Τα ΝΕΑ - Τεχνολογία

Γενικά η ισχύς είναι ένα πολύ σχετικό θέμα. Εναντι ενός ισχυρού εξάλλου υπάρχει πάντα κάποιος που είναι πιο ισχυρός. Κι αν υπήρχαν διεθνείς κανόνες σε αυτό που ονομάζουμε και λέμε ουσιαστικά Διεθνές Δίκαιο ήταν ακριβώς για να γίνει μια σύνθεση και μια ισορροπία μεταξύ δυνάμεων που είχαν περιφερειακή ή μια πιο μεσαία ισχύ με δυνάμεις που εκ των πραγμάτων επέβαλλαν τους όρους τους και ήταν πιο ισχυρές. Υπό αυτή την έννοια η αλληλουχία και το πλέγμα των διεθνών κανόνων – παρότι και αυτά μεταβάλλονται μέσα στην ιστορικότητα και μέσα στο κάθε πλαίσιο – είναι ένα μεγάλο κεκτημένο. Οχι απλώς της Ευρώπης, όχι απλώς της συλλογικής Δύσης, αλλά ενός κόσμου που δεν επέτρεπε εξόφθαλμες παρεμβάσεις, επεμβάσεις και συνθήκες ισχύος έναντι άλλων κρατών.

Βεβαίως όλα αυτά τα χρόνια ζήσαμε πολλές εκ των παρεμβάσεων αυτών εξόφθαλμες, απροκάλυπτες, που μετέβαλλαν και διατάρασσαν το όποιο ισορροπιστικό πλαίσιο. Ηταν πάντα όμως στο χέρι της Ευρώπης κατ’ αρχάς και των χωρών της Δύσης να βρίσκουν εκείνες τις επαφές και εκείνα τα σημεία πάνω στα οποία να συγκλίνουν και να συναποφασίζουν πως υπάρχουν κόκκινες γραμμές και πως τέλος πάντων οι εδαφικές κυριαρχίες είναι ζητήματα ιερά που δεν σηκώνουν αναθεωρήσεις. Δεν τα σκεφτόμαστε αυτά στο σημερινό σημείωμα απλώς και μόνο με την απροκάλυπτη επέμβαση των Αμερικανών στα της Βενεζουέλας και με την απαγωγή του δικού της ηγέτη. Τα σκεφτόμαστε ως προς μια συνολική θεώρηση πάνω στα σημερινά γεωπολιτικά δρώμενα τα οποία, όπως φαίνεται, μπαίνουν όχι απλώς σε μια νέα ρευστοποίηση αλλά και σε μια συνθήκη όπου οι αιφνιδιασμοί θα είναι στο κυρίαρχο μενού.

Αν βλέπουμε, για παράδειγμα, αναβιώσεις τύπου δόγματος Μονρόε, είναι πολύ πιθανό να αρχίσουμε να βλέπουμε σταδιακά και καταργήσεις συμφωνιών και συνθηκών όπως εκείνη της Λωζάννης. Και η Λωζάννη, για να μην προτρέχουμε, δεν αφορά απλώς και μόνο τα ελληνοτουρκικά, αλλά μια συνολικότερη συνθήκη γειτνίασης της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και νυν Τουρκίας με άλλα γειτονικά κράτη, όπως για παράδειγμα η Συρία. Ολες αυτές οι συμφωνίες και όλες αυτές οι συνθήκες είχαν υπάρξει ως αποτέλεσμα ενός συσχετισμού δύναμης αλλά και ενός συγκεκριμένου τρόπου πάνω στον οποίο μεγάλες και μικρές δυνάμεις αποφάσιζαν και συμφωνούσαν σε ένα πλαίσιο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο νόμος της ζούγκλας είναι κάτι το επικίνδυνο και το ξέρουμε από το σχολείο, το βιώνουμε στις κοινωνίες, και αυτό που λέγεται παράβαση και bullying είναι εκ των πραγμάτων κάτι το οποίο διαρρηγνύει τους κοινωνικούς ιστούς και τις κοινωνικές ισορροπίες. Κανείς σήμερα θα μπορούσε να αναζητήσει τη χρησιμότητα διεθνών οργανισμών και οργάνων όπως για παράδειγμα ο ΟΗΕ. Το ερώτημα είναι αν η ανθρωπότητα είναι σε θέση να επινοήσει και να συγκροτήσει νέους διεθνείς θεσμούς ή αν αυτοί θα είναι το αποτέλεσμα μεγάλων συγκρούσεων και νέων συσχετισμών στη γεωπολιτική σκακιέρα.

Έφυγε από τη ζωή, έπειτα από μακρά ασθένεια, η δημοσιογράφος και μεταφράστρια Λήδα Μοσχονά, σε ηλικία 80 ετών. Η είδηση του θανάτου της προκάλεσε συγκίνηση στον δημοσιογραφικό κόσμο.

Η Λήδα Μοσχονά γεννήθηκε στην Αθήνα το 1946. Μετά την αποφοίτησή της από τη Γερμανική Σχολή Αθηνών, ολοκλήρωσε τις σπουδές της στην Ανώτατη Σχολή Μεταφραστών και Διερμηνέων Ιταλίας.

Ξεκίνησε τη δημοσιογραφική της πορεία το 1966 στην εφημερίδα «ΑΝΕΝΔΟΤΟΣ». Ακολούθησαν συνεργασίες με το «ΒΗΜΑ» το 1968 και τα «ΣΗΜΕΡΙΝΑ» το 1970. Στη διάρκεια της καριέρας της εργάστηκε σε σημαντικά έντυπα, όπως «Η ΑΥΓΗ», «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» και «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ», αλλά και σε περιοδικά όπως «ΜΟΔΑ», «ΓΥΝΑΙΚΑ», «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», «ΣΙΝΕΜΑ» και «ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗ».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Από το 1983 έως το 1996 διετέλεσε συντάκτρια οικονομικών θεμάτων και αναλύσεων διεθνούς επικαιρότητας στην εφημερίδα «ΕΞΠΡΕΣ». Παράλληλα, από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 εργάστηκε στην ΕΡΤ ως συντάκτρια εξωτερικού δελτίου και διεθνών ειδήσεων.

Πολυδιάστατη διαδρομή και γλωσσομάθεια

Η Λήδα Μοσχονά υπήρξε μια πολυδιάστατη προσωπικότητα, με πλούσιο δημοσιογραφικό και μεταφραστικό έργο. Συνεργάστηκε με κορυφαίους εκδοτικούς οίκους, μεταφράζοντας λογοτεχνικά και επιστημονικά έργα. Ήταν πολύγλωσση, μιλώντας αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, τουρκικά και πορτογαλικά με εντυπωσιακή ευχέρεια.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ αποχαιρετά την εκλεκτή συνάδελφο και εκφράζει τα συλλυπητήριά του προς την οικογένειά της.

Η εξόδιος τελετή της Λήδας Μοσχονά θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 7 Ιανουαρίου, στις 19:20, στο Αποτεφρωτήριο Ριτσώνας.

Η άσκηση κάνει καλό στο σώμα και στο μυαλό. Μια καλή προπόνηση μπορεί να σας αφήσει γεμάτους ενέργεια, ανανεωμένους και έτοιμους να αντιμετωπίσετε την υπόλοιπη μέρα. Για κάποιους όμως οι επιδράσεις μιας έντονης προσπάθειας μπορεί να είναι λίγο πιο απρόσμενες. Από ρινορραγίες έως «κοργασμούς», δείτε μερικά από τα πιο παράξενα φαινόμενα που μπορεί να εμφανιστούν στο σώμα ως αποτέλεσμα της άσκησης.

1. Μεταλλική γεύση

Μερικοί άνθρωποι νιώθουν μια έντονη μεταλλική γεύση στο στόμα κατά την άσκηση. Αυτό οφείλεται στην αύξηση του καρδιακού ρυθμού και της αρτηριακής πίεσης, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν μικρές ρήξεις στα ευαίσθητα αγγεία της μύτης. Το αίμα είτε εκρέει είτε καταλήγει προς τα πίσω στον φάρυγγα, όπου αφήνει αυτή τη χαρακτηριστική γεύση. Υπάρχουν ενδείξεις ότι κάτι ανάλογο μπορεί να συμβεί και στους πνεύμονες, κυρίως σε ελίτ ποδηλάτες και υπερμαραθωνοδρόμους, λόγω της μεγάλης καταπόνησης του αναπνευστικού.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

2. Αιμορραγία από τον πρωκτό ή τις θηλές

Το τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων μπορεί – σε ορισμένες περιπτώσεις – να οδηγήσει σε αιμορραγία από τον πρωκτό. Κατά την άσκηση, η αιματική ροή ανακατανέμεται: ενώ σε ηρεμία το ένα τέταρτο του αίματος πηγαίνει στο γαστρεντερικό σύστημα, κατά τη διάρκεια έντονης προσπάθειας αυτό το ποσοστό μπορεί να μειωθεί έως και κατά 80%. Οι ιστοί του εντέρου υποφέρουν από προσωρινή έλλειψη οξυγόνου και, όταν η κυκλοφορία επανέλθει, τα μικρά αγγεία μπορεί να τραυματιστούν, προκαλώντας αιμορραγία. Σε σπάνιες περιπτώσεις αυτό μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνο. Οι θηλές αποτελούν επίσης ευαίσθητο σημείο: η συνεχής τριβή με το ύφασμα, ειδικά στο ψύχος όπου σκληραίνουν και ερεθίζονται περισσότερο, μπορεί να προκαλέσει την αποκαλούμενη «θηλή του δρομέα». Το φαινόμενο είναι συχνό σε όσους τρέχουν πάνω από 65 χλμ. την εβδομάδα. Η βαζελίνη ή ένα προστατευτικό επίθεμα πριν από την προπόνηση δίνει εύκολη λύση.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

3. Εξανθήματα

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ο ιδρώτας είναι ο φυσικός μηχανισμός ψύξης του σώματος, αλλά όταν παγιδεύεται κάτω από το δέρμα μαζί με νεκρά κύτταρα και μικρόβια, μπορεί να προκαλέσει εξάνθημα από τη ζέστη: μικρά τσιμπήματα, κάψιμο ή φαγούρα. Συνήθως υποχωρεί χωρίς θεραπεία. Προλαμβάνεται με άνετα ρούχα, άσκηση σε πιο δροσερό περιβάλλον ή δροσερές κομπρέσες μετά το τέλος της προπόνησης. Η κνίδωση, επίσης συχνή, μπορεί να πυροδοτηθεί από τη ζέστη ή την άσκηση. Προκαλεί πιο έντονο κνησμό και πόνο και αντιμετωπίζεται συχνά με αντιισταμινικά. Οφείλεται στην απελευθέρωση ισταμίνης, μιας ουσίας του ανοσοποιητικού.

4. Μαύρα νύχια

Παρότι είναι γνωστή ως «το νύχι του δρομέα», η πάθηση δεν αφορά μόνο τους δρομείς. Οποιοδήποτε άθλημα που επιβαρύνει επανειλημμένα τα δάχτυλα των ποδιών – όπως το τένις ή ο χορός – μπορεί να προκαλέσει μελανιά ή ακόμη και απώλεια νυχιού. Τα σωστά υποδήματα που δεν πιέζουν τα δάχτυλα αποτελούν βασική πρόληψη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

5. Καταρροή

Η γρήγορη αναπνοή κατά την προπόνηση αυξάνει τις ερεθιστικές ουσίες που εισπνέουμε. Ο οργανισμός, για να προστατευτεί, απελευθερώνει περισσότερα ρινικά υγρά ώστε να παγιδεύσει και να απομακρύνει αυτά τα σωματίδια. Το αποτέλεσμα είναι η χαρακτηριστική ρινική καταρροή της άσκησης. Η «ρινίτιδα από άσκηση» είναι συχνή σε κολυμβητές και όσους προπονούνται σε παγωμένο αέρα, όπως οι δρομείς που τρέχουν σε πολύ κρύες συνθήκες, επειδή οι βλεννογόνοι τους καταπονούνται περισσότερο.

