακός εφοδιασμός και ότι απαιτείται συντονισμένη και συγκροτημένη δράση, κάτι που, όπως είπε, θα αποτυπωθεί και στο ανακοινωθέν.

Οι διαμαρτυρίες πολλές. Κάποιοι δεν σεβόντουσαν τίποτα. Αυτόματα η United Airlines επικαιροποίησε το «contract of carriage», το νομικό πλαίσιο που καθορίζει τους όρους υπό τους οποίους ένας επιβάτης μπορεί να ταξιδέψει με την εταιρεία, προσθέτοντας έναν κανόνα που αφορά μια καθημερινή αλλά συχνά ενοχλητική συνήθεια: την αναπαραγωγή μουσικής ή βίντεο χωρίς ακουστικά μέσα στο αεροσκάφος. Σύμφωνα με τη νέα διατύπωση, επιβάτες που ακούν περιεχόμενο από κινητά τηλέφωνα, tablets ή άλλες ηλεκτρονικές συσκευές χωρίς να χρησιμοποιούν ακουστικά μπορεί να μην επιτραπεί να επιβιβαστούν ή ακόμη και να απομακρυνθούν από την πτήση (φυσικά πριν απογειωθεί το αεροπλάνο).

Αν και η απαίτηση για χρήση ακουστικών δεν είναι νέα ως πρακτική σύσταση μέσα στις καμπίνες των αεροσκαφών, η ενσωμάτωσή της σε ένα δεσμευτικό νομικό έγγραφο αποτελεί σημαντική διαφοροποίηση. Με αυτόν τον τρόπο, η εταιρεία μετατρέπει έναν άτυπο κανόνα ευγένειας σε σαφή υποχρέωση των επιβατών, δίνοντας στο πλήρωμα καμπίνας μεγαλύτερη ευχέρεια να παρέμβει σε περιπτώσεις που κάποιος επιμένει να αγνοεί τις οδηγίες.

Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των αεροπορικών εταιρειών να αντιμετωπίσουν ζητήματα συμπεριφοράς που έχουν γίνει πιο έντονα τα τελευταία χρόνια. Η αυξημένη χρήση κινητών συσκευών, σε συνδυασμό με τη διαθεσιμότητα γρήγορου Wi-Fi σε πολλές πτήσεις, έχει μετατρέψει το αεροπλάνο σε έναν χώρο όπου οι επιβάτες καταναλώνουν όλο και περισσότερο ψηφιακό περιεχόμενο. Αυτό όμως έχει οδηγήσει και σε περισσότερες μικρές εντάσεις μεταξύ ταξιδιωτών, ιδιαίτερα όταν ο ήχος από βίντεο ή μουσική ακούγεται σε ολόκληρη την καμπίνα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Για τις αεροπορικές εταιρείες, τέτοιου είδους περιστατικά δεν είναι απλώς θέμα ευγένειας αλλά και λειτουργίας. Οι συγκρούσεις μεταξύ επιβατών μπορούν να εξελιχθούν σε περιστατικά που απαιτούν παρέμβαση του πληρώματος ή ακόμη και καθυστερήσεις στις πτήσεις.

Η σαφής καταγραφή των κανόνων επιτρέπει στο προσωπικό να επικαλείται συγκεκριμένες διατάξεις όταν ζητά από έναν επιβάτη να συμμορφωθεί.

Στην πράξη, η αποβίβαση ενός επιβάτη για τον συγκεκριμένο λόγο θεωρείται εξαιρετικά σπάνιο ενδεχόμενο και θα εφαρμοστεί μόνο εφόσον κάποιος αρνηθεί να ακολουθήσει επανειλημμένες οδηγίες του πληρώματος.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Παρ’ όλα αυτά, η συμβολική σημασία της αλλαγής είναι μεγαλύτερη από την πρακτική της εφαρμογή. Δείχνει ότι οι αεροπορικές εταιρείες επιδιώκουν να καθορίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το πλαίσιο συμπεριφοράς σε έναν από τους πιο περιορισμένους δημόσιους χώρους μετακίνησης.

«Μια σκηνή που εμφανίζονται όνειρα κι αναμνήσεις, σαν νούμερα ενός βαριετέ: αυτό είναι το “Θέατρο των αναμνήσεων“, μια συλλογή έργων που έχω κάνει τα τελευταία 15 χρόνια». Με αυτά τα λόγια ο ζωγράφος Αλέξης Κυριτσόπουλος περιγράφει τη νέα του έκθεση, την πρώτη μεγάλη παρουσίαση της δουλειάς του μετά την αναδρομική του το 2023 στη Δημοτική Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων.

«Το ενδιαφέρον με τις αναμνήσεις είναι ότι δεν είναι παθητικές, αλλά μπορούν να πυροδοτήσουν κάτι που θα συμβεί στο μέλλον. Μας ανοίγουν δρόμους» προσθέτει, ενώ ξεφυλλίζει τον κατάλογο της έκθεσης, που περιλαμβάνει κείμενο του φιλοσόφου και στενού του φίλου, Στέλιου Ράμφου. Από τις σελίδες ξεπηδούν εικόνες γνώριμες της εικαστικής του γραφής, γεμάτες χρώματα κι αδρά περιγράμματα, που μοιάζουν «μαγικές» καθώς κάθε φορά που τις κοιτάζεις μπορείς να δεις και μια διαφορετική σύνθεση, ενώ οι τίτλοι – «Το αδύνατον», «Τι τρέχει;», «Συγχρόνως» – σε ξαφνιάζουν καθώς επιχειρείς να συνδέσεις την εικόνα με τον λόγο.

«Μια φορά ήρθαν σε μια έκθεσή μου μικροί μαθητές από ένα σχολείο. Φεύγοντας ένα παιδάκι έγραψε στο βιβλίο επισκεπτών ότι περισσότερο από όλα τού άρεσε το έργο με το σιντριβάνι. Δυο μέρες έψαχνα να βρω ποιο έργο εννοούσε, αλλά δεν τα κατάφερα. Δεν μπορείς να ξέρεις τι βλέπει ο καθένας στο έργο σου. Αν επέλεγα ο ίδιος τους τίτλους, θα ήταν ταυτόσημοι με όσα βλέπετε. Κοινότοποι. Δεν μπορώ να πω με λόγια αυτό που ζωγράφισα. Γι’ αυτό τους έβαλε η γυναίκα μου. Ηρθε κι ένας φίλος μου μια μέρα, βλέπει ένα έργο και με ρωτάει: “Αυτό το νησί είναι η Δοκός;”. Βάφτισα κι εγώ το έργο “Το νησί”» σχολιάζει ο Αλέξης Κυριτσόπουλος τους απρόσμενους τίτλους των έργων του, καθένα από τα οποία αποτελούν, όπως λέει, και μια αυτόνομη ιστορία.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Και το «Αδύνατον»; Ζωγραφίζεται;

Το αδύνατον έχει να κάνει με κάτι που ξεπερνά την υλικότητα. Στο έργο με τον συγκεκριμένο τίτλο βλέπουμε ένα καράβι να στέκεται λοξά πάνω στη θάλασσα. Η τέχνη από τη φύση της είναι παράλογη. Αναπαριστά την ψυχή του ανθρώπου. Ενας υλιστής δεν αναγνωρίζει την τέχνη.

Και πώς ξεκινάτε να το αποδώσετε στο χαρτί;googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Δεν έχω κάτι συγκεκριμένο στο μυαλό μου. Η αφορμή μπορεί να είναι ένα χρώμα, μπορεί και όχι. Μπορεί να φτιάξω ένα βουνό και δίπλα ένα σπίτι και εν συνεχεία να ακυρώσω το βουνό και να του βάλω μια καμινάδα πλοίου. Είναι μια συνειρμική και διασκεδαστική διαδικασία. Μια συνεχής μεταμόρφωση που όταν τελειώνει, με μαγικό τρόπο, έχει βγει μια εικόνα. Το βέβαιο είναι ότι με ενδιαφέρει να ζωγραφίζω ανθρώπους. Τα τοπία προκύπτουν παρεμπιπτόντως και συχνά αισθάνομαι την ανάγκη να τα γεμίσω με ανθρωπάκια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Αρχή πάντων είναι το χρώμα ή η γραμμή;

Η γραμμή είναι κάτι αυτοτελές. Δεν τη χρησιμοποιείς για να φτιάξεις κάτι. Κι αν το καταλάβεις, έχεις καταφέρει να μπεις στην αφηρημένη τέχνη. Προσωπικά το συνειδητοποίησα όταν μου χάρισαν ένα βιβλίο του σκιτσογράφου Σαούλ Στάινμπεργκ, ο οποίος με μια γραμμή φτιάχνει μια μπουγάδα, ένα τρένο, μια λίμνη…

Με βοήθησε πολύ και το λέω με πολλή ευγνωμοσύνη. Μπήκα στη ζωγραφική από το σκίτσο. Και το χρώμα προστέθηκε αφότου πήγα στο Παρίσι και είδα τα έργα του Κλεέ και του Ντελακρουά. Το χρώμα συνδέεται με το συναίσθημα. Δεν με ενδιαφέρει αν ταιριάζει το μπλε με το κίτρινο, ούτε η ακρίβεια. Με ενδιαφέρει να αποδώσω το αν κάποιος είναι στεναχωρημένος ή όχι.

Εδώ και μερικές εβδομάδες κυκλοφόρησε και το καινούργιο σας βιβλίο «Το καλό του καλού» (εκδ. Κέδρος). Μια ιστορία που μοιάζει για παιδιά, αλλά, όπως όλα σας τα βιβλία, διαβάζεται με πολύ ενδιαφέρον από τους ενηλίκους, ενώ φέτος το «Παραμύθι με τα χρώματα» συμπληρώνει μισό αιώνα παρουσίας στη ζωή μας. Ποια ανάγκη γεννά μια καινούργια ιστορία;googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Ολα ξεκινάνε από μια ιδέα που πολλές φορές δεν ξέρω καν πώς έρχεται στο μυαλό μου, κι άλλες είναι ιστορίες που έχω ακούσει από φίλους. Με συγκινεί να ακούω ανθρώπους να μου λένε ότι το «Παραμύθι με τα χρώματα» είναι το πρώτο βιβλίο που διάβασαν, ότι το αγοράζουν για τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους. Από την άλλη πλευρά, όσον αφορά τα βιβλία, με τρομάζει το γεγονός ότι ορισμένα από αυτά χάνονται, επειδή δεν πούλησαν αρκετά και οι εκδότες δεν τα ξαναβγάζουν.

Η ιστορία σαν ποτάμι παρασύρει τα πράγματα και ξέρω ότι αυτή είναι η ροή της ανθρωπότητας, αλλά δεν παύει να με στενοχωρεί.

Στα 60 και πλέον χρόνια της διαδρομής σας τι έχει αλλάξει στο εικαστικό σας σύμπαν;

Ξεφοβήθηκα. Απελευθερώθηκα. Είναι ένα συναίσθημα που ένιωσα πολύ πρόσφατα όταν δούλευα για το τηλεοπτικό αφιέρωμα στον Διονύση Σαββόπουλο («Long Play», Σκάι). Δεν μπορώ να θυμηθώ πότε φοβήθηκα. Μπορεί να με συνόδευε υποσυνείδητα ο φόβος από την εποχή της Δικτατορίας.