6. Κόκκινα μάτια

Η άρση βαρών ή οποιαδήποτε έντονη προσπάθεια μπορεί να αυξήσει απότομα την αρτηριακή πίεση, οδηγώντας σε μικρές ρήξεις αγγείων στον επιπεφυκότα. Το αποτέλεσμα είναι μια κόκκινη κηλίδα στο λευκό του ματιού (υποεπιπεφυκοτική αιμορραγία). Δεν πονάει, δεν επηρεάζει την όραση και υποχωρεί σε λίγες εβδομάδες.

Ο Ανταμ Τέιλορ είναι καθηγητής Ανατομίας στο βρετανικό Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ. Το κείμενο αυτό αναδημοσιεύεται από το περιοδικό «The Conversation» με άδεια Creative Commons.

Προπόνηση όπως λέμε… σεξ

Για ορισμένους ανθρώπους, η άσκηση μπορεί να προκαλέσει ακούσιο οργασμό – οι Αμερικανοί τον ονομάζουν «coregasm», από τις λέξεις core (κορμός) και orgasm. Αν και συχνά συνδέεται με ασκήσεις κοιλιακών, έχει αναφερθεί και σε ποδηλασία, άρση βαρών, τρέξιμο, γιόγκα ή ακόμη και στο έντονο βάδισμα. Οι γυναίκες φαίνεται να τον βιώνουν συχνότερα, αλλά τα διαθέσιμα στοιχεία είναι περιορισμένα. Ο συνδυασμός της ατομικής ανατομίας, της φυσικής και ψυχικής κατάστασης, καθώς και των νευροδιαβιβαστών της ευεξίας που απελευθερώνονται κατά την άσκηση (όπως οι ενδορφίνες), πιθανόν να ευνοεί την εμφάνισή του.

Επίσημη είναι πλέον η ένταξη του Παύλου Παντελίδη στο ρόστερ του Παναθηναϊκού, καθώς η Κηφισιά ανακοίνωσε την παραχώρηση του παίκτη στους Πράσινους. Το Τριφύλλι γνωστοποίησε την επιστροφή του Παντελίδη στην ομάδα (είχε περάσει από τις Ακαδημίες) με ένα βίντεο στο οποίο πρωταγωνιστεί μαζί με τον κολλητό του και συμπαίκτη του και στον Παναθηναϊκό, Ανδρέα Τεττέη, στο οποίο λέει: «Επέστρεψα».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Panathinaikos FC (@fcpanathinaikos)

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Λίγη ώρα αργότερα, ο Παντελίδης έκανε τις πρώτες του δηλώσεις ως παίκτης του Παναθηναϊκού και μίλησε για το νέο κεφάλαιο στην καριέρα του.

«Δεν είχα σκεφτεί ότι θα βρισκόμουν και πάλι εδώ, μετά την απόρριψη, ότι θα ερχόμουν στα ίδια μέρη που είχε απορριφθεί.

Στόχος μου είναι να βοηθήσω την ομάδα να επιστρέψει εκεί που ανήκει και μέσα από αυτή τη διαδικασία, να αναδειχθώ κι εγώ», είπε μεταξύ άλλων ο Παντελίδης.

Σαν αύριο, πριν από πέντε χρόνια, οπαδοί του Τραμπ, εισέβαλαν με αρκουδοπροβιές στο Καπιτώλιο και το έκαναν «Λας Βέγκας», διαμαρτυρόμενοι για τάχα μου νοθεία στις εκλογές. Σαν μεθαύριο, πριν από ένδεκα χρόνια, μουσουλμάνοι τρομοκράτες – θιγμένοι, και καλά, από σκίτσα που διακωμωδούσαν τον Μωάμεθ – σκόρπισαν τον θάνατο στα γραφεία του σατιρικού περιοδικού «Charlie Hebdo», στο Παρίσι. Και τα δύο γεγονότα έμοιαζαν, μέχρι να συμβούν, σαν σκηνές πολιτικού θρίλερ φωσκολικών προδιαγραφών, εξωπραγματικό δηλαδή. Διότι έτσι γράφεται η Ιστορία. Στη συνωμοσία της συγκυρίας που κάνει το, φαινομενικά, απίθανο πραγματικότητα. Τότε που «Η γη τρέμει», «La terra trema» όπως και ο τίτλος της ταινίας του Βισκόντι, για να μας θυμίζει πως δεν υπάρχουν δεδομένα και αυτονόητα. Και είναι αυτή ακριβώς η κατάρρευση των δεδομένων που προκαλεί στον άνθρωπο τρόμο. Δηλαδή, τρέμουλο. Γιατί αυτό ακριβώς είναι ο τρόμος, ακόμη και στην Ιατρική.

Η καινούργια χρονιά μάς έκανε ποδαρικό με τρέμουλα. «Τρέμει» το Διεθνές Δίκαιο με την επέμβαση του Τραμπ στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του Μαδούρο. Είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι ανάλογο; Οχι βέβαια. Αυτό έκανε και ο Πούτιν στην Ουκρανία, το ίδιο έκαναν οι ΗΠΑ στο Ιράκ, το ίδιο στο Αφγανιστάν, το ίδιο ακριβώς και στον Παναμά, επίσης με την πρόφαση ότι ο Νοριέγκα καταζητούνταν για εμπόριο ναρκωτικών. Η επανάληψη κανονικοποιεί τέτοιες ενέργειες; Ούτε κατά διάνοια. Απλά, η κάθε περίπτωση έχει ειδικές παραμέτρους οι οποίες καθορίζουν τη θέση και τον «φωτισμό» της στο διεθνές τοπίο. (Στο ελληνικό τοπίο πάλι, τα διεθνή γεγονότα «φωτίζονται» ανάλογα με τις μικροκομματικές συγκυρίες όπως συμβαίνει και τώρα αφού περισσότερες αναφορές διάβασα για τη δήλωση Μητσοτάκη παρά γι’ αυτό καθαυτό το γεγονός.)

Ως προς την ουσία τώρα, ο Μαδούρο ήταν ένας στυγνός δικτάτορας, οι κάτοικοι της Βενεζουέλας ζούσαν εδώ και είκοσι εφτά χρόνια σε ένα τρομοκρατικό καθεστώς που τους στερούσε όχι μόνο την ελευθερία, αλλά και την τροφή, την πρόσβαση στα φάρμακα, τις στοιχειώδεις ευκολίες διαβίωσης. Γι’ αυτό και δεν είδα έντονες διαμαρτυρίες στη Βενεζουέλα, πανηγύρια είδα από εξόριστους Βενεζουελάνους, μην πω ότι περισσότερο τρέμουλο έπιασε τον δικό μας «προοδευτικό κόσμο» αλλά πες ότι είναι τα αντανακλαστικά των γενεών που μεγάλωσαν με το σκιάχτρο του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού και όχι τα φασολάκια που αναζητούσε ο «Παππάς 13-0» στα σουπερμάρκετ του Καράκας. Η εικόνα του Μαδούρο με τις χειροπέδες μού προκαλεί μεγάλη ικανοποίηση αλλά θα ήθελα να του έχουν περάσει τα «βραχιολάκια» οι ίδιοι οι Βενεζουελάνοι. Οπως, δηλαδή, μακάρι να συμβεί στο Ιράν. Εκεί όπου ο κόσμος είναι εδώ και δέκα μέρες στους δρόμους ενάντια στο καθεστώς των μουλάδων. Εκεί όπου τα πιο γενναία κορίτσια του κόσμου τολμούν να πετάξουν τις μαντίλες τους βάζοντας σε κίνδυνο τη ζωή τους. Εκεί όπου συντελείται το θαύμα μιας επανάστασης που μακάρι αυτή τη φορά να πετύχει. Εκεί απ’ όπου επιμένουν να αποστρέφουν το βλέμμα οι προοδευτικές κυρίες της χώρας ανεμίζοντας την άποψη ότι η μαντίλα είναι επιλογή. Αλλά, ξέχασα, είχαν δουλειά αυτές τις μέρες. Να εκστασιάζονται με τον όρκο του νέου δημάρχου της Νέας Υόρκης όχι σε ένα αλλά σε δύο Κοράνια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Είδαν τον θάνατό τους

Τρέμουλο μού προκάλεσε και η πυρκαγιά σε κλαμπ του ελβετικού χειμερινού θερέτρου Κραν Μοντανά την παραμονή Πρωτοχρονιάς. Πρώτα απ’ όλα για την ανατροπή, γι’ αυτή τη σκυτάλη που έδωσε η ζωή στον θάνατο, η χαρά στον θρήνο. Γι’ αυτά τα πολύ νέα παιδιά που ξεφάντωναν για την καινούργια χρονιά, στην οποία δεν πρόλαβαν να πατήσουν το ποδαράκι τους. Υστερα είναι το σοκ για το πώς αντιμετώπισαν την τραγωδία πάρα πολλοί χρήστες των ελληνικών σόσιαλ. Με μία απαξιωτική διάθεση που φλέρταρε με το «Καλά να πάθουν τα πλουσιόπαιδα», σχεδόν με χαιρεκακία, με μια αντίληψη που μετατρέπει το ταξικό σε τοξικό.

Το πιο τρομακτικό όμως είναι οι τελευταίες στιγμές πριν λαμπαδιάσει το κλαμπ. Οι φλόγες είχαν ήδη φουντώσει στο ταβάνι και τα παιδιά συνέχισαν να χοροπηδάνε με τα κινητά στο χέρι, απαθανατίζοντας στην πραγματικότητα τον φρικτό θάνατό τους.

Μνήμες εφηβείας: 1974, στο Saloon, στον Βόλο, τρεις συμμαθητές (Τετάρτη Γυμνασίου) τραγουδάμε εν χορώ, «Μια φωτογραφία σου / ήρθε και σ’ εμένα / μια φωτογραφία σου / απ’ τα ξένα // Απ’ αυτές που κρατάνε οι φοιτητές / απ’ αυτές που ξεσκίζει ο χαφιές / Απ’ αυτές που κρεμάνε οι φοιτητές στην καρδιά τους // Τσε Γκουεβάρα / Τσε Γκουεβάρα / Πόσα τριαντάφυλλα τά ‘καψε το χιόνι / αχ αυτή η άνοιξη με ματώνει». Στίχοι και μουσική του αείμνηστου Μάνου Λοΐζου. Υπαινικτικός και υποβλητικός, ψάλλει τον αρχάγγελο της επανάστασης, τον Τσε, ο Διονύσης Σαββόπουλος, παρουσιάζοντάς τον ως Γεώργιο Καραϊσκάκη: «Η οθόνη βουλιάζει / Σαλεύει το πλήθος / Εικόνες ξεχύνονται μεμιάς / Πού πας, παλικάρι / Ωραίο σαν μύθος / Κι ολόισια στον θάνατο κολυμπάς // Και όλες οι αντένες μιας γης χτυπημένης / μεγάφωνα κι ασύρματοι από παντού / γλυκά σε νανουρίζουν κι εσύ ανεβαίνεις / ψηλά στους βασιλιάδες τ’ ουρανού». Και στο μαθητικό δωμάτιο, αφίσα η φωτογραφία, η περιλάλητη, του Τσε, γνωστή παγκοσμίως ως Guerrillero Heroico, τραβηγμένη από τον Αλμπέρτο Κόρντα στις 5 Μαρτίου του 1960.

Κρατώ στα χέρια μου, τώρα, έναν επιβλητικό τόμο 640 σελίδων μεγάλου σχήματος, με τίτλο Ο Τσε της Ποίησης – Ο Ποιητής των Ποιητών (εκδ. New Star), τον καρπό μεγάλου και αξιέπαινου μόχθου του Μπάμπη Ζαφειράτου (Αθήνα, 1949), ο οποίος έχει επιλέξει και μεταφράσει πολύτιμα κείμενα και ποιήματα, συνοδεύοντάς τα με κατατοπιστικά σχόλια, σημειώσεις, φωτογραφίες και σχέδια.

Ανακαλύπτουμε έτσι κι άλλες πτυχές του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα (Ροσάριο, Αργεντινή, 14 Ιουνίου 1928 – Λα Ιγκέρα, Βολιβία, 9 Οκτωβρίου 1967), αυτού του θρυλικού διάκονου της διαρκούς επανάστασης, του ανθρώπου που ενέπνευσε εκατοντάδες χιλιάδες ανήσυχους νέους και γαλούχησε κάμποσες γενιές εξεγερμένων, που υμνήθηκε από τέσσερις νομπελίστες, τον Πάμπλο Νερούδα, τον Βιθέντε Αλεϊξάντρε, τον Ντέρεκ Γουόλκοτ και τον Ζοζέ Σαραμάγκου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο Μπάμπης Ζαφειράτος ταξινομεί το πλούσιο υλικό του σε τρεις μεγάλες ενότητες:

1) Ο ποιητής Ερνέστο Τσε Γκεβάρα, όπου παρουσιάζονται τα 21 ποιήματα που συνέθεσε ο Τσε, ένα δοκίμιο του Αργεντινού για το μνημειώδες Canto General του Πάμπλο Νερούδα, δύο διηγήματά του, τέσσερα αφηγήματα και ισάριθμα άρθρα του, πέντε επιστολές του.

2) Ο Ποιητής των Ποιητών, όπου ανθολογούνται ποιήματα, πεζογραφήματα και στίχοι τραγουδιών με θέμα και ήρωα τον Τσε – και είναι εντυπωσιακό ότι συναντάμε εδώ τις υπογραφές του Πάμπλο Νερούδα και του Γεβγκένι Γεφτουσένκο, του Ενρίκε Λιν και του Ρόκε Δάλτον, του Χούλιο Κορτάσαρ και του Ιταλο Καλβίνο, του Εδουάρδο Γκαελάνο και του Χουάν Αλμέιδα, της Τζούντι Κόλινς και του Αλεν Γκίνσμπεργκ!

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

3) Σημειώσεις – Σχόλια – Οι Δημιουργοί, όπου, σε τριακόσιες σελίδες, ο Ζαφειράτος παρέχει εμπεριστατωμένες πληροφορίες για τα όσα προηγήθηκαν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Σημειώνω εδώ ότι οι εκδόσεις New Star, ψυχή των οποίων είναι ο ακάματος Βελισσάριος Κοσσυβάκης, έχουν αναλάβει το κολοσσιαίο εγχείρημα της μετάφρασης και κυκλοφορίας των Απάντων του Τσε στην Ελλάδα – ένα εγχείρημα που θα ολοκληρωθεί σε μία δεκαετία, το 2035, σε συνεργασία με το Centro de Estudios Che Guevara (Κέντρο Μελετών Τσε Γκεβάρα) και τον οίκο Ocean Press, και θα απαρτίζεται από περίπου πενήντα τόμους.

Γράφει ο Κομαντάντε: «Ω, πώς ουρλιάζουνε τη νύχτα τα τσακάλια! / Πώς ξαμολάει ο παππούλης τα κογιότ του! / Μα η ιστορία καταπίνει δεκαετίες / και μας μαθαίνει το σκοπό εκεί που φτάνει ο φόβος. / Ούτε ο Χίτλερ ούτε ο Μουσολίνι έχουνε τάφους / ούτε λουλούδια που φρεσκάρουνε τη μνήμη. / Τα μάτια ανοίγει ο κόσμος ο μισός / κι ο άλλος μισός έχει ξυπνήσει / Γκερνίκα, Τσικιμούλα, / μπόμπες που ενώνουνε αδερφές δημοκρατίες» (από το ποίημα «Η Ισπανία στην Αμερική», Ιούνης 1954).

Ραψωδεί ο Αλεν Γκίνσμπεργκ: «Πρόωρα γερασμένο γαλήνιο αγγελικό αγορίστικο κορμί / διορατικός Αργεντίνος Γιατρός, οξύθυμος Κουβανός Κομαντάντε / με μια αιώνια πίπα κράταγε ευλαβικά Ημερολόγιο / μες στα κουνούπια της Αμαζονίας / Κοιμάσαι σ’ ένα λόφο, τον βαρετό θρόνο της Αβάνας απαρνήθηκες / Ο λαιμός σου πιο σέξι απ’ τους θλιβερούς γερασμένους σβέρκους του Ντε Γκωλ, του Κοσύγκιν, / ή απ’ το λαιμό του Τζων Κέννεντυ, / που τον διαπέρασε η σφαίρα / Μάτια που πετάνε σπίθες πάνω απ’ το θάνατο των εφημερίδων / πιο ανοιχτά από τις ζωντανές Αίθουσες του Κογκρέσου / απ’ όπου στις αποχρώσεις της TV περνάνε όλο κόκκους / τα άδεια γυαλιά του ΜακΝαμάρα, του Ντάλες η γριά ζωή…/» (από το ποίημα «Ελεγεία για τον Τσε Γκεβάρα», Νοέμβριος 1967).

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Τραγουδάει η Τζούντι Κόλινς: «Στη Βολιβία ένα πρωί ο αρχηγός των ανταρτών / Και δύο σύντροφοί του / Φεύγανε βιαστικά απ’ το βουνό / Μέσα από πράσινα άνυδρα χωριά / Κι από μικρά σοκάκια φεύγανε / Στο διάβα τους χασκογελούσανε οι χωριάτες / Κι ο Ιησούς τούς φώναξε / “Να μη θαρρείτε πως φεύγουμε για πάντα / Να μας τρομάξουν θέλανε με τα όπλα τους / Θα ξαναρθούμε”» (από το άσμα «Τσε», Ιανουάριος 1973).

Ο Γιώργος – Ικαρος Μπαμπασάκης είναι συγγραφέας και μεταφραστής

Ο Τσε της Ποίησης

Ο Ποιητής των Ποιητών

Εισαγωγή, μετάφραση, σχολιασμός, σημειώσεις, σχέδια Μπάμπης Ζαφειράτος

Εκδ. New Star, 2025, σελ. 640

Τιμή 29 ευρώ

Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν πιστεύει ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σοβαρολογεί όταν λέει ότι θέλει να καταλάβει τη Γροιλανδία, μολονότι τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία έχουν απορρίψει κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

«Δυστυχώς, νομίζω ότι θα πρέπει να πάρουμε στα σοβαρά τον Αμερικανό πρόεδρο όταν λέει ότι θέλει τη Γροιλανδία», είπε στη δημόσια τηλεόραση DR η πρωθυπουργός.

«Κατέστησα πολύ σαφή τη στάση του Βασιλείου της Δανίας και η Γροιλανδία έχει κατ’ επανάληψη δηλώσει ότι δεν επιθυμεί να αποτελέσει τμήμα των Ηνωμένων Πολιτειών», πρόσθεσε.

«Εάν οι ΗΠΑ επιτεθούν σε μια άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, τα πάντα σταματούν», υπογράμμισε η Φρεντέρικσεν.

Στον Πειραιά είναι σαφές τι υποστηρίζουν στις μεταξύ τους συζητήσεις: «Υπάρχει στην ομάδα το καλύτερο βαρύ σέντερ, ο Μιλουτίνοφ, τώρα αποκτήθηκε και ο πλέον εκρηκτικός ψηλός στην Ευρωλίγκα, ο Τζόουνς»! Ισως δεν είναι μακριά από την πραγματικότητα όλα όσα πιστεύουν οι άνθρωποι του Ολυμπιακού. Οντως, ο Ταϊρίκ Τζόουνς, στην καλή του ημέρα, μπορεί να κάνει τη διαφορά και με δεδομένο πως οι διαθέσιμοι ψηλοί σπανίζουν, μάλλον πέτυχε το κέντρο του στόχου ο Μπαρτζώκας. Τώρα, διαθέτει ένα υπερπλήρες ρόστερ και σαφώς η συμμετοχή στο final -4 δεν θα αποτελεί από μόνη της επιτυχία, εφόσον αυτή δεν συνοδευτεί με την κατάκτηση της κούπας.

Τι παίκτης είναι ο Ταϊρίκ Τζόουνς; Μια ματιά στο αγωνιστικό του στυλ, σε πείθει για κάθε πτυχή των δυνατοτήτων του. Εδώ και κάμποσα χρόνια ο Ολυμπιακός αναζητούσε έναν παίκτη να …σετάρει τον έτερο ψηλό, είτε αυτός λεγόταν Φαλ είτε Μιλουτίνοφ. Κάποιον δηλαδή με έφεση στο παιχνίδι κοντά στη στεφάνη, με δυνατότητες για κάρφωμα και αξιόπιστο στο πικ εν ρολ. Με άλλα λόγια, όταν έχεις δει αγωνιζόμενο τον Κάιλ Χάινς (που δεν ήταν καν δύο μέτρα!) ή τους Ντάνστον και Οθέλο Χάντερ, τέτοιον παίκτη κυνηγάς να βάλεις στο δυναμικό του. Γιατί πολύ απλά το μπάσκετ έχει αλλάξει.

Ο Ταϊρίκ Τζόουνς, είναι στα 2, 06 μ. και το πολύ ενδιαφέρον σχετίζεται με το γεγονός πως στην Παρτιζάν έφτασε περίπου έναν χρόνο μετά τη φυγή από το Βελιγράδι του Ματίας Λεσόρ. Εντυπωσιακά αθλητικός παίκτης, πηδά με δύναμη και καρφώνει με μανία στο αντίπαλο καλάθι, πανηγυρίζει με πάθος, τελειώνει φάσεις και κυνηγά κάθε μπάλα. Γι’ αυτό άρεσε τόσο στους φίλους της Παρτιζάν, έμοιαζε με τον Λεσόρ. Και προφανώς, αν δώσει όσα μπορεί ή αυτά που αναμένει το κοινό, ασφαλώς και θα τον αγκαλιάσουν οι οπαδοί του Ολυμπιακού και θα τον χειροκροτήσουν στο ΣΕΦ ή όπου αγωνίζονται οι Ερυθρόλευκοι.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Η νέα και κατά τα φαινόμενα τελευταία προσθήκη του Ολυμπιακού, έρχεται Ιανουάριο. Στο μέσον της αγωνιστικής σεζόν. Συχνά πυκνά τέτοιοι παίκτες δείχνουν κομβικοί και η παρουσία τους φαντάζει καταλυτική. Αλλά περισσότερο από τον Λεσόρ ή τον Χάινς, ο Τζόουνς σε άλλον παίκτη μοιάζει που κι αυτός έπιασε Λιμάνι χειμώνα: τον Ιανουάριο του ’24. Ναι, για τον Μόουζες Ράιτ ο λόγος. Αρχισε καταπληκτικά, έμεινε πέρυσι εκτός για μήνες λόγω προβλημάτων υγείας και το περασμένο καλοκαίρι αποχώρησε. Τα προσόντα του, δυσεύρετα. Αλλά η κλάση του Ταϊρίκ Τζόουνς, χωρίς αμφιβολία είναι υψηλότερη. Ο νέος ερυθρόλευκος σέντερ, έχει μεγάλο ταβάνι ως παίκτης και μένει να το δούμε στο παρκέ!

Ο πρώην δικαστής Μπέρνχαρντ Σλινκ (γεν. 1944) έγινε διάσημος με το μπεστ σέλερ του Διαβάζοντας στη Χάννα, μια ευρηματική ανάγνωση της συλλογικής ενοχής του γερμανικού έθνους, που στην κινηματογραφική του εκδοχή απέφερε μεταξύ άλλων το Οσκαρ Α’ ρόλου στην Κέιτ Γουίνσλετ. Ο Γυρισμός είναι ένα ακόμη πιο ενδιαφέρον βιβλίο του Σλινκ, μια νέου είδους Οδύσσεια στον πολιτικά ταραγμένο 20ό αιώνα. Σε αυτό βάλλονται ευθέως ο ηθικός σχετικισμός και ο συνάδων πολιτισμικός μεταμοντερνισμός που, κατά τον συγγραφέα, συνδέονται απευθείας με τον φασισμό. Σε ένα άλλο πάλι μυθιστόρημά του [όλα από τις εκδόσεις Κριτική], την Ολγα, μια συμπαθής γερμανίδα δασκάλα γίνεται βομβίστρια στα ενενήντα της ωθούμενη από το ψυχολογικό βάρος ενός και βάλε αιώνα γερμανικού μεγαλοϊδεατισμού και επεκτατισμού.