Μπορεί να φοβόμουν και από παιδί κι απλώς οι φόβοι μου να πήραν σάρκα και οστά τότε. Η άρση του φόβου με κάνει να ζωγραφίζω αλλιώς, όχι, αλλιώτικα με μια ελευθερία που πριν δεν αισθανόμουν. Και μπορεί να μην το διακρίνει ο θεατής, αλλά νιώθω ότι με έσπρωξε παρακάτω.

Ο Γιόγκβαν Ισακσεν είναι συγγραφέας από τα Νησιά Φερόες. Θεωρείται ο πιο γνωστός συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας στη χώρα του. Από τις εκδόσεις Βακχικόν κυκλοφορεί το αστυνομικό μυθιστόρημά του «Ο χορός των νεκρών», σε μετάφραση Κωνσταντίνας Στασινού.

Από τη δεκαετία του 2000 παρατηρούμε μια παγκόσμια διάδοση της σκανδιναβικής λογοτεχνίας. Από τη Σουηδία, τη Νορβηγία και τη Δανία, μέχρι την Ισλανδία και τώρα τα Νησιά Φερόες. Πού θεωρείτε ότι οφείλεται αυτή η επιτυχία;

Ο λόγος είναι πιθανότατα ότι το νορβηγικό νουάρ συνδυάζει το έγκλημα/φόνο με μια οξυδερκή ματιά στην κοινωνία. Τα περισσότερα σκανδιναβικά αστυνομικά μυθιστορήματα αποτελούν μια αντίθεση τόσο προς τα αμερικανικά θρίλερ όσο και προς τα «άνετα» βρετανικά μυστήρια. Υπάρχει περισσότερο το αίσθημα της καθημερινότητας σε αυτά τα μυθιστορήματα, αλλά ταυτόχρονα και μια υποβόσκουσα, μη συγκεκριμένη απειλή ή φόβος. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι μεγάλο μέρος της αρχικής έμπνευσης προέρχεται ακριβώς από την αμερικανική και τη βρετανική παράδοση.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην αστυνομική λογοτεχνία και τα σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα; Πιστεύετε ότι το αστυνομικό μυθιστόρημα αποτελεί το «κοινωνικό μυθιστόρημα» της εποχής μας;

Με πολλούς τρόπους, η σύγχρονη σκανδιναβική αστυνομική λογοτεχνία είναι το κοινωνικό μυθιστόρημα της εποχής μας. Τα περισσότερα «τυπικά» μυθιστορήματα σήμερα ασχολούνται με τα προσωπικά προβλήματα των πρωταγωνιστών τους – με τη σύζυγο ή τον σύζυγο, τη δουλειά, την ψυχική τους κατάσταση κ.λπ. Η οπτική τους είναι συχνά πολύ στενή. Αντίθετα, το αστυνομικό μυθιστόρημα μπορεί μεν να ξεκινά από ένα συγκεκριμένο έγκλημα/φόνο, αλλά συχνά διευρύνεται σε μια περιγραφή της κοινωνίας στο σύνολό της.

Υπάρχουν συγκεκριμένες τάσεις στην ευρωπαϊκή αστυνομική λογοτεχνία; Πώς διαφέρει η βορειοευρωπαϊκή αστυνομική λογοτεχνία από τη μεσογειακή;googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η αστυνομική λογοτεχνία έχει γίνει ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα λογοτεχνικά είδη και είναι τόσο διαδεδομένη ώστε είναι δύσκολο να μιλήσει κανείς για συγκεκριμένες τάσεις, αφού όλες συνυπάρχουν. Οσον αφορά τα μεσογειακά αστυνομικά μυθιστορήματα, έχω διαβάσει πολύ λίγα. Μπορώ να φανταστώ ότι εκεί όπου το σκανδιναβικό αστυνομικό συχνά ασχολείται με κοινωνικά θέματα γενικά, το νότιο αστυνομικό πιο συχνά έχει να κάνει με τη διαφθορά. Και ότι στη Μεσόγειο εκτιμάτε περισσότερο το καλό φαγητό!

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ποιοι συγγραφείς πιστεύετε ότι επηρέασαν την εξέλιξη της αστυνομικής λογοτεχνίας από τις αρχές του 20ού αιώνα και μετά;

Στη Βρετανία: η Αγκαθα Κρίστι, η Π.Ντ. Τζέιμς, ο Κόλιν Ντέξτερ και ο Ιαν Ράνκιν. Στην Αμερική: ο Ρέιμοντ Τσάντλερ, η Πατρίσια Χάισμιθ, ο Μάικλ Κόνελι και ο Τζέιμς Ελρόι. Αλλά αν πάμε λίγο πιο πίσω, στα τέλη της δεκαετίας του 1880, έχουμε τις ιστορίες του Σέρλοκ Χολμς του Αρθουρ Κόναν Ντόιλ, που περιέχουν όλα τα συστατικά και τις πτυχές που χαρακτηρίζουν και αναμένονται από το είδος σήμερα.

Ποιος πιστεύετε ότι είναι ο λόγος που τα αστυνομικά μυθιστορήματα έχουν γίνει τόσο δημοφιλή στους αναγνώστες;

Το αστυνομικό μυθιστόρημα προσφέρει στον αναγνώστη ένα πρόβλημα που λύνεται μέσα στο ίδιο το βιβλίο. Αυτό το είδος ικανοποίησης είναι αρκετά σπάνιο στα «κανονικά» μυθιστορήματα. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την κριτική ματιά προς την κοινωνία, είναι πιθανότατα ένας από τους βασικούς λόγους της δημοφιλίας τους.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Διάφορα απρόσμενα περιστατικά και καταστάσεις εμφανίζονται στις σελίδες των μυθιστορημάτων σας. Πού αρχίζει η φαντασία και πώς συνυπάρχει με την πραγματικότητα;

Τις περισσότερες φορές, κάτι που συμβαίνει στη φεροϊκή κοινωνία πυροδοτεί αυτό που καταλήγει να γίνει ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Δεν ξεκινώ με σκοπό να αναλύσω ή να ασκήσω κριτική στην κοινωνία, αλλά χτίζοντας μια φανταστική εγκληματική σκηνή προσπαθώ να δώσω μια ρεαλιστική εικόνα του περιβάλλοντος. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η φαντασία και η πραγματικότητα συνυπάρχουν.

Στο έργο σας υπάρχει κάποια επιρροή από τους μεγάλους συγγραφείς του παρελθόντος; Συγκεκριμένα, από τους πρωτοπόρους Μαχ Σγιέβαλ και Περ Βαλέε; Ή από τον σπουδαίο Χένινγκ Μάνκελ; Ή ακόμα και από το ρεαλιστικό, ωμό ύφος του Ρέιμοντ Τσάντλερ;

Στα νεότερά μου χρόνια διάβασα πολλή κλασική αστυνομική λογοτεχνία, αλλά όταν έγραψα το πρώτο μου μυθιστόρημα, η βασική μου έμπνευση ήταν ο Τσάντλερ. Για μένα παραμένει ο κορυφαίος των κορυφαίων. Οπως ο Φίλιπ Μάρλοου, έτσι και ο βασικός μου πρωταγωνιστής έχει πολύ μικρή κοινωνική συνείδηση, αλλά έχει προσωπική συνείδηση.

Δώστε μας μια εικόνα του βασικού πρωταγωνιστή στα μυθιστορήματά σας.

Ονομάζεται Χάνις Μάρτινσον και έχει σπουδάσει δημοσιογραφία στη Δανία. Εζησε πολλά χρόνια στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων και κάποια στη Ρώμη. Επιστρέφει στα Νησιά Φερόες όταν μια γνωστή του πεθαίνει ξαφνικά με μυστηριώδη τρόπο. Από εκεί και πέρα εγκαθίσταται στο Τόρσαβν, εργάζεται σε μια εφημερίδα, έχει φίλους και μια σύντροφο, αλλά ταυτόχρονα είναι κάπως μοναχικός λύκος.

Ο Παναιτωλικός γιόρτασε τα 100 χρόνια από την ίδρυσή του τη Δευτέρα 9 Μαρτίου και στο παιχνίδι της Stoiximan Super League με την Κηφισιά οι οργανωμένοι φίλοι του δημιούργησαν μια μοναδική στιγμή.

Στο πέταλο υψώθηκε ένα τεράστιο πανό, στο οποίο αναγραφόταν η φράση: «Εν Αγρινίω την 9η Μαρτίου του 1926», παραπέμποντας στην ημερομηνία ίδρυσης του συλλόγου και τιμώντας την ιστορία του Παναιτωλικού.

!function(n){if(!window.cnx){window.cnx={},window.cnx.cmd=[];var t=n.createElement('iframe');t.src='javascript:false'; t.style.display='none',t.onload=function(){var n=t.contentWindow.document,c=n.createElement('script');c.src='//cd.connatix.com/connatix.player.js?cid=802bc865-afca-472a-8b42-6b7ce9fd58ba&pid=f3e3fbb3-75f1-4a20-8b5e-04dceaf6285e',c.setAttribute('async','1'),c.setAttribute('type','text/javascript'),n.body.appendChild(c)},n.head.appendChild(t)}}(document);(new Image()).src = 'https://capi.connatix.com/tr/si?token=f3e3fbb3-75f1-4a20-8b5e-04dceaf6285e&cid=802bc865-afca-472a-8b42-6b7ce9fd58ba'; cnx.cmd.push(function() { cnx({ playerId: "f3e3fbb3-75f1-4a20-8b5e-04dceaf6285e", mediaId: "aa04a2db-d03a-4b47-8150-d8ce8b3e8ad1" }).render("e1ddde77ffc74a03a9c4b0cdbb1d4238"); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η ομάδα του Γιάννη Αναστασίου αγωνίζεται με επετειακή φανέλα, με πολύ κίτρινο και δύο μπλε οριζόντιες γραμμές, εμπνευσμένη από το παρελθόν. Η ενέργεια αυτή δημιούργησε φαντασμαγορική ατμόσφαιρα στο γήπεδο, δείχνοντας την αγάπη και το πάθος των φιλάθλων για την ομάδα τους, σε μια ιδιαίτερα ξεχωριστή στιγμή για το ελληνικό ποδόσφαιρο.

Ασκήσεις ετοιμότητας πραγματοποιούνται σε όλα τα σχολεία της Κύπρου, με τους μαθητές να εκπαιδεύονται σε διαδικασίες εκκένωσης σε περίπτωση που ηχήσουν οι σειρήνες της Πολιτικής Άμυνας. Η άσκηση είναι καθαρά προληπτική ενώ την ίδια ώρα καθώς η κατάσταση στην Κύπρο δείχνει εξομαλύνεται. Ήδη επέστρεψαν οι πρώτοι φοιτητές που είχαν φύγει μετά από το χτύπημα της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι.

Όπως αναφέρουν εκπαιδευτικοί, πρόκειται για άσκηση που εφαρμόζεται για πρώτη φορά σε πολλές σχολικές μονάδες, καθώς μέχρι σήμερα είχαν πραγματοποιηθεί μόνο ασκήσεις σεισμού. Το υπουργείο Παιδείας Κύπρου έχει ζητήσει από όλα τα σχολεία να εφαρμόσουν προληπτικά το σχέδιο εκκένωσης, ώστε να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή ετοιμότητα σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

Επιστροφή φοιτητών στην Κύπρο

Μία εβδομάδα μετά το χτύπημα στη βρετανική βάση, η κατάσταση στη Μεγαλόνησο δείχνει να εξομαλύνεται. Οι περισσότεροι Έλληνες φοιτητές που είχαν φύγει προσωρινά επιστρέφουν σταδιακά στην Κύπρο, καθώς το κλίμα φαίνεται πιο ήρεμο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ανάμεσά τους και η Μελιτίνη, η οποία, υπό τον φόβο νέων επιθέσεων, είχε αποφασίσει να ταξιδέψει στην Αθήνα, πληρώνοντας –όπως λέει– το «τσουχτερό» εισιτήριο των 300 ευρώ. Η ίδια εξηγεί ότι ο φόβος των γονιών της ήταν καθοριστικός για την απόφασή της να απομακρυνθεί προσωρινά από το νησί.