Η πορεία του γερμανικού έθνους από τη συγκρότησή του σε σύγχρονο κρατικό μόρφωμα στο δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα μέχρι την επώδυνη εμπλοκή του στους δύο Παγκοσμίους Πολέμους είναι η εμμονή του Σλινκ ακόμη και σε κάποια ελάσσονα έργα του. Οχι όμως εδώ, στο μεταφρασμένο από τον έμπειρο περί τη γερμανόφωνη λογοτεχνία Αποστόλη Στραγαλινό Μια ζωή ακόμα όπου, υπό το βάρος ίσως της ηλικίας έχουμε μια στροφή προς θέματα απολύτως προσωπικά – υπαρξιακού θα λέγαμε χαρακτήρα. Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου, ο Μάρτιν, πρώην νομικός και ιστορικός του Δικαίου [όπως ο ίδιος ο συγγραφέας αλλά και οι περισσότεροι κεντρικοί ήρωές του], είναι εβδομήντα έξι ετών. Η πολύ νεότερη σύζυγός του, Ούλα, και ο μόλις εξάχρονος γιος του, ο Ντάβιντ, συγκεντρώνουν όλη του την προσοχή, την αγάπη και τη φροντίδα. Τους θεωρεί θείο δώρο στα έσχατα χρόνια του, τους αντίποδες, θα λέγαμε στη συναισθηματικά άνυδρη ως τότε ζωή του. Ωσπου μια σοκαριστική ιατρική διάγνωση [καρκίνος στο πάγκρεας] ανατρέπει τα πάντα: οι γιατροί τού δίνουν έξι μήνες ζωής και απ’ αυτούς οι μισοί μόνο προβλέπεται να είναι ανεκτοί.

Αναζήτηση απαντήσεωνgoogletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Τι άλλο προλαβαίνει να κάνει για τους αγαπημένους του; Τι είδους πνευματική διαθήκη να αφήσει πίσω του; Τι θα ήθελε ακόμη να κάνει ο ίδιος που θα αντανακλά τις μύχιες επιθυμίες του και τι μπορεί να προσφέρει στους ζωντανούς; Ο Μάρτιν αναμετριέται με τα συναισθήματά του αναζητώντας απαντήσεις. «Νιώθω σαν το ατμόπλοιο να απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο στη θάλασσα, να το βλέπω να γίνεται όλο και μικρότερο, μέχρι να γίνει μια λευκή κουκίδα που στο τέλος θα χαθεί κι αυτή. Ισως, όμως, να είμαι εγώ που απομακρύνομαι, […] αφού έχω πάρει τον δρόμο της ψηλής ακτής, κατευθύνομαι προς τα ενδότερα της στεριάς, και γι’ αυτό βλέπω τη θάλασσα και το ατμόπλοιο όλο και πιο μακριά».

Το ζεύγος ακολουθεί λίγο πολύ μια συνθήκη «συνειδητοποιημένης αμεριμνησίας», αναγκαίας σε παρόμοιες συνθήκες. Η Ούλα προσπαθεί να διαχειρισθεί ψύχραιμα τα πράγματα. Αλλωστε έχει τη δουλειά της ως γκαλερίστας, ζωγραφίζει τους δικούς της αφηρημένης τεχνοτροπίας πίνακες, και μια ολόκληρη ζωή την περιμένει όπου θα γνωρίσει πολλούς ακόμη άντρες, όπως με αναίτιο κυνισμό ομολογεί περί το τέλος. Καθ’ οδόν έχει αποδειχθεί πως έχει ήδη εραστή, έναν αξιοπρεπή πολεοδόμο που αφού ο Μάρτιν διαπιστώσει την ύπαρξή του και αρχίσει να τους παρακολουθεί κάπως εμμονικά, τον επισκέπτεται στο γραφείο του σαν για να του εκμαιεύσει μια δέσμευση καλής συμπεριφοράς απέναντι στους οικείους του μετά τον θάνατό του. Κανένα δράμα ωστόσο δεν συμβαίνει κατά τη διάρκεια της αφήγησης, οι όποιες πιθανές συγκρούσεις απουσιάζουν, και η όλη διαχείριση της κατάστασης εκ μέρους του Μάρτιν είναι γεμάτη ευγένεια και κατανόηση. Μοιάζει σαν να έχει αποδεχτεί κατόπιν εορτής το αφύσικο ενός γάμου με κοντά σαράντα χρόνια διαφορά, και ενός εξάχρονου γιου που θα μπορούσε να είναι και προπάππος του.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ωστόσο ο Σλινκ αποφεύγει να αντιμετωπίσει μετωπικά τέτοια ζητήματα. Το κύριο ζήτημα που στοιχειώνει τον ήρωά του είναι τι έχει ήδη εισπράξει το παιδί από τον ίδιο, πώς μπορεί να κάνει όσο πιο ευχάριστες και δημιουργικές τις βδομάδες κοινής ζωής που απομένουν για τους δυο τους και τι πνευματική κληρονομιά θα αφήσει στον μικρό. Προς τούτο συντάσσει καθ’ υπόδειξη της Ούλα μια μακρά επιστολή που μας δίνεται σπαστά σε πλάγιους χαρακτήρες και όπου, απευθυνόμενος στον μελλοντικά έφηβο ή ώριμο άντρα πλέον γιο, ο Μάρτιν αναφέρεται σε περιστατικά και πρόσωπα της ζωής του με άξονες δύο μεγάλα θέματα: την αγάπη και τον Θεό. Αυτό γίνεται από μια σκοπιά, θα λέγαμε, Κριτικής Θεολογίας για αρχαρίους, αλλά οδηγεί σε προσέγγιση γήινων ηθικών ζητημάτων όπως η αφοσίωση, η πίστη και η ειλικρίνεια, διδακτικού σε γενικές γραμμές περιεχομένου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Εν ολίγοις, το τελευταίο μυθιστόρημα του Μπέρνχαρντ Σλινκ, κομψά και ήρεμα γραμμένο, υποχωρεί εδώ από τα δύσκολα ιστορικά και φιλοσοφικά μονοπάτια του συγγραφικού παρελθόντος του, προς τις περισσότερο εύκολες γραμμές της αυτοεξιστόρησης που διακρίνουν μια νέα πανίσχυρη τάση στη ραγδαία γηράσκουσα Ευρώπη: μια λογοτεχνία της ώριμης τρίτης ηλικίας, της αρρώστιας και της μνημονικής αναμόχλευσης / ανασύστασης των ζωών οικείων και συγγενών [μητέρων, αδελφών ή πατεράδων]. Εχουμε λοιπόν ένα μυθιστόρημα που πραγματεύεται τη θνητότητα και τη συμφιλίωση με το πεπερασμένο της ζωής, ή αλλιώς με το πραγματικό της νόημα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Το βιβλίο διαθέτει λεπτές υφολογικές αποχρώσεις και συναισθηματική γραφή. Με θαρραλέα αλλά υπερβολικά ευγενή και ορθόδοξη ματιά, απεικονίζει την υπαρξιακή αγωνία του ήρωά του λίγο πριν από το τέλος. Διαθέτει επίσης άφθονες στιγμές τρυφερότητας και οικειότητας. Θα μπορούσε – και ίσως θα έπρεπε αν είχε μεγαλύτερες φιλοδοξίες – να πραγματευθεί ζητήματα ερωτικής ζήλιας, συζυγικής δυσφορίας ή και περισσότερο νατουραλιστικού τύπου περιστατικά γύρω από τη φύση της ασθένειας. Αντ’ αυτών επιλέγεται η συναισθηματικά ήπια οδός, που αναπόφευκτα εκμαιεύει συγκινήσεις αλλά δεν αφήνει και πολλά ως διαθήκη στον μικρό γιο ή σε εμάς – καλά για την Ούλα ας μην το συζητάμε, ήδη πλέει σε άλλες θάλασσες.

Πολύ ωραίο, κυρίως ως τοπιογραφία, είναι το τέλος του βιβλίου όπου διεισδύει και αρκετή φύση ως λυτρωτική παράμετρος στην ανθρώπινη μοίρα. Απ’ αυτό αντλούμε για κατάληξη τον εξής συγκινητικό διάλογο πατέρα – γιου:

Ο Νταβίντ τον κοίταξε με σοβαρό ύφος. «Θα πεθάνεις τώρα;»

«Σύντομα. Οχι όσο είμαστε στη θάλασσα».

«Τότε να μείνουμε εδώ».

«Καλή ιδέα. Θα μείνουμε όσο μπορώ».

Bernhard Schlink

Μια ζωή ακόμα

Μτφ. Απόστολος Στραγαλινός

Εκδ. Κριτική 2025, σελ. 223

Τιμή 14 ευρώ

Πριν από οκτώ χρόνια, ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν ανέφερε ότι όποιος κυριαρχήσει στην τεχνητή νοημοσύνη «θα είναι ο κυρίαρχος του κόσμου». Από τότε οι επενδύσεις στην τεχνολογία έχουν εκτοξευθεί στα ύψη, με τους γίγαντες της τεχνολογίας των ΗΠΑ (Microsoft, Google, Amazon, Meta) να ξοδεύουν περισσότερα από 320 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο το 2025.

Σε ελεύθερες κοινωνίες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες η ικανότητα των εταιρειών να παρακολουθούν και να επηρεάζουν τη συμπεριφορά σε μαζική κλίμακα έχει επωφεληθεί από τους παραδοσιακούς νομικούς περιορισμούς στην κρατική εποπτεία της αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της αγοράς απόψεων και ιδεών.

Ωστόσο μια τέτοια αρχή της ελευθερίας του λόγου δεν ταιριάζει σε μια ψηφιακή αγορά που διαμορφώνεται από αλγόριθμους που λειτουργούν κρυφά ως παράγοντες επιρροής της τεχνητής νοημοσύνης. Οι χρήστες των διαδικτυακών υπηρεσιών μπορεί να πιστεύουν ότι λαμβάνουν τα αποτελέσματα που θέλουν με βάση, για παράδειγμα, προηγούμενες επιλογές προβολής ή αγορές. Ωστόσο, οι αλγόριθμοι «ωθούν» τους χρήστες προς αυτό που θέλουν μόνο οι εταιρείες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Το άρθρο 230 του Communications Decency Act του 1996 (των ΗΠΑ) προστατεύει τους ιδιοκτήτες ψηφιακών πλατφορμών από την ευθύνη για ζημίες που μπορεί να προκύψουν από διαδικτυακό περιεχόμενο. Αυτή η φιλική προς τις εταιρείες πολιτική υποθέτει ότι όλο αυτό το περιεχόμενο δημιουργείται από τους χρήστες – απλώς άνθρωποι που ανταλλάσσουν ιδέες και εκφράζουν τις προτιμήσεις τους. Ωστόσο, η Meta, η TikTok, η X και οι υπόλοιπες εταιρείες δεν προσφέρουν ουδέτερη πλατφόρμα για τους χρήστες. Η ύπαρξή τους βασίζεται στην προϋπόθεση ότι η εμπορευματοποίηση της προσοχής είναι εξαιρετικά κερδοφόρα. Σήμερα, οι εταιρείες επιδιώκουν να αυξήσουν τα κέρδη τους όχι μόνο με την εμπορία διαφόρων υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και με τη χρήση τους για τη μεγιστοποίηση του χρόνου που οι χρήστες περνούν στο Διαδίκτυο, αυξάνοντας έτσι την έκθεσή τους σε στοχευμένη διαφήμιση.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Οταν οι κυβερνήσεις δεν εποπτεύουν το διαδικτυακό μάρκετινγκ που έχει σχεδιαστεί για να χειραγωγεί υπογείως τις προτιμήσεις, αποτυγχάνουν στην υποχρέωσή τους να προστατεύουν την ουσιαστική άσκηση της ελευθερίας. Οπως και οι ψεύτικες πληροφορίες που συνιστούν απάτη όταν πρόκειται για εμπορικά προϊόντα ή υπηρεσίες, η σκόπιμα κρυμμένη ή μεταμφιεσμένη χειραγώγηση της συμπεριφοράς των εταιρειών με μόνο σκοπό το κέρδος δεν εμπίπτει σε αυτό που το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ θεωρεί ως «την εποικοδομητική άσκηση του δικαιώματος της ελευθερίας του λόγου».