Οι Κύπριοι φοιτητές, μιλώντας στο «Live News», επισημαίνουν ότι η κατάσταση είναι πλέον πολύ πιο ήρεμη σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, ιδιαίτερα μετά την αποστολή ενισχύσεων από την Ελλάδα, τη Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Κλειστά τα σχολεία μέχρι την Παρασκευή στο Ακρωτήρι

Στην περιοχή του Ακρωτηρίου, παρότι το καθεστώς εκκένωσης παραμένει σε ισχύ, η συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων έχει επιστρέψει στα σπίτια της. Μόνο περίπου 200 άτομα εξακολουθούν να φιλοξενούνται σε συγγενικά σπίτια ή ξενοδοχεία.

Τα σχολεία στο Ακρωτήρι θα παραμείνουν κλειστά έως την Παρασκευή, ενώ οι αρχές συνεχίζουν την αξιολόγηση της κατάστασης για την πλήρη αποκατάσταση της καθημερινότητας στην περιοχή.

encrypted-media; gyroscope;

Το Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης, συμπληρώνοντας φέτος 60 χρόνια λειτουργίας, εγκαινιάζει έναν κύκλο συναντήσεων με προσωπικότητες από τον χώρο του πολιτισμού. Πρώτος προσκεκλημένος είναι ο ισραηλινός σκηνοθέτης Αμος Γκιτάι, γνωστός για την «αιρετική» του ματιά στην ισραηλινή Ιστορία, τα ντοκιμαντέρ και τις ταινίες μυθοπλασίας του με θέμα τη Μέση Ανατολή, τη σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της Παλαιστίνης, την προσωπική και συλλογική μνήμη.

Την ερχόμενη Τρίτη, λοιπόν, στις 19.00 θα μιλήσει με τον δημοσιογράφο Γιώργο Αρχιμανδρίτη για την έννοια της ταυτότητας, τη δύναμη της Ιστορίας και τον κοινωνικοπολιτικό ρόλο της τέχνης στο αμφιθέατρο Cotsen Hall της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών (Αναπήρων Πολέμου 9). Το έργο του Γκιτάι περιλαμβάνει σχεδόν 90 τίτλους που δημιουργήθηκαν σε διάστημα περίπου 40 ετών. Σε αυτούς πρέπει να προστεθούν βίντεο-εγκαταστάσεις, θεατρικές παραγωγές και βιβλία.

Είσοδος ελεύθερη με εγγραφή.

Πληροφορίες: 210-3234.267 & info@miet.gr. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στα αγγλικά με ταυτόχρονη διερμηνεία.

Ο Δημήτρης Κουφοντίνας, ο δολοφόνος αρχιεκτελεστής της διαβόητης τρομοκρατικής οργάνωσης 17 Νοέμβρη «μίλησε». Το «μίλησε» εντός εισαγωγικών κυριολεκτικά και μεταφορικά. Επειδή, για να μείνουμε στο ουσιώδες, όταν μιλάς με αίμα, με φόνους ανθρώπων που εσύ μέσα στη γιάφκα σου δίκασες μόνος σου με την παρέα σου και τους καταδικάσατε επίσης μόνοι σας σε θάνατο και έτσι τους εκτελέσατε, τότε αυτός είναι ο πραγματικός σου «λόγος»: τότε μιλάς αληθινά.

Οχι έπειτα από τριάντα ή σαράντα χρόνια που μέσα από ένα κελί φυλακής, ή ενίοτε… αγροφυλακής, θέλεις ξαφνικά να… πεις την «άποψή σου», να εξηγήσεις, να αναλύσεις, να αποτιμήσεις, να το ένα, να το άλλο, να «καταθέσεις» τη… «μαρτυρία» σου για την εποχή, τις συνθήκες της, τα «πώς», τα «τι», τα «γιατί». Το έχεις πράξει από καιρό: με το σαρανταπεντάρι και με τόσους νεκρούς πίσω σου.

Αλλωστε όλα αυτά συμβαίνουν για έναν και μόνο λόγο: επειδή σε πιάσανε. Αν δεν σε είχαν πιάσει, ποιος ξέρει πόσους και ποιους θα είχες ακόμα δολοφονήσει άνανδρα, κρυμμένος στα σκοτάδια; Ουδείς. Το μόνο που είναι βέβαιο είναι ότι δεν θα έλεγες ποτέ κουβέντα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Τότε, οι σφαίρες θα σου έφταναν και θα σου περίσσευαν, όταν θα κυκλοφορούσες μέσα στο κέντρο της ζωής όπως κάθε άλλος και θα… παρακολουθούσες, όμως όχι πια κρυμμένος, μα πίνοντας βαθιά και κρυφά πανευτυχής τον καφέ σου σε τραπέζια με ανυποψίαστους γνωστούς και φίλους, την απορία όλων για το ποιοι είναι επιτέλους αυτοί οι αδίστακτοι τρομοκράτες που ποτέ δεν τους αγγίζει τίποτα. Τότε, το σαρδόνιο χαμόγελό σου θα σε γέμιζε τόσο πολύ, που δεν θα έλεγες ποτέ και πουθενά ούτε λέξη – φυσικά, καλή είναι και η ελευθερία και οι βόλτες στο Κολωνάκι, ε…

Γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους, ο λόγος του Κουφοντίνα δεν αξίζει πεντάρα. Ούτε ως μαρτυρία, ούτε ως ανάλυση, ούτε ως τίποτα. Απολύτως τίποτα. Είναι όλο ένα μεγάλο τίποτα. Το απόλυτο μηδέν. Και το να ασχολείται κανείς με τα όσα λέει και το να λαμβάνει υπόψη του με τον οποιονδήποτε τρόπο, εξίσου, ή και χειρότερα, καθώς, έτσι, νομιμοποιεί ακριβώς αυτό που θέλει ο Κουφοντίνας, αλλά που ούτε μπορεί ούτε δικαιούται να έχει.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Οι δολοφονίες των ανθρώπων που καταδίκασε στη γιάφκα του σε θάνατο σε χρόνια δημοκρατίας – και μάλιστα ήδη από την ώρα που αυτή ακόμα δεν είχε καν πατήσει καλά στα πόδια της –, γιατί στα χρόνια της τυραννίας πού να κουνηθεί ο… μέγας επαναστάτης. Αυτές και μόνο λένε όλες και πλήρεις τις «αλήθειες» του Κουφοντίνα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Φτάνει λοιπόν η υποκρισία: ο Κουφοντίνας με σφαίρες θα «μιλούσε» ακόμα και σήμερα αν μπορούσε. Και με κανέναν άλλο τρόπο – αλλά δεν μπορεί. Γιατί είναι το χειρότερο είδος εξουσιαστή: αυτού που έχει απόλυτο δικαίωμα ζωής και θανάτου επί των πάντων. Και που το αντλεί από τον εαυτό του.

Είτε μιλάει λοιπόν, είτε γράφει, είτε όχι, ένα και το αυτό: όλα αυτά όχι απλώς δεν συνιστούν ντοκουμέντα και δεν μπορεί να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη, αλλά δεν αξίζουν πεντάρα. Μάλιστα, αν και γενικά βαριά η λέξη, εν προκειμένω ούτε καν επαρκεί: πρόκειται για σκουπίδια της Ιστορίας. Και αυτό θα έπρεπε να το γνωρίζουν καλά όλοι όσοι του δίνουν βήμα – κάτι που φυσικά ουδέποτε θα έπρατταν εάν είχαν την ατυχία να γνωρίσουν, όπως τόσοι αθώοι, τον γνήσιο Κουφοντίνα, αυτόν με το σαρανταπεντάρι.

Που η όποια αλήθεια του είναι εκ των πραγμάτων ψέμα, εκτός αν γράφεται με αίμα.

Η φράντζα των μαλλιών της, που εξείχε εκείνη την ημέρα από την παραδοσιακή μαντίλα που φορούσε, προκάλεσε μία από τις μεγαλύτερες περιπέτειες που έζησε στο Ιράν. Η Δέσποινα Μοιραράκη περιγράφει στο «Live News» όλα όσα έγιναν εκείνη την ημέρα, αλλά και τις διαπιστώσεις της για το τι σημαίνει να είσαι γυναίκα σε αυτήν τη χώρα της Μέσης Ανατολής.

«Με απαξίωσαν»

«Ο θρησκευτικός νόμος, το Κοράνι, αναφέρει ότι δεν θα πρέπει να είναι σε κοινή θέα η σάρκα της γυναίκας. Γι’ αυτό φοράμε κάλτσες και γι’ αυτό φορούν και γάντια και βασικά το μόνο που επιτρέπεται είναι μόνο μέσα από τη μαντίλα να έχεις τα μάτια σου ανοιχτά».

Λίγα λεπτά μετά από αυτή τη φωτογραφία, η Δέσποινα Μοιραράκη συνελήφθη και οδηγήθηκε σε αστυνομικό τμήμα του Ιράν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Κινδύνευε με ποινή φυλάκισης έως και ενός έτους για τα ακάλυπτα μαλλιά της. Τελικά, η επιχειρηματίας απέφυγε τα χειρότερα με αυστηρή επίπληξη και αφέθηκε ελεύθερη μετά από παρέμβαση στενών συνεργατών της και τοπικών αξιωματούχων.

Διαβάστε ακόμα: Ποιος είναι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Τα ακίνητα στο Λονδίνο, η βίλα στο Ντουμπάι και τα ξενοδοχεία σε Φρανκφούρτη και Μαγιόρκα

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

«Κάθισα μέχρι το βράδυ στο κελί και αν δεν ήμουν η Μοιραράκη επιχειρηματίας που έκανα εισαγωγές με πολύ μεγάλο τζίρο από το Ιράν, εγώ θα είχα μείνει εκεί».

Τα όσα έζησε εκείνη την ημέρα, την έκαναν να συνειδητοποιήσει την πραγματικότητα στο Ιράν του 21ου αιώνα κατά τα άλλα.

«Η θέση της γυναίκας δεν υπάρχει. Είναι αντικείμενο, είναι πράγμα».

Οι γυναίκες οφείλουν να κυκλοφορούν πάντα με την παραδοσιακή χιτζάμπ στο κεφάλι και μάλιστα χρησιμοποιούνται ακόμα και κάμερες για τον εντοπισμό εκείνων που δεν συμμορφώνονται. Το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης έχει ρίξει την σκιά του στην καθημερινότητα και σε κάθε πτυχή της ζωής των Ιρανών. Τουρίστες και επιχειρηματίες διαπιστώνουν πως η χώρα οπισθοδρόμησε τις τελευταίες δεκαετίες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Διαβάστε ακόμα: Moτζτάμπα Χαμενεϊ: Τραυματίστηκε ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν

Η Δέσποινα Μοιραράκη λέει πως όποτε επισκεπτόταν στο Ιράν, οι συνομιλητές της έδειχναν να απορούν με την επαγγελματική δραστηριότητα και τις επιτυχίες της.

«Μιλάμε για 35 χρόνια πριν. Ήμουνα μία νέα κοπέλα. Δεν μπορούσε να φανταστεί ο Πέρσης έμπορος ότι απέναντί του υπάρχει μία γυναίκα που είναι έμπορος χαλιών. Δεν μου έδιναν σημασία, με απαξίωσαν. Εγώ δεν υπήρχα, δεν ήμουνα ανθρώπινο ον».

Οι γυναίκες στερούνται ίσα δικαιώματα σε θέματα διαζυγίου, κληρονομιάς και επιμέλειας παιδιών. Η αγανάκτηση για το θεοκρατικό καθεστώς οδήγησε πολλές μακριά από το Ιράν.

«Είναι θρησκευτική δικτατορία».

Σε κάθε περίπτωση, η σχέση της Δέσποινας Μοιραράκη με το Ιράν είναι πολυετής και παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την επαγγελματική της δραστηριότητα στα χειροποίητα περσικά χαλιά.

Η μαρτυρία της έρχεται να προστεθεί σε εκείνες δεκάδων άλλων γυναικών για τη ζωή στο Ιράν, μετά την άνοδο των μουλάδων στην εξουσία. Με την καταπίεση, όπως λένε, να γίνεται συστηματική και εκείνες που διαφωνούν να μπαίνουν στο στόχαστρο.

encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture”allowfullscreenscrolling=”no”

Εκατοντάδες γυναίκες καταγράφονται κάθε χρόνο επισήμως, από τις αρμόδιες κυβερνητικές υπηρεσίες της Τουρκίας, να έχουν αφαιρέσει τη ζωή τους «πηδώντας από ένα υψηλό σημείο». Οι σχετικοί αριθμοί αυξάνονται εκθετικά, με αποτέλεσμα σήμερα μία στις τέσσερις αυτοκτονίες γυναικών να αποδίδονται σε αυτό το αίτιο, ενώ μόλις πριν από δέκα χρόνια η αναλογία ήταν μία στις πέντε.

Οι οικογένειές τους, καθώς και ακτιβιστές και οργανώσεις που αγωνίζονται κατά της έμφυλης βίας, ισχυρίζονται πως τα συγκεκριμένα στοιχεία αποκρύπτουν περιστατικά στα οποία οι γυναίκες δεν βρέθηκαν από επιλογή τους στο κενό, αλλά σπρώχτηκαν βίαια.

Οπως λένε, έχουν αγωνιστεί επί χρόνια προκειμένου να αποδοθεί δικαιοσύνη αλλά οι αρμόδιοι αξιωματούχοι είτε αδιαφορούν είτε επιλέγουν να συσκοτίζουν τις γυναικοκτονίες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

«Οι αυτοψίες πρέπει να ξεκινούν στο σημείο του εγκλήματος: Η αστυνομία οφείλει να αντιμετωπίζει τέτοια περιστατικά ως ύποπτα και να συλλέγει όλα τα στοιχεία που υπάρχουν», λέει η γιατρός και αγωνίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών, Γκιουλσούμ Καβ. «Ακόμη κι αν το κάνουν, ωστόσο, οι εισαγγελείς έχουν τη δυνατότητα να αποφανθούν ότι πρόκειται για ατύχημα ή για αυτοκτονία και να κλείσουν τον φάκελο της υπόθεσης», προσθέτει.

Υπογραμμίζει, επίσης, ότι η αύξηση σε αυτού του είδους τους θανάτους έχει να κάνει με τις βελτιωμένες μεθόδους διερεύνησης: «Στο παρελθόν, συνηθίζαμε να βλέπουμε περιπτώσεις γυναικών οι οποίες είχαν χάσει τη ζωή τους εξαιτίας κάποιου δηλητηρίου, όμως τώρα, με τις εξετάσεις αίματος, είμαστε σε θέση να διαπιστώσουμε εάν όντως έχουν δηλητηριαστεί. Το αποτέλεσμα είναι να βλέπουμε μια μείωση σε θανάτους από αυτή την αιτία και μια ταυτόχρονη αύξηση σε εκείνους που προκαλεί η πτώση από μεγάλο ύψος. Εδώ, άλλωστε, είναι πιο δύσκολο να αποδειχθεί κατά πόσο πρόκειται για αυτοκτονία, ατύχημα ή γυναικοκτονία».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Η Καβ έχει αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος του επαγγελματικού της βίου προσπαθώντας να αναγκάσει το τουρκικό κράτος να αντιμετωπίσει σοβαρά την έμφυλη βία ιδρύοντας πριν από 15 χρόνια την οργάνωση «Εμείς θα σταματήσουμε τις γυναικοκτονίες» (KCDP-WWSF). Οπως η ίδια λέει, η κυβέρνηση της Τουρκίας υποκαταμετρά συστηματικά τις γυναικοκτονίες.

Αυτό δε που την εξοργίζει είναι το γεγονός ότι οι ειδικοί ερευνητές διαθέτουν σήμερα τα μέσα και τις μεθόδους προκειμένου να διαπιστώσουν κατά πόσο κάποιος (κάποια) απλώς έπεσε από μεγάλο ύψος ή, αντιθέτως, ωθήθηκε βίαια στο κενό.

Ο Αντόνιο Λόμπο Αντούνες, χρονικογράφος της σύγχρονης πορτογαλικής κοινωνίας, συγγραφέας ενός απαιτητικού έργου που αναμείγνυε στοιχεία μυθιστορήματος, ποίησης και αυτοβιογραφίας, έφυγε στα 83 του χρόνια. Ο Λόμπο Αντούνες γεννήθηκε στη Λισαβόνα, αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή, ειδικεύτηκε στην ψυχιατρική και άσκησε το επάγγελμα του ψυχιάτρου για αρκετά χρόνια, πριν αφοσιωθεί στο γράψιμο.

Η λογοτεχνική του καριέρα ξεκίνησε μετά τη στρατιωτική του θητεία στην Ανγκόλα το 1973, κατά τη διάρκεια του αποικιακού πολέμου της Πορτογαλίας, όπου σημαδεύτηκε από τις εμπειρίες του ως στρατιωτικός γιατρός. Για αυτές γράφει στο πολυφωνικό μυθιστόρημά του «Ωσπου οι πέτρες να γίνουν ελαφρύτερες απ’ το νερό» (εκδ. Πόλις), όπου διασταυρώνονται εικόνες από τον αποικιακό πόλεμο της Ανγκόλα, αλλά και στο «Η άλλη όχθη της θάλασσας». Το 1979 εκδόθηκαν τα πρώτα του βιβλία «Μνήμη ενός ελέφαντα» και «Η γη στο τέλος του κόσμου». Την ίδια χρονιά γνωρίζει την επιτυχία με το μυθιστόρημά του «Τα οπίσθια του Ιούδα», τον μονόλογο ενός άνδρα που επέστρεψε από τον πόλεμο. Τον επόμενο χρόνο κυκλοφόρησε το βιβλίο «Γνώση της κόλασης». Ακολούθησαν πολλά άλλα έργα, όπως τα «Fado Alexandrino» (1983), «As Naus» (1988), «Το Εγχειρίδιο των Ιεροεξεταστών» (1996) και «Το μεγαλείο της Πορτογαλίας» (1997), που εδραίωσαν τη θέση του ως ένα από τα σημαντικότερα ονόματα της σύγχρονης πορτογαλικής λογοτεχνίας.

Προκλητικόςgoogletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ενα τμήμα της πορτογαλικής κοινωνίας δεν τον συμπάθησε ποτέ ιδιαίτερα, επειδή θεωρούσε ότι έγραφε εναντίον της χώρας και της ιστορίας της. Επιπλέον, μερικές φορές μπορούσε να θεωρηθεί προκλητικός, αναφέρει ο ποιητής Πονθ Πονς στην καταλανική εφημερίδα «Ara» για τον Λόμπο Αρούνες, μεταφέροντας τη γνώμη του για έναν ευπώλητο συμπατριώτη του: «Καταλαβαίνω τους αναγνώστες που αγοράζουν βιβλία του Πάουλο Κοέλο επειδή εργάζονται πολλές ώρες και όταν γυρίζουν στο σπίτι τους περιμένει η οικογένειά τους, η τηλεόραση… και χρειάζονται βιβλία για να ξεφύγουν από την πραγματικότητα. Τα βιβλία του Λόμπο Αντούνες δεν είναι ιστορίες απόδρασης από τη ρουτίνα της καθημερινότητας, αλλά αν κάνεις την προσπάθεια να τα ερευνήσεις, καταλήγεις να γοητευτείς».

Ο αφοσιωμένος συγγραφέας, όταν άρχισε να καταλαβαίνει ότι «δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς πολιτική συνείδηση της ζωής», ομολόγησε: «Δεν πιστεύω ότι έχω κάποιο ταλέντο και ότι έχω πετύχει τα πάντα με μεγάλη προσπάθεια και πολλή δουλειά». Ωστόσο το όνομά του πολλές φορές εμφανίστηκε ως η επίσημη πορτογαλική υποψηφιότητα στη λίστα για τα Νομπέλ Λογοτεχνίας. Και ο Τζορτζ Στάινερ, μάγιστρος της λογοτεχνικής κριτικής, τον ξεχώρισε και τον τοποθέτησε πάνω από τον Χοσέ Σαραμάγκου, σημειώνοντας σε συνέντευξή του στον Δημήτρη Δουλγερίδη στο «Books Journal» για τους παραγνωρισμένους συγγραφείς της εποχής του: «Ο σπουδαίος γάλλος ποιητής Ιβ Μπονφουά, ο Αυστριακός Τόμας Μπέρνχαρντ, ο μεγαλύτερος γερμανόγλωσσος μυθιστοριογράφος μετά τον Κάφκα και τον Τόμας Μαν. Ο μεγαλύτερος ιταλός ποιητής δεν ήταν ο Μοντάλε, αλλά ο Μάριο Λούτσι. Αγαπώ ένα-δυο βιβλία του Σαραμάγκο, αλλά ο Αντόνιο Λόμπο Αντούνες είναι ο αυθεντικός συγγραφέας της Πορτογαλίας».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Πώς έγραφεgoogletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Σε συνεντεύξεις του ο Αντόνιο Λόμπο Αντούνες είχε πει ότι όταν έγραφε είχε πάντα στο μυαλό του τη μουσική του Μπαχ, επειδή απαιτεί αμείωτη αποτελεσματικότητα, σχεδόν μαθηματική ακρίβεια. Γι’ αυτό και αναθεώρησε εμμονικά τα έργα του και είχε ένα τόσο προσωπικό στυλ. Παρά τη συνεχή μάχη με τις λέξεις και την αντίσταση των συναισθημάτων, θεωρούσε ότι αυτό ήταν το γοητευτικό στοιχείο της δουλειάς του. «Δεν μπορείς να υποφέρεις όταν γράφεις, πρέπει να νιώθεις χαρά και ευτυχία» επιβεβαίωνε.

Για τη δημιουργική του διαδικασία, έλεγε ότι έχανε τις πρώτες τρεις ή τέσσερις ώρες και μόνο όταν ήταν ήδη εξαντλημένος άρχιζε να ρέει η γραφή. «Νομίζω ότι τα τελευταία κεφάλαια των μυθιστορημάτων μου είναι τα καλύτερα, επειδή είμαι πιο κοντά σε αυτή την κατάσταση, αν και ποτέ δεν τη φτάνω τελείως, και έρχεται μια στιγμή που το βιβλίο σε απορρίπτει. Θέλεις να συνεχίσεις να το αναθεωρείς, αλλά αυτό δεν θέλει να το αγγίξεις πια».