Ο νόμος και η δημόσια πολιτική πρέπει να προσαρμοστούν στις σύγχρονες συνθήκες και στις απειλές που θέτει για την ελευθερία στην ψηφιακή εποχή η εταιρική τεχνητή νοημοσύνη. Εάν η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται πράγματι αρκετά ισχυρή ώστε να κυβερνά τον κόσμο, οι κυβερνήσεις στις ελεύθερες κοινωνίες πρέπει να διασφαλίσουν ότι εξυπηρετεί – ή, τουλάχιστον, ότι δεν βλάπτει – το δημόσιο καλό.

Ο Ρίτσαρντ Σέργουιν είναι επίτιμος καθηγητής Νομικής στη New York Law School

Την στήριξή του στον “τίμιο αγώνα των αγροτών” εξέφρασε από το μπλόκο της Νίκαιας ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Σωκράτης Φάμελλος και πρόσθεσε: «Θεωρούμε ότι μπορεί να βρεθεί λύση στο αγροτικό, αλλά ξέρουμε καλά ότι ο κ. Μητσοτάκης δεν το θέλει. Τροφοδοτεί κοινωνικό αυτοματισμό, όμως η κοινωνία θέλει να επιλυθούν τα προβλήματα των αγροτών γιατί είναι προβλήματα όλης της Ελλάδας».

Ο Σωκράτης Φάμελλος συνομίλησε με τους αγρότες και τον εκπρόσωπο του μπλόκου, Ρίζο Μαρούδα και κατέθεσε επτά συγκεκριμένες προτάσεις, καλώντας την κυβέρνηση να τις υλοποιήσει άμεσα.

Στην δήλωσή ο Σωκράτης Φάμελλος ανέφερε ακόμη: «Οι αγρότες και οι αγρότισσες έχουν ένα μόνο αίτημα: Επιβίωση. Κι αυτή η επιβίωση δεν είναι μόνο για το εισόδημά τους. Είναι επιβίωση για όλα τα αγροτικά νοικοκυριά, είναι επιβίωση για τους καταναλωτές που χρειάζονται φθηνά, ποιοτικά προϊόντα, είναι επιβίωση για την αγροτική ύπαιθρο και την περιφέρεια της χώρας».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Κατέθεσε μία δέσμη προτάσεων για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο. Είπε ο κ. Φάμελλος: «Σεβόμαστε πλήρως τον κατάλογο των αιτημάτων των αγροτών και δεν θα παρέμβουμε σ’ αυτόν. Αλλά αν θέλει πράγματι ο κ. Μητσοτάκης να αποφευχθεί το μπλακ άουτ και να εξυπηρετήσει και τους πολίτες και τους ανθρώπους των μεταφορών και την ελληνική ύπαιθρο, ας ανακοινώσει σήμερα:

– Επτά λεπτά στο αγροτικό ρεύμα με απόφαση της ΔΕΗ, που διοικείται από εντεταλμένους του κ. Μητσοτάκη.

– Αφορολόγητο αγροτικό πετρέλαιο από ΕΦΚ στην αντλία με κάρτα αγρότη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

– Καθαρή δήλωση απόρριψης της Mercosur, όπως ξεκάθαρα έχει πει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στο Ευρωκοινοβούλιο.

-Πλήρη αποζημίωση του ζωικού κεφαλαίου μετά την ευλογιά για να έχουμε ξανά κοπάδια στην ελληνική ύπαιθρο.

-Αποζημίωση του απολεσθέντος εισοδήματος των κτηνοτρόφων μέχρι να ξαναγίνουν παραγωγικά τα ελληνικά κοπάδια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

 – Επιστροφή των καταχρασθέντων στον ΟΠΕΚΕΠΕ, στους τίμιους αγρότες.

– Να σταματήσουν τώρα όλα τα μέτρα κατάσχεσης και διοικητικών μέτρων για οφειλές των αγροτών προς Δημόσιο, τράπεζες, παρόχους. Διότι δεν μπορεί να βρίσκονται στα μπλόκα εδώ και 40 μέρες και να ξεκινούν ταυτόχρονα κατασχέσεις.

Θεωρούμε ότι μπορεί να βρεθεί λύση. Αυτό που ξέρουμε πολύ καλά είναι ότι ο κ. Μητσοτάκης δεν θέλει να βρεθεί λύση. Τροφοδοτεί έναν ψευδή κοινωνικό αυτοματισμό, όμως η κοινωνία, όπως δείχνουν και άλλες κοινωνικές ομάδες, όπως δείχνουν οι λαϊκές αγορές, όπως δείχνουν οι ταξιτζήδες, θέλουν να επιλυθούν τα προβλήματα των αγροτών γιατί είναι προβλήματα όλης της Ελλάδας. Και αυτόν τον τίμιο αγώνα εμείς τον στηρίζουμε».

Μαζί με τον Σωκράτη Φάμελλο, στο μπλόκο της Νίκαιας βρέθηκε ο βουλευτής Λάρισας και τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων Βασίλης Κόκκαλης, ο συντονιστής της Νομαρχιακής Επιτροπής Λάρισας Παναγιώτης Καλογιάννης, μέλη της Κεντρικής Επιτροπής και μέλη από τις τοπικές Οργανώσεις της Λάρισας.

 

Το επεισόδιο «προσωρινής αδυναμίας ελέγχου και διαχείρισης του FIR Αθηνών» σχολιάζει με ανάρτησή του στα social media ο Ευάγγελος Βενιζέλος.

«Για κάθε χώρα η Διαχείριση της Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM), η παροχή Υπηρεσιών Εναέριας Κυκλοφορίας (ATS) και όλα τα συναφή ζητήματα που σχετίζονται με αυτό που συνήθως ονομάζουμε FIR, είναι υψίστης σοβαρότητας ζητήματα αεροναυτιλίας και ασφάλειας πτήσεων», αναφέρει αρχικά.

«Για την Ελλάδα επιπλέον αυτής της ιδιαίτερα σοβαρής όψης, η διαχείριση του FIR Αθηνών έχει, τα τελευταία πενήντα χρόνια και ιδίως μετά την αποχώρηση (το 1974) και την επιστροφή (το 1980) στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, συνδεθεί με τον σκληρό πυρήνα της εθνικής ασφάλειας: με το σύστημα αεράμυνας, τη δέσμευση περιοχών για πεδία βολής και ασκήσεων και κυρίως με την απαίτηση μας τα αεροσκάφη να υποβάλουν σχέδια πτήσης πριν εισέλθουν στο FIR Αθηνών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Αντιγράφω για λόγους ακριβείας από το σχετικό σημείωμα που είναι αναρτημένο στον ιστότοπο του Υπουργείου Εξωτερικών: «Tο FIR Αθηνών καλύπτει τον ελληνικό εθνικό εναέριο χώρο και επιπλέον διάσπαρτα τμήματα του διεθνούς εναερίου χώρου, δεδομένου ότι δεν άπτεται ζητημάτων κυριαρχίας, αλλά δικαιοδοσίας. Η Τουρκία ήταν εξ αρχής παρούσα στις παραπάνω συνδιασκέψεις και αποδέχθηκε τον καθορισμό του εναέριου χώρου για τον οποίο υπεύθυνη ορίσθηκε η Ελλάδα. Σύμφωνα με τους κανόνες του ICAO και τη διεθνή πρακτική, η Ελλάδα απαιτεί, για λόγους ασφάλειας των πολιτικών πτήσεων, όπως όλα τα αεροσκάφη, πολιτικά και στρατιωτικά, υποβάλλουν σχέδια πτήσεως πριν από την είσοδό τους στο FIR Αθηνών. Παρά ταύτα, τον Αύγουστο του 1974, η Τουρκία αυθαίρετα εξέδωσε τη ΝΟΤΑΜ 714 (“ειδοποίηση προς αεροναυτιλλομένους”) με την οποία προσπαθούσε να επεκτείνει τον χώρο της δικαιοδοσίας της μέχρι το μέσο του Αιγαίου εντός του FIR Αθηνών. Η Ελλάδα τότε κήρυξε το Αιγαίο επικίνδυνη περιοχή (NOTAM 1157). Ο ICAO, απηύθυνε έκκληση και στις δύο πλευρές χωρίς επιτυχία. Τέλος, η Άγκυρα, το 1980, και πάλι μονομερώς, ανακάλεσε τη ΝΟΤΑΜ 714 όταν διαπίστωσε ότι το μέτρο έβλαπτε τα συμφέροντά της και ιδίως τον τουρισμό της. Ωστόσο, η Τουρκία έκτοτε, με το επιχείρημα ότι η Σύμβαση του Σικάγο δεν αφορά στα κρατικά αεροσκάφη, σταθερά αρνείται να υποβάλει σχέδια πτήσεων για τις εισόδους των στρατιωτικών αεροσκαφών της εντός του FIR Αθηνών, διαπράττοντας, έτσι, πολυάριθμες παραβάσεις των κανόνων Εναέριας Κυκλοφορίας και δημιουργώντας κινδύνους για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία εξαναγκάζεται να προβαίνει σε διαδικασίες αναγνώρισης των αγνώστων στις αρμόδιες αρχές εναέριας κυκλοφορίας ιχνών αεροσκαφών, που έχουν εισέλθει στο FIR Αθηνών χωρίς να έχουν υποβάλει σχέδιο πτήσεως».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Δεν αναφέρομαι τώρα ούτε στην ιστορία ούτε στις βαθύτερες πτυχές των θεμάτων αυτών. Αναφέρομαι στη σημασία που έχει, κατά πάγια ελληνική θέση, η διαχείριση του FIR Αθηνών που αφορά την ασφάλεια πτήσεων, από πλευράς εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής εθνικής ασφάλειας και άμυνας. Υποθέτω ότι η Κυβέρνηση ως ενιαίο κέντρο άσκησης της πολιτικής αυτής υπό τον Πρωθυπουργό, έχει πλήρη αίσθηση ότι το χθεσινό επεισόδιο αδυναμίας ελέγχου και διαχείρισης του FIR Αθηνών, που ευτυχώς αποκαταστάθηκε, πρέπει βεβαίως να διερευνηθεί σε πλήρες βάθος, κυρίως όμως δεν πρέπει να επαναληφθεί. Γιατί και στα δύο επίπεδα στα οποία ρυθμίζονται τα θέματα αυτά, το διεθνές ( Σύμβαση του Σικάγο και ICAO) και το ενωσιακό (Single European Sky με την EASA, τους σχετικούς κανονισμούς, το Eurocontrol κλπ ), προβλέπεται ότι σε έκτακτες περιστάσεις εφαρμόζονται contingency plans, συμφωνημένα από πριν ή επιβαλλόμενα που φτάνουν μέχρι την ανάθεση της προσωρινής διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας σε γειτονικές χώρες μέλη της ΕΕ (όπως η Ιταλία, η Βουλγαρία ή η Κύπρος), αλλά στο επίπεδο του ICAO αυτό μπορεί να αφορά και γειτονική χώρα που δεν είναι κράτος μέλος της ΕΕ».

Η λεγόμενη «μπολιβαριανή επανάσταση» στη Βενεζουέλα είχε καταρρεύσει αρκετό καιρό πριν πραγματοποιηθεί η αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στη χώρα. Το καθεστώς της Βενεζουέλας, έχοντας οδηγήσει την οικονομία σε διάλυση, διεθνώς απομονωμένο, χωρίς κανένα ιδεολογικό υπόβαθρο πλέον και έχοντας χάσει κάθε ίχνος δημοκρατικής νομιμοποίησης, από το καλοκαίρι του 2024, όπου στις προεδρικές εκλογές αποδείχθηκε ότι διέπραξε εκλογική νοθεία, δέχθηκε το πιο ισχυρό πλήγμα, μετά από 25 χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία. Με τον Νικολάς Μαδούρο δέσμιο στη Νέα Υόρκη, κατηγορούμενο για «ναρκοτρομοκρατία», το μέλλον του καθεστώτος είναι πλέον αβέβαιο.