Κάποτε, οι διεθνείς ειδησεογραφικές υπηρεσίες των μεγάλων κρατικών τηλεοπτικών οργανισμών της Ευρώπης, έμοιαζαν με αόρατα δίχτυα ασφαλείας που απλώνονταν πάνω από έναν ταραγμένο κόσμο. Δεν ήταν απλώς φωνές από το εξωτερικό, αλλά σταθεροί πόλοι μιας ενημέρωσης που έδινε νόημα στο χάος, ειδικά σε χώρες που πάλευαν με τη λογοκρισία, την απομόνωση ή την πολιτική αστάθεια.

Σήμερα, όμως, αυτές οι ίδιες φωνές ακούγονται πιο αδύναμες, πιεσμένες από οικονομικές περικοπές, πολιτικές πιέσεις και έναν ψηφιακό ανταγωνισμό που δεν συγχωρεί αδυναμίες. Η κρίση τους δεν είναι απλώς θεσμική, είναι υπαρξιακή.

Κι ενώ ο κόσμος εξακολουθεί να χρειάζεται αξιόπιστους διεθνείς πομπούς των κρίσιμων μηνυμάτων της εποχής, εκείνοι που κάποτε στήριζαν άλλους, τώρα αναζητούν επειγόντως στήριξη οι ίδιοι.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Σε αδιέξοδο φαίνεται πως βαδίζει το BBC World Service, η διεθνής ειδησεογραφική υπηρεσία της δημόσιας τηλεόρασης της Βρετανίας. Οπως ανέφερε ο γενικός διευθυντής του BBC Τιμ Ντέιβι, σε πέντε εβδομάδες αναμένεται η χρηματοδότησή της να διακοπεί αφού δεν έχει υπογραφεί ακόμα κάποια συμφωνία με τη βρετανική κυβέρνηση για την ανανέωσή της.

Μιλώντας σε εκδήλωση για την παγκόσμια ασφάλεια των μέσων ενημέρωσης, ο επικεφαλής του οργανισμού επεσήμανε ότι η τρέχουσα συμφωνία χρηματοδότησης με το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας λήγει στα τέλη Μαρτίου κι αν δεν υπάρξει νέα, το BBC World Service κινδυνεύει με λουκέτο. «Περιμένουμε να μάθουμε το αποτέλεσμα της συμφωνίας. Ομως, ενώ περιμένουμε, άλλα δυτικά ειδησεογραφικά πρακτορεία μειώνουν τις διεθνείς ομάδες ρεπορτάζ τους, η παραπληροφόρηση πλημμυρίζει τον ψηφιακό χώρο με απίστευτη ταχύτητα και οι κρατικά υποστηριζόμενες εταιρείες μέσων ενημέρωσης χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για να προωθήσουν την προπαγάνδα. Δεν έχουμε χρόνο για χάσιμο. Ως χώρα, αντιμετωπίζουμε σημαντικές αποφάσεις σχετικά με τον ρόλο μας στη διεθνή σκηνή», επεσήμανε ο Τιμ Ντέιβι, αναδεικνύοντας τη σημασία της συνέχισης ύπαρξης του παραδοσιακού αυτού διεθνούς ενημερωτικού πόλου κύρους.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού των 400 εκατομμυρίων στερλινών της υπηρεσίας προέρχεται από το τέλος που πληρώνουν οι βρετανοί τηλεθεατές, αλλά το υπουργείο Εξωτερικών χρειάστηκε επίσης να συνεισφέρει επιπλέον 137 εκατομμύρια για να στηρίξει τη λειτουργία της. Σύμφωνα με τον διευθυντή του BBC, στο μέλλον η επένδυση αυτή θα χρειαστεί να ενταθεί, δεδομένης και της διακοπής χρηματοδότησης των αμερικανικών δημόσιων μέσων ενημέρωσης που λειτουργούσαν στο εξωτερικό, όπως αποφάσισε ο Ντόναλντ Τραμπ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Χαρακτηριστικό του ρόλου που έχει παίξει το BBC World Service σε περιπτώσεις διεθνών συνθηκών έκτακτης ανάγκης, είναι το νέο ραδιοφωνικό πρόγραμμα που εξέπεμψε πριν από λίγες ημέρες ως απάντηση στις συνεχιζόμενες αναταραχές στο Ιράν και τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων. Το πρόγραμμα που συμπληρώνει τις υπάρχουσες υπηρεσίες βίντεο και ψηφιακών μέσων του BBC News Persian είναι διαθέσιμο σε μεσαία και βραχέα κύματα σε όλη τη χώρα, προκειμένου να αυξηθεί η πρόσβαση του πληθυσμού σε ειδήσεις και πληροφορίες. Στα ίδια μεσαία κύματα, διατίθεται επίσης και μέρος του τηλεοπτικού περιεχομένου της υπηρεσίας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Το βραχυπρόθεσμο πρόγραμμα καλύπτει τις τελευταίες ειδήσεις και εξελίξεις στο Ιράν και περιλαμβάνει φωνές από το εσωτερικό της χώρας, καθώς και τεκμηριωμένη ανάλυση των πιο πρόσφατων πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών εξελίξεων που διαμορφώνουν την κατάσταση στη χώρα. Δεν είναι τυχαίο ότι από τις 8 Ιανουαρίου, που ο ιρανικός λαός βρίσκεται αντιμέτωπος με τη διακοπή πρόσβασης στο Διαδίκτυο, οι ψηφιακές υπηρεσίες του BBC News Persian σημείωσαν τη μεγαλύτερη κάλυψη του τελευταίου χρόνου, με τις πλατφόρμες τους να ξεπερνούν τα 33 εκατομμύρια τηλεθεατές.

Η Deutsche Welle. Σε αντίστοιχη δίνη έχει περιέλθει και η Deutsche Welle. Το Διοικητικό Συμβούλιο της δημόσιας γερμανικής τηλεόρασης, μετά τη μείωση της ομοσπονδιακής επιχορήγησης για το 2026, αποφάσισε να προχωρήσει σε περικοπές ύψους 21 εκατομμύριων ευρώ των υπηρεσιών του.

Θύμα αυτών έπεσε το ελληνικό τμήμα το οποίο αναμένεται να κατεβάσει ρολά, ενώ σε άλλα τμήματα θα περιοριστεί το δημοσιογραφικό δυναμικό. Η ελληνόφωνη υπηρεσία της Deutsche Welle παρείχε τις τελευταίες δεκαετίες ανεξάρτητη ενημέρωση εντός των συνόρων της χώρων, παίζοντας καίριο ρόλο σε περιόδους όπως της χούντας αλλά και της κρίσης του ευρώ. «Η Ελλάδα είναι από καιρό μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και αποτελεί μια σταθερή δημοκρατία με ένα πολυποίκιλο τοπίο μέσων ενημέρωσης, γι’ αυτό και η DW πρέπει να προβεί σε περικοπές σε αυτόν τον τομέα», ανέφερε ως αιτιολόγηση η ανακοίνωση της γερμανικής τηλεόρασης για τη διακοπή της λειτουργίας της.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και το σχόλιο του Καρλ Γιούστεν, προέδρου του Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης της Γερμανίας, ο οποίος τόνισε: «Λυπούμαστε ιδιαίτερα για το κλείσιμο της ελληνικής υπηρεσίας. Για πάνω από 60 χρόνια, ενίσχυσε τις γερμανο-ελληνικές σχέσεις και έκανε ορατή τη γερμανική προοπτική στην Ελλάδα. Δεν πήραμε αυτή την απόφαση ελαφρά τη καρδία και δεν εγκρίθηκε χωρίς διαφωνίες. Δυστυχώς, οι αναγκαστικές περικοπές έκαναν αυτό το βήμα αναπόφευκτο».

Το υπόλοιπο πλαίσιο περικοπών αγγίζει το ισπανικό τμήμα όπου θα μειωθούν τα δελτία ειδήσεων, ενώ σύντομα παρελθόν θα αποτελέσουν επίσης το ρωσικό σατιρικό μαγκαζίνο «Zapovednik», το πολιτιστικό μαγκαζίνο «Arts Unveiled» και το talk show «Auf den Punkt» σε όλες τις γλωσσικές εκδόσεις του. Επίσης, θα τερματιστούν το επιστημονικό μαγκαζίνο «Tomorrow Today» στα πορτογαλικά για τη Βραζιλία, το περιβαλλοντικό μαγκαζίνο «Eco Africa» στα πορτογαλικά και το «Europeo» με θέμα την Ευρώπη και στις επτά γλωσσικές εκδόσεις του.

Το τίμημα αυτό, πρέπει να πληρωθεί προκειμένου η Deutsche Welle «να παραμείνει μια ισχυρή φωνή για την ελευθερία, ειδικά σε αγορές με περιορισμούς στα μέσα ενημέρωσης, όπως η Ρωσία και το Ιράν», επεσήμανε ο Καρλ Γιούστεν, ο οποίος ωστόσο αναγνώρισε ότι «λόγω των περικοπών, ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας θα πρέπει να αναμένει σημαντικές απώλειες στην εμβέλειά του. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, καθώς η Ρωσία και η Κίνα επενδύουν σημαντικά στα κρατικά μέσα προπαγάνδας τους, ενώ η αποχώρηση των ΗΠΑ από τις διεθνείς ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές δημιουργεί περαιτέρω κενά. Με τη μείωση της χρηματοδότησης της DW, τόσο η γερμανική όσο και η ευρωπαϊκή προοπτική θα αποδυναμωθούν σε διεθνές επίπεδο – και αυτό σε μια εποχή που η Ευρώπη έχει επείγουσα ανάγκη από νέους εταίρους και συμμάχους».

Το TV5 Monde. Ολοένα και πιο εύθραυστη καθίσταται η λειτουργία του TV5 Monde, της διεθνούς συχνότητας της γαλλικής τηλεόρασης, υπό το βάρος των ευρύτερων δημοσιονομικών πιέσεων που ασκούνται στα δημόσια οπτικοακουστικά μέσα της χώρας. Λόγω των συσσωρευμένων ζημιών που έχει καταγράψει η France Télévisions, τον περασμένο μήνα ψηφίστηκε ένα πακέτο μειώσεων κατά 86 εκατομμύρια ευρώ των δαπανών της ώστε να εξορθολογιστούν οι οικονομικές της αποδόσεις. Αν κι αποφασίστηκε από τα νέα μέτρα να μη χάσει το TV5 Monde κομμάτι των 86 εκατομμυρίων ευρώ του προϋπολογισμού του, η βιωσιμότητά του είναι άμεσα συνδεδεμένη με το ευρύτερο χρηματοδοτικό πλαίσιο της γαλλικής δημόσιας τηλεόρασης που παρουσιάζει σημάδια αστάθειας.

Οι πιέσεις που δέχεται η συχνότητα είναι αυξημένες, αφού τον περασμένο Νοέμβριο, η ελβετική κυβέρνηση πρότεινε την απόσυρση της χρηματοδότησης ύψους 6,1 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως που καταβάλλουν στο TV5 Monde, προκειμένου να εξοικονομήσουν πόρους.

Την ίδια τακτική θέλησαν να ακολουθήσουν και για τις υπόλοιπες υπηρεσίες της ελβετικής ραδιοτηλεόρασης SBC που απευθύνονται στο διεθνές κοινό όπως το κανάλι Swissinfo και το 3sat, πλήττοντας την πρόσβαση 430 εκατομμυρίων νοικοκυριών σε περισσότερες από 210 χώρες και περιοχές που καλύπτουν.