Αυτό που θα καθορίσει τις εξελίξεις τις επόμενες ημέρες αναμφισβήτητα είναι η στάση που θα τηρήσει ο στρατός. Κατά τη διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Καράκας και σε άλλες πόλεις, οι ένοπλες δυνάμεις φάνηκε να απουσίαζαν. Μετά το διάγγελμα του Ντόναλντ Τραμπ το ερώτημα όλων στη Βενεζουέλα είναι «τι θα πράξει ο στρατός». Αν δηλαδή θα συνεχίσει να στηρίζει το καθεστώς που καταρρέει, υπό την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες και την υπόλοιπη πυραμίδα εξουσίας, ή αν θα συνεργαστεί, προκειμένου να υπάρξει μια ομαλή μετάβαση στη δημοκρατική νομιμότητα. Σύμφωνα με αξιόπιστη πηγή μου από το Καράκας, ένα σημαντικό τμήμα του μπολιβαριανού στρατού της Βενεζουέλας συνεργάστηκε στις επιχειρήσεις τη νύχτα του Σαββάτου, που οδήγησαν στη σύλληψη του Μαδούρο. Αυτή είναι μια πολύ σημαντική παράμετρος που εξηγεί και τον «αιφνιδιασμό» που φάνηκε ότι δέχθηκε το καθεστώς. Το ρήγμα στο εσωτερικό του καθεστώτος είχε διαφανεί ήδη εδώ και ενάμιση χρόνο, χωρίς ωστόσο το καθεστώς να μπορεί να το αντιμετωπίσει.

Το γεγονός ότι αποκαλύφθηκε η κατοικία όπου διέμενε ο Μαδούρο στο Καράκας, αλλά και η εξουδετέρωση όλων των δακτυλίων ασφαλείας που διέθετε, με υπερσύγχρονα ηλεκτρονικά συστήματα, δεκάδες στρατιωτικούς και άλλους ενόπλους, ενισχύει τον ισχυρισμό για συνεργασία εκ των έσω για τον εντοπισμό και τη σύλληψη του Μαδούρο μέσα σε λίγες ώρες.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο Μαδούρο το τελευταίο διάστημα είχε χάσει όλους τους πολιτικούς του συμμάχους, τόσο στη Λατινική Αμερική, όσο και στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Είχε απομείνει μόνος. Ο ΣΥΡΙΖΑ, όταν βρέθηκε στην κυβέρνηση, είχε λειτουργήσει ως ομπρέλα προστασίας του καθεστώτος Μαδούρο, άλλοτε μπλοκάροντας τα ψηφίσματα για κυρώσεις του Ευρωκοινοβουλίου και άλλοτε υποδεχόμενος στην Αθήνα κυβερνητικά αεροσκάφη της Βενεζουέλας, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει δώσει απάντηση για τις προνομιακές του σχέσεις με το τυραννικό καθεστώς. Ο Νικολάς Μαδούρο τα τελευταία χρόνια δεν ήταν πρόεδρος του λαού της Βενεζουέλας, αλλά «δεσμοφύλακας» της. Συνέχισε να εξαπολύει πογκρόμ εναντίον των πολιτικών του αντιπάλων, παραβιάζοντας θεμελιώδη ανθρώπινα και δημοκρατικά δικαιώματα των πολιτών. Στις φυλακές της Βενεζουέλας (σύμφωνα με το Foro Penal Venezolano) σήμερα παραμένουν 863 πολιτικοί κρατούμενοι, από τους οποίους οι 176 είναι στρατιωτικοί. Ο Μαδούρο και ο σκληρός πυρήνας του καθεστώτος κατηγορούνται για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, όπως είναι εκτελέσεις, απαγωγές, εξαφανίσεις και μεσαιωνικά βασανιστήρια σε αντιφρονούντες. Προσωπικά βρέθηκα αρκετές φορές στη Βενεζουέλα για δημοσιογραφική έρευνα. Στο νέο μου βιβλίο με τίτλο «Ιστορίες από τη Λατινική Αμερική. Από τον Πινοσέτ και τον Εσκομπάρ στις σύγχρονες Δημοκρατίες» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος, περιλαμβάνεται ένα κεφάλαιο για τη Βενεζουέλα, με συνεντεύξεις και μαρτυρίες, που αποκαλύπτουν το παρασκήνιο της μεγάλης κρίσης στη λατινοαμερικανική χώρα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Επιπλέον, η Βενεζουέλα αποτελεί έναν βασικό κρίκο της διεθνούς αλυσίδας διακίνησης κοκαΐνης από τη Λατινική Αμερική προς τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι αμερικανικές Αρχές κατηγορούν τον Νικολάς Μαδούρο, αλλά και το νούμερο δύο του καθεστώτος, Διοσδάδο Καβέγιο, ότι συνεργάζονταν με το λεγόμενο «καρτέλ δε λος Σόλες», μεταφέροντας τεράστιες ποσότητες κοκαΐνης προς τις ΗΠΑ. Αυτό άλλωστε είναι το κατηγορητήριο του Μαδούρο στο αμερικανικό δικαστήριο.

Το ζήτημα της Βενεζουέλας δεν αποτελεί ένα περιφερειακό πρόβλημα, καθώς έχει διεθνείς επιπτώσεις και φυσικά και στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία έχει μεγάλα συμφέροντα στην περιοχή. Η Ελλάδα πλήρως εναρμονισμένη με την ευρωπαϊκή γραμμή, που επιθυμεί μια ειρηνική λύση στην κρίση και μια δημοκρατική μετάβαση, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Αλλωστε στη Βενεζουέλα διαβιοί μια σημαντική ελληνική κοινότητα, ενώ λειτουργεί και Ελληνορθόδοξη Εκκλησία.

Ο Ιάσων Πιπίνης είναι δημοσιογράφος και ειδικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού

Η φωνή και η στάση του σημαντικού δημοτικού ερμηνευτή Χρήστου Τζιτζιμίκα πατούν πάνω στη δική του ιθαγένεια (Γιαννιτσά) αλλά και σε ένα μεράκι που είναι μοιρασμένο μεταξύ ακάματης έρευνας δεκαετιών και συμπράξεων με τον ανθό του παραδοσιακού είδους.

Γεννιέστε;

Γεννήθηκα στα Εσώβαλτα Γιαννιτσών. Ενα καμποχώρι. Μέχρι τα δεκαπέντε μου ήμουν εκεί και μετά πήγα στη Θεσσαλονίκη.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Και με ακούσματα;

Εχω απίστευτα ακούσματα από παιδάκι. Οι δικοί μου τραγουδούσαν και από τις δύο μεριές. Μάνα και πατέρας. Και γίνονταν απίστευτα γλέντια. Να πηγαίνουν πέρα – δώθε οι τηγανιές, τα ούζα, τα κρασιά! Το τελευταίο οικογενειακό που έζησα και ηχογράφησα – με κασέτα – ήταν το 1994. Μετά η περιοχή άρχισε να αστικοποιείται. Πάνε οι αυλές, τα σύρματα…

Τι ρεπερτόριο;googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Παραδόξως, ρουμελιώτικο, ο παππούς έλεγε τρομερά κλέφτικα. Η μάνα μου έλεγε ρεπερτόριο Ανατολικής Μακεδονίας, τότε μεσουρανούσε η Νίτσα Τσίτρα. Και λίγο αργότερα η Ξανθίππη Καραθανάση. Ποικίλα ακούσματα. Και βέβαια ηπειρώτικα.

Και πώς ήλθε η εμπλοκή με το τραγούδι;

Από τριών χρονών με βάζανε πάνω στο τραπέζι και τραγουδούσα. Εντελώς φυσικά μού έβγαινε. Σαν να μην είχα άλλη επιλογή.

Και πιο συστηματικά;

Από τα 14-15 μου έτη άρχισα να τραγουδώ πιο συστηματικά με τον Σύλλογο Λιβαδιωτών Πάικου. Το χωριό του παππού μου ήταν τα Μεγάλα Λιβάδια, που κάηκε ολοσχερώς το 1944 από τους Γερμανούς. Σε μόνιμη βάση το χωριό αυτό δεν ανασυγκροτήθηκε ποτέ, είναι πια ένα θερινό χωριό. Σιγά σιγά, στα 18-19 μου, γεννιέται η επιθυμία να πάω στην Ηπειρο. Με βοήθησε πολύ ένας φίλος από το οικογενειακό περιβάλλον, που μου είπε πως αν θέλω να μάθω καλά το ηπειρώτικο θα πρέπει να πάω να το ψάξω.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Αρα κάνετε και έρευνα…

Κανονικά. Ερευνούσα για δέκα χρόνια πριν κάνω την πρώτη μου δισκογραφική δουλειά με τον Γρηγόρη Καψάλη «Ζαγορίσια και Γιαννιώτικα». Πήγαινα στα πανηγύρια με μεγάλα κασετόφωνα. Πρόλαβα πολλούς παλιούς. Αισθάνομαι τύχη που πρόλαβα, για παράδειγμα, τα «Τακούτσια», έστω και στη δύση τους, το συγκρότημα των Καψαλαίων που μεσουράνησε για δεκαετίες στο Ζαγόρι και γενικά στην Ηπειρο. Ο,τι καλύτερο μπορούσε να μου τύχει. Και ο Γρηγόρης που ήταν ο επικεφαλής με βοήθησε σε πολλά επίπεδα, ήταν καταλυτική η βοήθειά του.

Ακόμη τότε που εσείς οργώνετε την Ηπειρο, διασώζονται τοπικά χρώματα και είδη ανά περιοχή;

Πρόλαβα, αρχές του ’80, ναι. Από το ’90 και μετά αρχίζει αυτό που λες, ομογενοποιείται το πράγμα, με την έννοια πως μπαίνουμε στην κοινωνία της πληροφορίας, στο Ιντερνετ και όλα αυτά. Οπότε χάνει τον τοπικό χαρακτήρα, αρχίζουν να χάνονται τα τοπικά συγκροτήματα. Από την άλλη βλέπεις και όμορφα πράγματα, μην το δαιμονοποιούμε.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Μια παρένθεση λοιπόν: Πώς βλέπετε τη σημερινή ακμάζουσα τάση επιστροφής στα πανηγύρια;

Μακάρι να ήταν όλες οι μόδες έτσι. Δεν ανήκω σε αυτούς που βάζουν σφραγίδες. Ολο αυτό το ανακάτεμα εξαρτάται – το τι θα βγάλει – από εμάς. Τους διαχειριστές: τους μουσικούς, τους ακροατές, τους γλεντιστές, τους συλλόγους, τους πάντες. Είναι μια φυσική εξέλιξη και θα έλεγα να αφήσουμε όλα τα λουλούδια να ανθίσουν. Αν πάμε στην εντελώς θετική πλευρά, βλέπουμε μια άνθηση συγκροτημάτων παραδοσιακής μουσικής από νέα παιδιά που γεννήθηκαν στο άστυ και δεν έχουν πατήσει σε χώμα. Δικαίωμα χρήσης σε αυτό το παλιό υλικό έχουν όλοι. Μπορεί να γεννηθεί ένα νέο είδος, να είμαστε ανοιχτοί. Συνεργάζομαι με την Banda Calda, ένα επταμελές σχήμα που είναι σχεδόν όλοι παιδιά της πόλης, ένας Κορσικανός, ένας Τούρκος και μόνον ένας έχει ακούσματα ηπειρώτικα (από Αρτα).

Το πρώτο δικό σας δισκογραφικό βήμα; Αναφερθήκατε πριν.

Το 1993. «Ζαγορίσια και Γιαννιώτικα» με τον Γρηγόρη Καψάλη. Και το 2001 τα «Πατήματα» με τον Πετρολούκα Χαλκιά. Πληθωρικός ο Καψάλης, πολύ συγκεντρωμένος ο Πετρολούκας. Μεγάλα σχολεία και πρόσωπα και οι δυο τους. Εξέλιξαν το είδος. Ο Γρηγόρης ήταν και μεγάλος τραγουδιστής. Ακολούθησαν πολλές συμμετοχές: «Θεσσαλία», «Πορτολάνος» (του Βασίλη Τριάντη), με χάλκινα (μια δουλειά που έμεινε στα συρτάρια). Κάνω μέσα στα χρόνια και πανηγύρια. Φέτος ήμουν στη Βίτσα τρία βράδια, ένα τρομερό πανηγύρι.

Πώς είναι το κλίμα;

Τα πανηγύρια είναι γεμάτα από κόσμο ειδικά μετά την πανδημία, ίσως και ως ψυχική ανάγκη, η απτική σχέση: να σε κρατώ και να με κρατάς μέχρι το πρωί, αυτό είναι μοναδικό. Κάνω και παραστάσεις στην Αθήνα, όπως στον Ναργιλέ (Ιλιον), με έναν σταθερό πάντα κύκλο συνεργατών.