Οι προτάσεις αυτές δεν έγιναν εν τέλει δεκτές από την Ελβετική Γερουσία, ωστόσο τοποθετήσεις όπως του Τζέικομπ Σταρκ, εκπροσώπου του δεξιού Ελβετικού Λαϊκού Κόμματος, ότι «είναι καιρός να κόψουμε αυτόν τον παλιό δεσμό, ακόμα κι αν πονάει», με τη δικαιολογία ότι «η πληροφορία είναι προσβάσιμη σε παγκόσμιο επίπεδο σήμερα», έδωσαν τον τόνο των προκλήσεων που πρέπει να αντιμετωπίσει το TV5 Monde.

Σε ηλικία 84 ετών πέθανε η Ασπασία Παπαδοπεράκη, αφήνοντας πίσω της ένα αξιοσημείωτο έργο στην τέχνη και ιδιαιτέρως στη γλυπτική. Γεννήθηκε το 1942 κοντά στην Κνωσό. Σπούδασε γλυπτική στην Αθήνα και στο Παρίσι και καθιερώθηκε ως μια από τις σημαντικότερες ελληνίδες γλύπτριες της γενιάς της με αναφορές στην αρχαϊκή τέχνη και την κρητική παράδοση θέτοντας στο επίκεντρο του έργου της την ανθρώπινη μορφή.

Ιδιαίτερη θέση στη δουλειά της κατείχαν οι μορφές της Μαρίας Κάλλας, του Κ.Π. Καβάφη, του Νίκου Καζαντζάκη και του Μίκη Θεοδωράκη στους οποίους αφιέρωσε γλυπτικές συνθέσεις, ορισμένες εκ των οποίων εκτίθενται στο Λονδίνο και τη Βοστώνη. Παράλληλα δραστηριοποιήθηκε ως ζωγράφος, σκηνογράφος, γραφίστρια και συγγραφέας. Η κηδεία της θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο στις 12.00 από το Α’ Νεκροταφείο στην Αθήνα.

Επαναπατρίζονται στην Ελλάδα 91 ελληνικά εβραϊκά κειμήλια από την Πολωνία. Πρόκειται για την πρώτη επιστροφή πολιτιστικών αγαθών από την Πολωνία στη χώρα προέλευσής τους, η οποία επετεύχθη μετά τη συμφωνία των κυβερνήσεων Ελλάδας και Πολωνίας. Στη συλλογή των αντικειμένων που είχαν κλαπεί από συναγωγές και οικογένειες ελλήνων Εβραίων κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο από τη ναζιστική οργάνωση του Ράιχσλάιτερ Ρόζενμπεργκ περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, 46 λειτουργικά υφάσματα, 17 ζεύγη ριμόνιμ (επιστέψεις κυλίνδρων Τορά), εννέα μεμονωμένα ριμόνιμ ή θραύσματά τους και ένα ζεύγος κρεμαστών διακοσμητικών.

Μετά τον πόλεμο εντοπίστηκαν στην Κάτω Σιλεσία και μεταφέρθηκαν το 1951 στο Εβραϊκό Ιστορικό Ινστιτούτο της Βαρσοβίας Εμάνουελ Ρίνγκελμπλουμ, όπου ταυτοποιήθηκαν ως ελληνικά. Η Ελλάδα διεκδικούσε τον επαναπατρισμό τους από το 2001 και το επίσημο αίτημα υποβλήθηκε τον Δεκέμβριο 2024, ενεργοποιώντας ειδική διαδικασία της πολωνικής νομοθεσίας, καθώς δεν υπήρχε προηγούμενο αντίστοιχης επιστροφής. Η συλλογή που παρελήφθη από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη θα παραδοθεί στο Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος.

Εμβληματικά έργα ζωγραφικής και σχέδια του αμερικανού εκπροσώπου της ποπ αρτ Τομ Βέσελμαν (1931-2004) θα παρουσιάσει ο χώρος της Gagosian στην Αθήνα, από 17 Μαρτίου. Ο αντισυμβατικός καλλιτέχνης ξεχώρισε από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 δημιουργώντας έργα μεικτής τεχνικής για να αποδώσει εσωτερικούς χώρους, τοπία, γυμνά και νεκρές φύσεις συνδυάζοντας την παραστατική νεωτερική ζωγραφική με στοιχεία από τη μαζική κουλτούρα. Τα έργα του Βέσελμαν από εκείνη την εποχή σχολιάζουν τις αλλαγές που επηρεάζουν τον αμερικανικό τρόπο ζωής, την κουλτούρα της κατανάλωσης και τη σεξουαλική επιθυμία με ένα αφαιρετικό τρόπο ζωγραφικής που ο ίδιος θα χαρακτηρίσει «ερωτική απλοποίηση».

Από τα έργα της αθηναϊκής έκθεσης «Seascapes, Still Lifes, and Nudes» ξεχωρίζει το «Great American Nude #1» (1961): ένα ξαπλωμένο γυμνό γυναικείο σώμα στο μισό της σύνθεσης, με επίπεδες φόρμες, χωρίς χρωματικές διαβαθμίσεις και λιτές καμπύλες που συνομιλούν με το ύφος που εγκαινίασε ο Ανρί Ματίς. Πίσω από τη μορφή, προβάλλει ένα κολάζ με λόφους και θέα στη θάλασσα, το τρίχρωμο της γαλλικής σημαίας κι ένα μοτίβο αστεριών που παραπέμπει στην αμερικανική σημαία. Η μετεξέλιξη του έργου αυτού έφερε μία σειρά έργων στα επόμενα χρόνια από θαλασσογραφίες και κολάζ, όπου απεικονίζονται αποσπασματικά μέρη του ανθρώπινου σώματος σε αντιπαράθεση με το φυσικό τοπίο. Στο έργο «Seascape #24» (1967-1971), το γυναικείο στήθος υπονοείται μέσω της απουσίας του. «Οπως μπορεί να συμβεί και σε μια ηλιόλουστη παραλία», έγραφε ο ίδιος, «η σάρκα χάνεται σε αυτή τη στιγμή επίγνωσης που το βλέμμα στρέφεται στο βάθος, προς τον ήλιο∙ ωστόσο η θηλή παραμένει στοιχείο της σύνθεσης χάρη στο χρώμα, τη μορφή και τη σημασία της ως σημείου εστίασης».

«Δεν θελήσαμε αυτόν τον πόλεμο, αλλά έχουμε την ευθύνη να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να προστατεύσουμε τους συμπολίτες μας, τις οικονομίες μας και να αποτρέψουμε μια κλιμάκωση στην περιοχή, στον Λίβανο και στη Μέση Ανατολή» αναφέρει, μεταξύ άλλων σε ανάρτησή του στα ελληνικά ο Πρόεδρος της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν.

«Μαζί με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας, Κυριάκο Μητσοτάκη, εργαζόμαστε για την ασφάλεια γύρω από την Κύπρο, στην Ανατολική Μεσόγειο» τονίζει.

Ολόκληρη η ανάρτηση του Γάλλου προέδρου:googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

«Δεν θελήσαμε αυτόν τον πόλεμο, αλλά έχουμε την ευθύνη να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να προστατεύσουμε τους συμπολίτες μας, τις οικονομίες μας και να αποτρέψουμε μια κλιμάκωση στην περιοχή, στον Λίβανο και στη Μέση Ανατολή.

Μαζί με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας, Κυριάκο Μητσοτάκη, εργαζόμαστε για την ασφάλεια γύρω από την Κύπρο, στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Γαλλία στέκεται αλληλέγγυα προς τους φίλους και συμμάχους της στην περιοχή, οι οποίοι έχουν βρεθεί στο στόχαστρο πυραύλων και drones.

Ευθύνη μας είναι επίσης να προστατεύσουμε τους συμπολίτες μας που παραμένουν στην περιοχή, μεταξύ των οποίων και 400.000 Γάλλοι πολίτες. Συντονίζουμε τις προσπάθειές μας, ώστε να διασφαλίσουμε την ασφάλειά τους και να στηρίξουμε τις επιχειρήσεις επαναπατρισμού όσων το επιθυμούν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Τέλος, το ουσιαστικό κλείσιμο των θαλάσσιων οδών έχει αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία. Ενεργούμε για την αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και για τη διασφάλιση της ασφάλειας αυτών των ζωτικής σημασίας οδών, ιδίως μέσω της ναυτικής επιχείρησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Aspides. Στο πλαίσιο της γαλλικής Προεδρίας της G7, ανέλαβα πρωτοβουλία για συντονισμό σε επίπεδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, ώστε να δοθούν απαντήσεις στις ενεργειακές προκλήσεις.»

Δεν θελήσαμε αυτόν τον πόλεμο, αλλά έχουμε την ευθύνη να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να προστατεύσουμε τους συμπολίτες μας, τις οικονομίες μας και να αποτρέψουμε μια κλιμάκωση στην περιοχή, στον Λίβανο και στη Μέση Ανατολή.

Μαζί με τον Πρόεδρο της… pic.twitter.com/ofgNb4zp2E

— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron) March 9, 2026

Τα «μουσικά κουτιά» εμφανίζονται στην Ευρώπη στα μέσα του 17ου αιώνα και δεν είναι άλλο από μηχανισμοί που παράγουν μελωδίες δύο λεπτών το πολύ. Κουρδίζονταν με ένα κλειδί και ο αρχικός γρήγορος ήχος επιβράδυνε όσο ο χρόνος περνούσε. Αποτελούσαν βάση πάνω στην οποία έστεκαν παιδικές ή συμβολικές παραδοσιακές μορφές, παλιάτσοι και ζώα που χόρευαν σπασμωδικά στον ρυθμό της μουσικής. Μάγευαν αγόρια και κορίτσια, βασιλείς και προύχοντες, ήταν όμως και δώρα προς τους αντιβασιλείς της Ισπανίας. Ο κυβερνήτης του Περού, για παράδειγμα, δεχόταν πρεσβείες προς ακρόαση, αφού πρώτα επιδείκνυαν τις αρετές του μουσικού κουτιού.

Με το πέρασμα των χρόνων, τα μουσικά κουτιά μεγάλωναν, οι μηχανισμοί τους βελτιώνονταν, η διάρκεια της μουσικής και η ένταση του ήχου επέτρεπαν χορούς σε αριστοκρατικές συνάξεις, αστικές γιορτές, λαϊκά παζάρια και πανηγύρια προς τιμήν βασιλέων και προστατών αγίων, επαναστατικές συναθροίσεις. Καθώς ο ήχος τους έμοιαζε με τον ήχο του κλειδοκύμβαλου και, στη συνέχεια, του πιάνου, ένας Αγγλος στα τέλη του 19ου αιώνα (ίσως το 1876), τα ονόμασε πιανόλες, δηλαδή ορθά πιάνα, 1,40 μέτρα ύψος, πέντε οκτάβες. Η πρωτοτυπία ήταν ότι ο μηχανισμός μπορούσε να διαβάσει τη μελωδία, αποτυπωμένη σε εναλλάξιμα ειδικά ρολά χαρτιού (piano rolls), στα οποία ήταν χαραγμένες τρύπες για κάθε νότα και ξετυλίγονταν σύμφωνα με τον ρυθμό. Το πλεονέκτημα ήταν πως ο πιανίστας δεν ήταν απαραίτητος, η μελωδία μπορούσε να επαναληφθεί κατά το δοκούν, όσα περισσότερα piano rolls, περισσότερες μελωδίες, γινόταν πια λόγος για μηχανική αναπαραγωγή της μουσικής, για «μηχανικά πιάνα».