Σπουδάσατε μουσική;

Βυζαντινή μουσική στο Ωδείο Σκαλκώτα με τον Λυκούργο Αγγελόπουλο. Σπούδασα όμως και στα ΤΕΦΑΑ. Δίδαξα τέσσερα χρόνια σε ολοήμερα σχολεία στον Πειραιά, αλλά δεν με ενδιέφερε. Ως δημοτικός τραγουδιστής δίδαξα στο ΤΕΙ Αρτας και μετά στο ΠΑΜΑΚ, αλλά μας απέλυσαν στα Μνημόνια. Συνεχίζω πάντα την έρευνα.

Διασώζετε κάτι σήμερα από τα παλιά;

Οι παλιοί φεύγουν. Ο,τι μπορώ καταγράφω, π.χ. από τη μάνα μου που ζει κι έχει μνήμες. Τώρα ετοιμάζω μια νέα δισκογραφική δουλειά με βλάχικα τραγούδια που είναι ανέκδοτα.

Την έχει αναλάβει ο Σύνδεσμος Συρρακιωτών Πρέβεζας. Τα βλάχικα είναι από Ανατολική Μακεδονία μέχρι Λαμία. Ολο αυτό το τόξο έχει και βλαχοχώρια. Η δική μου γενιά δεν μίλησε βλάχικα, αλλά έχουμε μνήμες.

Οι γονείς μου πήγαν σχολείο μέσα στην Κατοχή. Τρώγανε ξύλο αν τους ξέφευγε καμία λέξη βλάχικη. Φάγανε καταπίεση λόγω μιας γελοίας προπαγάνδας. Πρόκειται για καθαρή ανικανότητα από την πολιτεία. Παρά τα όσα συμβαίνουν γύρω, έχουμε όρεξη.

Πείτε μας πάλι για τα διαφορετικά χρώματα στην Ηπειρο.

Είχαμε πάντα μια τρομερή ποικιλομορφία στην Ηπειρο. Από τραγούδια που θυμίζουν ανατολίτικα, μικρασιάτικα όπως στα Ιωάννινα. Το Ζαγορίσιο επίσης με επιρροές από τα Ιωάννινα, εννοώ λόγω ευμάρειας που είχαν, επηρεάστηκαν. Η Κόνιτσα πάλι είναι ένα άλλο πράγμα με χρώματα Πωγωνίου, Μακεδονίας. Εκεί υπάρχει, ας πούμε, ακορντεόν. Το Πωγώνι είναι ένα άλλο πάλι είδος, πεντατονικό. Το Πωγώνι δε ήταν η αιτία να παρακινηθώ να ψάξω όλο το ηπειρώτικο. Η Πρέβεζα είχε αστικό είδος, με πολλά οργανικά. Ο Παρακάλαμος είναι ήχοι Πωγωνίου, αλλά πάλι έχουν έναν δικό τους τρόπο λόγω των Ρομά.

Πώς είναι η ύπαιθρος σήμερα;

Ζει κυρίως βόρεια την τέλεια παρακμή της. Η Θεσσαλονίκη γίνεται επαρχιακή πόλη. Μεγαλώνουν οι πόλεις, αλλά υπάρχει εθνοκεντρισμός στην Ελλάδα. Η Θεσσαλονίκη έχει χάσει το κοσμοπολίτικο στοιχείο.

Γιατί πάντα σας συγκινεί το δημοτικό;

Είναι συμπυκνωμένες οι αξίες στο τραγούδι αυτό όσο δεν πάει. Και τα συναισθήματα. Αποτυπώνονται όλα στις μελωδικές φόρμες. Είναι εξάλλου μια επεξεργασία αιώνων.

Σε προγραμματισμένες πληρωμές προχωρούν ο e-ΕΦΚΑ και η ΔΥΠΑ από σήμερα έως τις 9 Ιανουαρίου 2026. Συνολικά θα καταβληθούν 45.600.000 ευρώ σε 28.500 δικαιούχους.

1. Ειδικότερα από τον e-ΕΦΚΑ:

–  Στις 8 και 9 Ιανουαρίου θα καταβληθούν 9.000.000 ευρώ σε 400 δικαιούχους σε συνέχεια έκδοσης αποφάσεων για εφάπαξ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

2. Από τη ΔΥΠΑ θα γίνουν οι εξής καταβολές:

–  25.000.000 ευρώ σε 18.000 δικαιούχους για καταβολή επιδομάτων ανεργίας και λοιπών επιδομάτων.

–  600.000 ευρώ σε 100 μητέρες για επιδοτούμενη άδεια μητρότητας.

–  11.000.000 ευρώ σε 10.000 δικαιούχους στο πλαίσιο επιδοτούμενων προγραμμάτων απασχόλησης.

Ξεκίνησε η έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη Βενεζουέλα, μετά τη βίαιη ανατροπή του προέδρου, Νικολάς Μαδούρο, τη μεταφορά του στις Ηνωμένες Πολιτείες και τα εκτεταμένα αμερικανικά πλήγματα στη χώρα.

Τη σύγκληση της συνεδρίασης ζήτησε το Καράκας, με τη στήριξη δύο μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, της Ρωσίας και της Κίνας. Στην επιστολή της 3ης Ιανουαρίου με την οποία αιτήθηκε τη σημερινή συνεδρίαση, η Βενεζουέλα κατηγορεί τις ΗΠΑ, ότι προχώρησαν σε σειρά «βίαιων, αδικαιολόγητων και μονομερών ένοπλων επιθέσεων» εναντίον πολιτικών και στρατιωτικών στόχων στη χώρα και ότι παραβίασαν τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ.

Γκουτέρες: «Ανησυχώ βαθύτατα για το προηγούμενο που μπορεί να δημιουργήσει» η επιχείρηση των ΗΠΑ

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες εξέφρασε σήμερα την ανησυχία του για την πιθανή επιδείνωση της αστάθειας στη Βενεζουέλα μετά την σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ. «Ανησυχώ βαθύτατα για την πιθανή επιδείνωση της αστάθειας στη χώρα, τον πιθανό αντίκτυπο στην περιοχή και το προηγούμενο που μπορεί να δημιουργήσει για τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι σχέσεις μεταξύ κρατών», αναφέρει ο Γκουτέρες σε δήλωση του που παρέδωσε στο συμβούλιο ασφαλείας η επικεφαλής πολιτικών υποθέσεων του ΟΗΕ, Ρόζμαρι ΝτιΚάρλο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο Γκουτέρες αναφέρει επίσης στη δήλωση του, ότι ανησυχεί, για το ότι η επιχείρηση των ΗΠΑ για την σύλληψη του Μαδούρο στο Καράκας το Σάββατο, δεν σέβεται του κανόνες του διεθνούς δικαίου. «Καλωσορίζω και είμαι έτοιμος να υποστηρίξω όλες τις προσπάθειες που θα βοηθήσουν τους Βενεζουελάνους στην εξεύρεση ενός φιλειρηνικού δρόμου προς τα εμπρός», αναφέρει στην δήλωση του.

Γεραπετρίτης: Η Ελλάδα υπέρ της καθολικής τήρησης του Διεθνούς Δικαίου

Τη δική του απάντηση στα όσα συμβαίνουν στη Βενεζουέλα έδωσε τη Δευτέρα, αναφερόμενος επανειλημμένα στην τήρηση του διεθνούς δικαίου ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, καθώς η χώρα μας είναι ένα από τα μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Όπως ανέφερε «ο λαός της Βενεζουέλας έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να αποφασίσει για το μέλλον του, με πλήρη σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα και στις αρχές της δημοκρατίας».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ο κ. Γεραπετρίτης διαβεβαίωσε, ότι «σήμερα, στην έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, η Ελλάδα θα υποστηρίξει την καθολική τήρηση του Διεθνούς Δικαίου. Τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, έχουμε ξεχωριστή υποχρέωση να υποστηρίξουμε τις αρχές και αξίες, οι οποίες για 80 χρόνια έχουν στηρίξει την ειρήνη και την ευημερία στον κόσμο».

Κείμενο σε εξέλιξη…

Ο πρόεδρος της Κολομβίας Γουστάβο Πέτρο, πρώην αντάρτης, δήλωσε ότι θα «ξαναπάρει τα όπλα» ως απάντηση στις απειλές του Αμερικανού ομολόγου του Ντόναλντ Τραμπ, εν μέσω κλιμακούμενης έντασης μεταξύ των δύο χωρών μετά την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα.

«Είχα ορκιστεί να μην ξαναπιάσω όπλο στα χέρια μου μετά τη συμφωνία ειρήνης του 1989 αλλά για την πατρίδα θα ξανάπαιρνα τα όπλα», έγραψε ο αριστερός πρόεδρος της Κολομβίας στην πλατφόρμα X.

Στην ίδια ανάρτηση, τόνισε: «Κάθε στρατιώτης της Κολομβίας έχει στο εξής μια διαταγή: κάθε διοικητής που προτιμάει τη σημαία των Ηνωμένων Πολιτειών από εκείνην της Κολομβίας θα πρέπει αμέσως να αποσυρθεί».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ο Κολομβιανός πρόεδρος επέκρινε δριμύτατα την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα, κατηγορώντας τις ΗΠΑ ότι διέπραξαν απαγωγή «χωρίς καμιά νομική βάση» του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο.

Σύμφωνα με διεθνή μέσα, ο Μαδούρο αιχμαλωτίστηκε από αμερικανικές ειδικές δυνάμεις στο Καράκας, έπειτα από σειρά βομβαρδισμών που προηγήθηκαν της επιχείρησης.

Η αντιπαράθεση Πέτρο – Τραμπ κλιμακώνεται

Μετά την επιχείρηση, ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε στον Κολομβιανό ηγέτη με προσβλητικούς χαρακτηρισμούς. Αρχικά τον προειδοποίησε να «προσέχει τα δικά του οπίσθια» και στη συνέχεια τον αποκάλεσε «άρρωστο», υποστηρίζοντας ότι «παίρνει κοκαΐνη» και τη «πουλάει στις ΗΠΑ».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Από την έναρξη της δεύτερης θητείας του Τραμπ, τον Ιανουάριο του 2025, οι δύο πρόεδροι έχουν ανταλλάξει επανειλημμένα σκληρές δηλώσεις για ζητήματα όπως η μετανάστευση, οι τελωνειακοί δασμοί και η διακίνηση ναρκωτικών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Η κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ – Κολομβίας

Οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Μπογοτά, ιστορικά στενές σε στρατιωτικό και οικονομικό επίπεδο, βρίσκονται πλέον στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών. Η αντιπαράθεση των δύο ηγετών απειλεί να διαρρήξει μια συμμαχία που για χρόνια θεωρούνταν πυλώνας σταθερότητας στη Λατινική Αμερική.

Ο Γουστάβο Πέτρο, πρώτος αριστερός πρόεδρος στην ιστορία της Κολομβίας, υπήρξε μέλος του αντάρτικου κινήματος M-19, το οποίο υπέγραψε συμφωνία ειρήνης στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Στη συνέχεια διετέλεσε γερουσιαστής και δήμαρχος της Μπογοτά πριν εκλεγεί στην προεδρία.

Στην απώλεια του Γιώργου Παπαδάκη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή μετά από οξύ έμφραγμα στο σπίτι του στο Κολωνάκι, αναφέρθηκε το πρωί της Δευτέρας 5 Ιανουαρίου η ειδική παθολόγος, Ματίνα Παγώνη, μιλώντας στην εκπομπή «Το Πρωινό» του ΑΝΤ1.

«Ο Γιώργος είναι ένας άνθρωπος που θα βρίσκεται μέσα στις καρδιές μας. Ένας μεγάλος δάσκαλος για εσάς γιατί σας δίδαξε πολλά πράγματα. Να φανταστείς αρνήθηκα να τον χαιρετήσω στην τελευταία εκπομπή γιατί δεν πιστεύω στους αποχαιρετισμούς γιατί δεν πιστεύω σε αυτό. Το κατάλαβε ο ίδιος και δεν το συζητήσαμε. Σε κάθε του εκπομπή έδωσε το αίμα του. Ήταν ο άνθρωπος που έμπαινε μέσα στα σπίτια. Ήταν η παρέα σε ανθρώπους που ήταν μόνοι τους στο σπίτι τους. Όταν αποφάσισε να φύγει, όλο αυτό του προκάλεσε ψυχολογικό στρες» ανέφερε αρχικά η Ματίνα Παγώνη.

Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στον δεύτερο παράγοντα που πιθανόν επηρέασε την υγεία του. «Ο δεύτερος παράγοντας είναι το κάπνισμα, το είχαμε συζητήσει με τον Γιώργο. Κάπνιζε πάρα πολύ. Είχε πάθει ένα έμφραγμα στο παρελθόν. Ήταν μεγάλο το έμφραγμα. Όταν πήγε στο νοσοκομείο, ήταν νεκρός… δε γινόταν. Πρέπει να καταλάβουν όλοι ότι το κάπνισμα είναι ο πρώτος παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακά προβλήματα, μετά τα υπόλοιπα», σημείωσε.

«Όταν κάποιος συνταξιοδοτείται, αλλάζει ο οργανισμός του. Ο οργανισμός είναι ένα μηχάνημα. Αλλάζει η ροή των μηχανημάτων» κατέληξε η γιατρός.

Σε σοβαρό τεχνικό πρόβλημα αποδίδει το πρωτοφανές «μπλακ άουτ» στο FIR Αθηνών ο αεροναυπηγός Φαίδων Καραϊωσηφίδης, επιχειρώντας να δώσει μια πρώτη τεχνική εξήγηση για την κατάρρευση των αερομεταφορών που παρέλυσε τα ελληνικά αεροδρόμια.

Όπως επισημαίνει, το κυρίαρχο σενάριο αφορά αστοχία στη διαδικασία μετατροπής του αναλογικού σήματος – που χρησιμοποιούν οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας για την επικοινωνία με τα αεροσκάφη – σε ψηφιακό. Μια τέτοια δυσλειτουργία μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένο «θόρυβο» στις ραδιοσυχνότητες, οδηγώντας ουσιαστικά σε απώλεια επικοινωνίας με τα αεροπλάνα.

Εισαγγελική παρέμβαση για το «μπλακ άουτ» στα αεροδρόμια – Οι προειδοποιήσεις των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίαςgoogletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για το χθεσινό «μπλακ άουτ» στα αεροδρόμια διέταξε ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών Αριστείδης Κορέας, καθώς για αρκετές ώρες υπήρχε απαγόρευση πτήσεων στο FIR Αθηνών.

Αντικείμενο της έρευνας είναι να διαπιστωθεί εάν έχει τελεστεί το αδίκημα των επικίνδυνων παρεμβάσεων στη συγκοινωνία αεροσκαφών και από πού προήλθαν οι παρεμβολές σε όλες σχεδόν τις συχνότητες του FIR Αθηνών μFε αποτέλεσμα να μην μπορεί να πραγματοποιηθεί καμία πτήση.

«Περιμέναμε σε μία ατελείωτη ουρά και τελικά θα πετάξουμε την Παρασκευή». «Ταλαιπωρηθήκαμε πολύ και μας ακύρωσαν την πτήση».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); }); Χάος & ταλαιπωρία

Το «μπλακ άουτ» έχει αποδοθεί, σε πρώτη φάση, σε διάφορους λόγους. Υπάρχει η εκδοχή των παρεμβολών, υπάρχει η εκδοχή της κυβερνοεπίθεσης, υπάρχουν συνδικαλιστές που μιλούν για το χρονικό ενός προαναγγελθέντος black out λόγω ελλείψεων στο προσωπικό και απαρχαιωμένων υποδομών, υπάρχουν και οι αεροπορικές εταιρείες που μιλούσαν δημόσια για προβλήματα πριν «τυφλωθεί» το FIR Αθηνών.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Σε ανακοίνωσή της η Aegean αναφέρει:

«H AEGEAN ενημερώνει ότι από τις 09:35 έως και τις 12:20 ανεστάλησαν πλήρως όλες οι πτήσεις από και προς τα ελληνικά αεροδρόμια. Στη συνέχεια, και συγκεκριμένα κατά το χρονικό διάστημα 12:20 – 18:00, επετράπησαν μόλις 35 κινήσεις ανά ώρα για το σύνολο του FIR Αθηνών, έναντι κανονικής χωρητικότητας περίπου 180 κινήσεων, δηλαδή σε επίπεδα χαμηλότερα του 20% της κανονικής επιχειρησιακής δυναμικότητας».

Στους πίνακες των αεροδρομίων οι περισσότερες πτήσεις εμφανίζονταν με την ένδειξη «καθυστερεί», «ακυρώθηκε», «νέα ώρα». Οι πρώτες πληροφορίες έκαναν λόγο για τεχνικό πρόβλημα και βλάβη. Στις ραδιοσυχνότητες παρατηρήθηκε «θόρυβος» που είχε τη μορφή συνεχούς, ακούσιας εκπομπής. Χάθηκε η δυνατότητα επικοινωνίας με τα αεροπλάνα, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάστηκε και πτώση των τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας.

Ωστόσο, μέχρι αυτή την ώρα παραμένει άγνωστο το τι ακριβώς προκάλεσε τις παρεμβολές και το πρωτοφανές πρόβλημα στο FIR Αθηνών.

«Οι γενεσιουργές αιτίες του τεχνικού προβλήματος, το οποίο δεν έχει καταγραφεί στο παρελθόν με αυτήν την έκταση και μορφή, τελούν υπό ενδελεχή διερεύνηση. Συνεχίζονται οι έλεγχοι σε όλους τους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς, ενώ πραγματοποιείται πτήση ελέγχου του φάσματος συχνοτήτων με αεροσκάφος της ΥΠΑ, με τη συνδρομή της ΕΕΤΤ. Η ΥΠΑ συνεργάζεται στενά με τον φορέα επικοινωνιών ΟΤΕ για την πλήρη τεκμηρίωση του περιστατικού και τη λήψη μέτρων πρόληψης», ήταν η ανακοίνωση της ΥΠΑ.

Δεν είναι, βέβαια, η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ επεμβαίνουν σε μια χώρα της Λατινικής Αμερικής για να ανατρέψουν μια κυβέρνηση που δεν είναι του γούστου τους και να εγκαταστήσουν μια άλλη, δική τους. Εχουν προηγηθεί, ιστορικά, δύο μεγάλα κύματα τέτοιων επεμβάσεων.

Το πρώτο, στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, από την Κούβα και την Αϊτή, ως τον Παναμά, τη Νικαράγουα και το Μεξικό. Ηταν η εποχή της «διπλωματίας των κανονιοφόρων» και των πρώτων «Banana republics». Η εποχή του περίφημου «δόγματος Mονρόε», που από το 1823 προστάτευε, υποτίθεται, την αμερικανική ήπειρο από τον επεκτατικό ευρωπαϊκό εποικισμό και την έθετε υπό την κυριαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες, σε αντάλλαγμα, δεσμεύονταν να μην αναμειγνύονται στις ευρωπαϊκές υποθέσεις.

Το δεύτερο κύμα, από τη Γουατεμάλα το 1954 ως τον Παναμά το 1989, περιλαμβάνει πάνω από δέκα ανάλογες επεμβάσεις, άλλες εντελώς άμεσες, όπως στη Χιλή το 1973, και άλλες έμμεσες, όπως στη Βραζιλία, την Ουρουγουάη ή την Αργεντινή. Ηταν όλες ενταγμένες στη λογική του Ψυχρού Πολέμου και είχαν ως κοινή δικαιολογία την αποτροπή του «κομμουνιστικού κινδύνου» και της σοβιετικής διείσδυσης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Μα από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου κι ύστερα, οι επεμβάσεις αυτού του τύπου εξέλιπαν. Στις χώρες της Λατινικής Αμερικής δόθηκε, για πρώτη φορά, το περιθώριο να εκλέγουν τις κυβερνήσεις τους, χωρίς αυτές να απειλούνται με βίαιη ανατροπή, αν κακοκαρδίσουν την Ουάσιγκτον ή οικονομικά συμφέροντα που συνδέονται μαζί της. Αυτό το σύντομο δημοκρατικό διάλειμμα, που διήρκεσε ένα τέταρτο του αιώνα, φαίνεται ότι τώρα τελειώνει. Και αυτό είναι που δίνει μια ιστορική διάσταση και σημασία στην επέμβαση Τραμπ στη Βενεζουέλα.

Είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ επεμβαίνουν για να επιβάλουν «αλλαγή καθεστώτος» σε μια χώρα της ηπείρου, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και χωρίς τη δικαιολογία ή το πρόσχημα κάποιας σοβιετικής απειλής. Είναι η πρώτη φορά που δηλώνεται επισήμως από έναν αμερικανό πρόεδρο ότι η Ουάσιγκτον θα διοικεί, ως προτεκτοράτο, μια ανεξάρτητη χώρα, στην οποία επενέβη στρατιωτικά. Κι είναι η πρώτη φορά που ένας πρόεδρος δηλώνει ανοιχτά και δημόσια ότι η επέμβαση έχει ως στόχο την εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας στην οποία επενέβη. Του πετρελαίου, στην περίπτωση της Βενεζουέλας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Για όλους αυτούς τους λόγους είναι προφανές ότι αυτό που συνέβη στο Καράκας δεν είναι ακόμη μία, συνηθισμένη επέμβαση. Συνιστά μια ιστορική στροφή. Μια αλλαγή εποχής. Μια επιστροφή όχι στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου και των σκοπιμοτήτων του, αλλά στην προηγούμενη, την εποχή των κανονιοφόρων και των πολέμων της μπανάνας. Και αυτή η αλλαγή εποχής δεν αφορά μόνον την αμερικανική ήπειρο. Ρίχνει τη σκιά της στην Ευρώπη και στον κόσμο ολόκληρο. Ανοίγει τον ασκό του Αιόλου.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι αυτή τη φορά, στόχος της αμερικανικής παρέμβασης δεν ήταν κάποια δημοκρατική κυβέρνηση, υπερβολικά δημοκρατική για τα αμερικανικά γούστα, όπως γινόταν την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Ηταν ένα βίαιο, αυταρχικό καθεστώς, με ανύπαρκτη δημοκρατική νομιμοποίηση και με βαριές κατηγορίες στην πλάτη του για νοθεία στις εκλογές, αυθαίρετη φίμωση της αντιπολίτευσης, παρανομίες και βασανιστήρια. Μα αυτό δεν αλλάζει σε τίποτε την ουσία, τη σημασία και τον χαρακτήρα της αμερικανικής επέμβασης – η οποία άλλωστε δεν επικαλέστηκε τη δημοκρατία ή τα ανθρώπινα δικαιώματα ως δικαιολογία. Το πετρέλαιο επικαλέστηκε και τα ναρκωτικά. Και δεν μειώνει, επίσης, στο ελάχιστο τους κινδύνους για τον κόσμο, στους οποίους η επέμβαση αυτή ανοίγει την πόρτα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Απέναντι σε μια τέτοιας σημασίας εξέλιξη, θα μπορούσε να καταλάβει κανείς τις σκοπιμότητες που θα εμπόδιζαν την κυβέρνηση μιας ευρωπαϊκής, δημοκρατικής χώρας, που εξαρτά σε μεγάλο βαθμό την ασφάλειά της από την αμερικανική αμυντική ομπρέλα, να αποτολμήσει μια δημόσια αποδοκιμασία μιας κίνησης τόσο ανοιχτά αντίθετης σε κάθε έννοια διεθνούς δικαίου. Μα είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς μια στάση απόλυτης, ανεπιφύλακτης επιδοκιμασίας, σαν αυτή που επέλεξε, ως πρώτη αντίδραση, η ελληνική κυβέρνηση. Κι είναι ακόμη πιο δύσκολο να καταλάβει τη σκοπιμότητα πίσω από τη δήλωση του Πρωθυπουργού, πως «δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα» των αμερικανικών ενεργειών. Η Ελλάδα, ειδικά, δεν έχει το περιθώριο να εμφανίζεται πως αντιμετωπίζει τη διεθνή νομιμότητα – ή ό,τι έχει απομείνει από αυτήν – ως παρανυχίδα.