Η επιτυχία της πιανόλας υπήρξε άμεση. Η Αμερική άρχισε μαζική παραγωγή το 1898 με αποδέκτες τους μετανάστες που έρχονταν έτσι σε επαφή με τις μουσικές παραδόσεις των γενέθλιων τόπων τους. Σύμφωνα με απόφαση του 1908 του Ανώτατου Δικαστηρίου στις ΗΠΑ, μόνο το 1902 είχαν κατασκευαστεί 70.000 ως 75.000 πιανόλες και ενάμιση εκατομμύριο piano rolls. H Ευρώπη καθυστέρησε. Ωστόσο, πιανόλες που κατασκευάζονταν σε Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία ξεπουλούσαν αμέσως στις ευρωπαϊκές χώρες και στις αποικίες τους. Υπολογίζεται πως την περίοδο 1910-1920 οι πωλήσεις άγγιζαν κατ’ έτος περισσότερα από 10.000 «μηχανικά πιάνα». Αυτή η τάση έφερε αλλαγές στη μόδα, στις κοινωνικές συμπεριφορές, στα ήθη και έθιμα της αστικής τάξης, στις γυναικείες πρωτοβουλίες της λεγόμενης Belle Epoque, στη χρήση της μουσικής στον βωβό κινηματογράφο. Ο Στραβίνσκι μάλιστα μετέγραψε έργα του για πιανόλα. Ομως, η βασιλεία της πιανόλας υπήρξε σύντομη. Η εμφάνιση του φωνόγραφου, του ραδιοφώνου και στη συνέχεια των δίσκων βινυλίου εξαφάνισε τις πιανόλες. Στις μέρες μας, στο Pianola Museum Amsterdam βλέπει κανείς την αρχή και το τέλος αυτής της ιστορίας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στην Ελλάδα, o Νίκος Διονυσόπουλος, μουσικός ερευνητής και υπεύθυνος της σειράς μουσικών εκδόσεων των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης (ΠΕΚ), πήρε στα χέρια του στις αρχές της δεκαετίες του 2010 μερικά piano rolls που ανακαλύφθηκαν τυχαία στο πλυσταριό ενός παλιού σπιτιού στο κέντρο της Αθήνας. Σήμερα έχει περισώσει τριακόσια piano rolls. Σε αυτά αποτυπώνονται τραγούδια, άριες από οπερέτες και θεατρικές παραστάσεις, που στον καιρό τους αποτελούσαν επιτυχίες και καθιέρωναν τραγουδιστές και ηθοποιούς. Η θεματική αφορά τον έρωτα, την ερωτική απογοήτευση, τις γυναικείες μεταμορφώσεις. Από αυτή τη συλλογή επέλεξε 19 τραγούδια της δεκαετίας 1910-1920, οι στίχοι των οποίων και η διαφημιστική προβολή τους σε αφίσες γνωστών και λιγότερο γνωστών ζωγράφων κοσμούν την παρούσα έκδοση.

Τύχη αγαθή ενημέρωσε τον φίλο του Αργύρη Μπακιρτζή των «Χειμερινών Κολυμβητών» για τα ευρήματά του και του ζήτησε να τραγουδήσει δύο τραγούδια για δοκιμή, αλλά όπως εξομολογείται ο Μπακιρτζής, πήρε αέρα και «σαν χωριάτης ανέβηκε στο κρεβάτι», οπότε άφησε ένα για την Τότα Ευλαβή, νεαρή μουσικό. Εννοείται πως τα τραγούδια ακολουθούσαν το tempo της πιανόλας. Και το «γρέζο» της φωνής του Μπακιρτζή ταιριάζει με τους θορύβους του μηχανισμού που η εξαιρετική φωνή της Τότας Ευλαβή καλύπτει.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Και εδώ έχουμε την ιστορία της πιανόλας που ο Διονυσόπουλος ανακαίνισε και την έκανε λειτουργική. Στις δε ευχαριστίες αναφέρει δεκάδες συνεργατών, τεχνικών, συνθετών, φίλων για την υποστήριξή τους. Η πιανόλα λοιπόν που βρίσκεται στα γραφεία της Αθήνας των ΠΕΚ, κατασκευή του έτους 1923-1924 του γερμανικού οίκου πιάνων Wilhelm Schimmel, γνωστή με την επωνυμία Ducanola, ανήκε στην οικογένεια Νικολοπούλου, ιδρυτών και διευθυντών της εφημερίδας «ΕΘΝΟΣ». Η εγγονή του Σπύρου Νικολόπουλου Μάρω ενημέρωσε τον Διονυσόπουλο ότι στο σπίτι της μητέρας της υπήρχε μια πιανόλα που δεν λειτουργούσε και ήθελε να απαλλαγεί από αυτήν. Ανάλογη τύχη δεν είχε η πιανόλα της Εύας Σικελιανού, παραγωγή του γερμανικού οίκου πιάνων A.H. Grunert στο σπίτι του ποιητή Σικελιανού στην Αίγινα. Κλάπηκε μετά τον θάνατο της Εύας το 1952, χάθηκε, επανεμφανίστηκε και κατέληξε, σαράντα χρόνια αργότερα, το 1992, στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών. Δεν είναι βεβαίως λειτουργική, ούτε είναι γνωστό αν μπορεί να διασωθεί. Υποθέτουμε συνεπώς πως η μόνη πιανόλα «προς χρήση» σήμερα είναι αυτή των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η έκδοση συνοδεύεται από CD με τα 19 τραγούδια προς απόδειξη της «αριστείας» της πιανόλας, του Αργύρη Μπακιρτζή και της Τότας Ευλαβή. Οσο για τον Ν. Διονυσόπουλο, προετοιμάζει τη συνολική έκδοση του ηχητικού υλικού με λεπτομερή αναφορά στην πορεία της έρευνας, τη θεωρητική και πρακτική τεκμηρίωση της τεχνολογικής μουσικής και κοινωνικής διάστασης της πιανόλας.

Αργύρης Μπακιρτζής – Τότα Ευλαβή

Τραγούδια της πιανόλας

Ερευνα – Επιμέλεια: Νίκος Διονυσόπουλος,

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2025, σελ 64,

Τιμή 14 ευρώ

Η περίοδος 1822-1827 στη μακροσκοπική εξέταση της Ελληνικής Επανάστασης διατηρεί μια δική της αυτοτέλεια αφού δεν αφορά μεν μια περίοδο ύπαρξης του ελληνικού κράτους αλλά τη φάση ενός μετασχηματισμού όπου παράλληλα με την Επανάσταση και τα πολεμικά γεγονότα λαμβάνει χώρα και μια πολιτική διαδικασία υβριδικής κρατικής εποπτείας, ενός μετασχηματισμού του υποκειμένου της Επανάστασης σε πολιτικό οργανισμό, που θα αποτελέσει όμως και ένα από τα βασικά συστατικά επιτυχίας ή ανθεκτικότητας της Ελληνικής Επανάστασης.

Ο μετασχηματισμός αυτός ατελής και μη αναγνωρισμένος μεν αλλά αρκετά εξελιγμένος για την εποχή και για τις συνθήκες έως τότε λειτουργεί θα έλεγε κάποιος υβριδικά αφού παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες, κυρίως όμως την ανάπτυξη μιας κεντρικής πολιτικής εποπτείας στον «κόσμο των όπλων» όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει η συγγραφέας, ένας κόσμος των όπλων που όπως είναι φυσικό λειτουργεί ως ιδανικό υπόστρωμα και για τον κόσμο της βίας.

Η καθηγήτρια Νεότερου Ελληνισμού του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Βάσω Σειρηνίδου, στη νέα της μονογραφία με τίτλο Στα χρόνια της βίας. Εγκλημα, κοινωνία και συγκρότηση κράτους στην Επαναστατημένη Ελλάδα τοποθετεί το σημασιολογικό πλαίσιο της βίας που εξετάζει – κάτι εξ ορισμού δύσκολο –, οριοθετεί το γεωγραφικό πλαίσιο (Πελοπόννησος, νησιά Αργοσαρωνικού και Ανατολική Στερεά) και διερευνά τη βία που αποκτά τα χαρακτηριστικά της εγκληματικότητας ή παραβατικότητας, σε 900 περίπου περιπτώσεις της περιόδου μέσα από τα Γενικά Αρχεία του κράτους. Με αυτόν τον τρόπο αναδεικνύει την έννοια της βίας και την αντιμετώπισή της στο πλαίσιο μιας αναδυόμενης κοινωνίας που από τη μια μεριά χρησιμοποιεί τη βία ως μέσο επίλυσης των διαφορών της, ως μέσο αποκατάστασης της τιμής και της υπόληψής της, παράλληλα δέχεται έντονη βία στο πλαίσιο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και καλείται να διαχειριστεί τη βία μέσα στο πλαίσιο που έρχεται, εκείνο της επαναστατημένης Ελλάδας. Οπως πολύ εύστοχα και γλαφυρά επισημαίνει η συγγραφέας, μια μετακίνηση από «ελευθερία ή θάνατος» της Φιλικής Εταιρείας στο «διοίκηση ή θάνατος» του Ιγνάτιου Ουγγροβλαχίας που παράλληλα υποκρύπτει πολλά σημαινόμενα.

Ποια ήταν όμως εκείνα τα ποινικής φύσεως αδικήματα τα οποία πλέον ήταν ποινικά κολάσιμα στο πλαίσιο της επαναστατημένης Ελλάδας; Σύμφωνα με την έρευνα της Σειρηνίδου: ληστείες, κλοπές και ανθρωποκτονίες διατηρούν τη μερίδα του λέοντος, κάτι που θα έκανε κάποιον να πει ότι η βία που συναντά την τιμωρία της οργανωμένης ή υπό οργάνωση πολιτείας είναι διαχρονική. Ακολουθούν βιαιοπραγίες, παρθενοφθορίες με δόλο – μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα κατηγορία κυρίως για τους λόγους του δόλου –, αρπαγές γυναικών/παιδιών και οι δύο τελευταίες κατηγορίες  εγκλημάτων, εκείνες κατά της δημόσιας ασφάλειας και του κράτους και βιασμοί που αν και στην τελευταία θέση παρουσιάζει ενδιαφέρον για την πρώιμη ανάδειξή του ως εγκλήματος.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στην πολύ δομημένη μελέτη της Σειρηνίδου, που ξεκινά από το γενικό και διοχετεύεται σε διάφορες κατηγορίες της τεράστιας αναλυτικής κατηγορίας της Βίας, ενώ οριοθετείται η έκταση της χρονικής μελέτης δεν ακολουθείται μια αυστηρή χρονική ακολουθία αλλά χαρτογραφούνται θεματικές ενότητες που έρχονται στην επιφάνεια μέσα από την αφήγηση επεισοδίων με ιδιαίτερα γλαφυρό και με λογοτεχνικές αρετές τρόπο: η σύλληψη, η φυλακή, η απονομή δικαιοσύνης, οι επικίνδυνες κοινωνικές τάξεις είναι οι θεματικές που ανιχνεύει η συγγραφέας. Μέσα από την προσέγγιση των ενοτήτων, μέσα από μια ξενόγλωσση βιβλιογραφία ως εισαγωγή για το ευρωπαϊκό πλαίσιο της εποχής, μετά εισέρχεται στην περιγραφή των επεισοδίων μέσα από την αρχειακή δουλειά, επιτρέποντας στον αναγνώστη και μια συγκριτική ιστορική ανάγνωση αλλά και εντοπισμό της ελληνικής ιδιαιτερότητας όπως προκύπτει από την κατάσταση της Επανάστασης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Στα μεγάλα πλεονεκτήματα του βιβλίου η επιλογή και μιας πιο «αιρετικής» και σύγχρονης βιβλιογραφίας για το 1821 που αγγίζει την κοινωνική διάσταση της περιόδου, αλλά και η διάρθρωση του βιβλίου που επιτρέπει να διαβαστεί και ανά επεισόδιο ή ανά ενότητα διατηρώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του. Ενα βιβλίο που ανοίγει τη θέασή μας σε όλη τη διάρκεια της Επανάστασης, της Επαναστατημένης Ελλάδας και εστιάζει σε ένα από τα κρίσιμα ζητήματα που αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για τη συγκρότηση κράτους, τη βία, την οριοθέτησή της και την κρατική επιβολή μέσα από την απονομή δικαιοσύνης. Διαδικασίες όχι μόνο κρίσιμες για τη συγκρότηση του πολιτικού υποκείμενου στο εσωτερικό της Επαναστατημένης Ελλάδας, αλλά και ένα ισχυρό crash test για τους κατοίκους για τη μετάβασή τους από την Αυτοκρατορία στο εθνοκρατικό μοντέλο.

Βάσω Σειρηνίδου

Στα χρόνια της βίας

Εγκλημα, κοινωνία και συγκρότηση κράτους στην Επαναστατημένη Ελλάδα (1822-1827)

Εκδ. Θεμέλιο, 2025, σελ. 356

Τιμή 19 ευρώ

Τα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελούν το σπουδαιότερο μέρος του σύγχρονου συνταγματικού δικαίου. Ποιοτικά, γιατί το οργανωτικό μέρος του Συντάγματος, το «Σύνταγμα των εξουσιών», αποβλέπει σε τελευταία ανάλυση στην πραγμάτωση του «Συντάγματος των δικαιωμάτων», το οποίο σε ένα φιλελεύθερο-δημοκρατικό Κράτος αποτελεί τη «βάση» του Συντάγματος. Αλλά και ποσοτικά, γιατί ο δικαστικός έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων, δηλαδή το εφαρμοσμένο συνταγματικό δίκαιο, αφορά κατά το μεγαλύτερο μέρος του ζητήματα θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Γι’ αυτό, η επιστημονική επεξεργασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν μπορεί να περιοριστεί σε μία περιπτωσιολογική συνταγματική ανάλυσή τους. Αλλωστε, τα σύγχρονα δημοκρατικά Συντάγματα, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση ίσως το ισχύον ελληνικό Σύνταγμα, δεν κατοχυρώνουν τα θεμελιώδη δικαιώματα μόνο υπό τη μορφή ενός περιπτωσιολογικού καταλόγου αλλά και με γενικές διατάξεις που αφορούν όλα τα θεμελιώδη δικαιώματα (βλ. π.χ. τα άρθρα 2 παρ. 1, 5 παρ. 1 και 25 του ελληνικού Συντάγματος).

Η ανάγκη μίας συστηματικής ανάλυσης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, που γίνεται ακόμη πιο επιτακτική λόγω του σταδιακού πολλαπλασιασμού τους, των πολλαπλών διαστάσεών τους και των συγκρούσεων μεταξύ τους ή με άλλα συνταγματικά αγαθά, οδήγησε στη θεωρητική ανάπτυξη του λεγόμενου Γενικού Μέρους των θεμελιωδών δικαιωμάτων, αντικείμενο του οποίου αποτελεί η διαμόρφωση ενός συστηματικού πλαισίου για την εξατομίκευση, την ερμηνεία και την εφαρμογή των κατ’ ιδίαν θεμελιωδών δικαιωμάτων. Μάλιστα, σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου το ισχύον σύστημα διάχυτου ελέγχου συνταγματικότητας των νόμων δεν ευνοεί την εμβάθυνση σε θέματα συνταγματικής ερμηνείας, η καλλιέργεια του Γενικού Μέρους των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, ιδίως όταν δίδει στήριγμα και ώθηση στη συνταγματική νομολογιακή πράξη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Αυτή είναι η περίπτωση του μονογραφικού εγχειριδίου του Ευ. Βενιζέλου «Εισαγωγή στα Θεμελιώδη Δικαιώματα. Σύνοψη της Γενικής Θεωρίας» (εκδ. Σάκκουλα, 2026), το οποίο είναι προσανατολισμένο σε μια πρακτική δογματική των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Το Γενικό Μέρος των θεμελιωδών δικαιωμάτων βρίσκεται αναπόφευκτα σε επαφή με τη φιλοσοφία, την κοινωνιολογία, την ιστορία και την πολιτειολογία, η προσέγγιση του συγγραφέα όμως είναι πρωτίστως νομική, και σκοπό της έχει τη διαμόρφωση μίας γενικής θεωρίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων σύμφωνης με το ελληνικό Σύνταγμα. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια πως ορισμένες αποκρυσταλλώσεις της δεν έχουν αξιώσεις εγκυρότητας και για τις έννομες τάξεις άλλων συνταγματικών δημοκρατιών. Τούτο ισχύει, για παράδειγμα, για τη θέση του ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελούν «δικαιώματα του Συνταγματικού Δικαίου» (Εισαγωγή στα Θεμελιώδη Δικαιώματα, σ. 27 επ.), έστω κι αν ειδικότερες ρυθμίσεις τους περιέχονται στο Διοικητικό Δίκαιο, στο Ποινικό Δίκαιο, στο Εργατικό Δίκαιο, στο Αστικό Δίκαιο, κ.λπ., καθώς και για την απόδοση εκ μέρους του ίσης νομικής ισχύος σε όλα τα θεμελιώδη δικαιώματα, δηλαδή της οντολογικής εξίσωσής τους, η οποία στο ελληνικό Σύνταγμα βρίσκει και «θετικό» στήριγμα στο άρθρο 25 παρ. 1 Συντ. όπου γίνεται λόγος για τα δικαιώματα του ανθρώπου «ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου» (Εισαγωγή στα Θεμελιώδη Δικαιώματα, σ. 54 επ.). Γενικότερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η σύνδεση της πολυεπίπεδης προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων με την αρχή του maximum standard την οποία ο συγγραφέας αντλεί από το άρθρο 53 της ΕΣΔΑ και το άρθρο 53 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (Εισαγωγή στα Θεμελιώδη Δικαιώματα, σ. 77 επ.). Για τον συγγραφέα, η σύμφωνη με το Σύνταγμα ερμηνεία των νόμων, που αποτελεί έναν βασικό κανόνα της συνταγματικής ερμηνείας, συνυπάρχει πλέον με τη σύμφωνη ερμηνεία με το δίκαιο της ΕΕ και το δίκαιο της ΕΣΔΑ. Στο πλαίσιο αυτό, ο ερμηνευτής οφείλει να αναζητεί την προστιθέμενη αξία σε κάθε επίπεδο προστασίας, που δεν αποκλείεται σε μία συγκεκριμένη περίπτωση να παρέχεται από την εθνική συνταγματική προστασία (Εισαγωγή στα Θεμελιώδη Δικαιώματα, σ. 79 επ.).

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ο συγγραφέας είναι μάλλον επιφυλακτικός απέναντι σε θεωρίες των θεμελιωδών δικαιωμάτων που απογειώνονται από το συνταγματικό κείμενο πάνω στη βάση προκαταβολικών αντιλήψεων του ερμηνευτή για τη φύση και τον σκοπό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Αντιθέτως, αξιοποιεί «tous azimuts» το άρθρο 25 Συντ., όπως αυτό διαμορφώθηκε με τη δική του προσωπική εισφορά στην αναθεώρηση του 2001, αναδεικνύοντάς το σε θεμελιώδη κανόνα για την ερμηνεία και την εφαρμογή των θεμελιωδών δικαιωμάτων «μέσω» του Συντάγματος.

Κατά τον συγγραφέα, οι αρχές που θεσπίζει το άρθρο 25 Συντ., δηλαδή η αρχή του αδιαιρέτου των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ισότητας των δικαιωμάτων του κράτους δικαίου και του κοινωνικού κράτους (άρθρο 25 παρ. 1 εδ. α΄ Συντ.), η αρχή της αποτελεσματικότητας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και το καθήκον θετικής προστασίας τους εκ μέρους του κράτους (άρθρο 25 παρ. 1 εδ. β΄), η ισχύς τους και στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών (άρθρο 25 παρ. 1 εδ. γ΄), η αρχή της αναλογικότητας των νομοθετικών τους περιορισμών και της στάθμισης των δικαιωμάτων (άρθρο 25 παρ. 1 εδ. δ΄), η αρχή της αλληλεγγύης (άρθρο 25 παρ. 4) και η απαγόρευση της κατάχρησης δικαιώματος (άρθρο 25 παρ. 3) ως όρια σε μία απόλυτη άσκηση των δικαιωμάτων που δεν λαμβάνει υπόψη τα δικαιώματα των άλλων (ένα ζήτημα που απέκτησε ιδιαίτερη σημασία κατά την περίοδο της πανδημίας), χαράσσουν τις βασικές συνταγματικές κατευθύνσεις για την ερμηνεία και την εφαρμογή των θεμελιωδών δικαιωμάτων (Εισαγωγή στα Θεμελιώδη Δικαιώματα, σ. 109 επ.).

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ενα άλλο ζήτημα του Γενικού Μέρους των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, το οποίο αφορά την ίδια τη θεωρία του Συντάγματος, αποτελεί η σχέση μεταξύ Συντάγματος, νομοθέτη και δικαστή στο πεδίο των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Για τον συγγραφέα, ο δικαστής μπορεί να εμπλουτίζει ή να τελειοποιεί το Σύνταγμα, αλλά όχι να το παράγει ο ίδιος και γι’ αυτό δεν πρέπει να υποκαθιστά τους συνταγματικούς κανόνες με τις δικές του ηθικο-πολιτικές αναγνώσεις του Συντάγματος, ανεξαρτήτως του εάν αυτές είναι προοδευτικές ή συντηρητικές (Εισαγωγή στα Θεμελιώδη Δικαιώματα, σ. 218). Μάλιστα, ειδικότερα, όσον αφορά την ικανοποίηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων που συναρτώνται με την άσκηση δημοσίων πολιτικών οικονομικού ή δημοσιονομικού χαρακτήρα, δίδει προτεραιότητα στη νομοθετική διαχείρισή τους, δηλαδή στην αρμοδιότητα της πολιτικής αντιπροσώπευσης, λόγω της αυξημένης πολιτικότητας των συνταγματικών σταθμίσεων στο πεδίο αυτό (Εισαγωγή στα Θεμελιώδη Δικαιώματα, σ. 147-149).

Η «Εισαγωγή στα Θεμελιώδη Δικαιώματα» είναι ένα διδακτικό εγχειρίδιο, αλλά όχι μόνον. Περιέχει φυσικά πολύ περισσότερα από αυτά που μπορούν να συμπυκνωθούν σε μια σύντομη παρουσίασή του και θα προκαλέσει, όπως και όλα τα βιβλία του συγγραφέα, γόνιμους θεωρητικούς προβληματισμούς.

Ο Χαράλαμπος Ανθόπουλος είναι καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο  Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Ευάγγελος Βενιζέλος

Εισαγωγή στα θεμελιώδη δικαιώματα

Σύνοψη της γενικής θεωρίας

Εκδ Σάκκουλα, 2026, σελ. 292

Τιμή 28 ευρώ