Τα ΝΕΑ - Τεχνολογία

Υπό μία έννοια, η Μάχσα Αμινί στάθηκε τυχερή. Βρήκε τον θάνατο μέσα σε λίγα λεπτά από τα δολοφονικά χτυπήματα των μελών της «αστυνομίας ηθών» και δεν είναι ανάμεσα στους διαδηλωτές που τις τελευταίες μέρες έχουν τεθεί στο στόχαστρο των δυνάμεων καταστολής του ίδιου καθεστώτος. Με αποτέλεσμα είτε να χάνουν το μάτι τους από τις βολίδες των ελεύθερων σκοπευτών του είτε να βιώνουν έναν εξ αποστάσεως βιασμό με επώδυνα πλήγματα στα γεννητικά τους όργανα, καθώς σε αυτά τα δύο σημεία έχουν εντολή να στοχεύουν οι «φύλακες της τάξης» στην Τεχεράνη και τις άλλες πόλεις του Ιράν. Αφήστε που θα μπορούσε να είναι στις τάξεις εκείνων που αναγκάζονται να ζήσουν σε σκοτεινά κελιά για μερικά 24ωρα, παρέα με την αγωνία του θανάτου, καθώς τους επιβλήθηκε με συνοπτικές διαδικασίες η θανατική ποινή και θα οδηγηθούν (ή οδηγήθηκαν ήδη) στην αγχόνη, χωρίς καν να τους δοθεί η δυνατότητα να υπερασπίσουν τον εαυτό τους.

Η νεαρή Κούρδισσα, η οποία θα γιόρταζε σε πέντε μέρες τα 23 της, βρέθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2022 στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή. Σε έναν δημόσιο χώρο της πρωτεύουσας, χωρίς να φορά το χιτζάμπ της, όπως επιβάλλει ο ενδυματολογικός κώδικας που έχει θεσπίσει το θεοκρατικό καθεστώς, φυσικά για λογαριασμό του Αλλάχ. Είχε δε την ατυχία να βρεθεί στον δρόμο κάποιων ιρανών μπάτσων, οι οποίοι ενδεχομένως να μην είχαν συνειδητοποιήσει πως ήδη, στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, αυτοί οι νόμοι έχουν καταργηθεί στην πράξη ή, έστω, παραβιάζονται καθημερινά από εκατομμύρια γυναίκες που θεωρούν αυτονόητο να μην κρύβουν την κεφαλή και το πρόσωπό τους. Ισως και να το είχαν συνειδητοποιήσει, όμως, με συνέπεια να εξοργιστούν και να αποφασίσουν να στείλουν την ίδια στον άλλο κόσμο και στις υπόλοιπες ένα μήνυμα ότι το «βαθύ κράτος» είναι παρόν.

Μήπως αυτός είναι, όμως, ένας ακόμη λόγος για να χαρακτηρίσει κανείς τη Μάχσα Αμινί τυχερή; Μήπως, με άλλα λόγια, εάν είχε επιζήσει, θα διαπίστωνε με απογοήτευση σήμερα, δύο και πλέον χρόνια μετά, ότι η λαοθάλασσα που βγήκε μαχητικά στους δρόμους μετά τη στυγνή δολοφονία της για να διεκδικήσει δικαιώματα για τις γυναίκες και τα κορίτσια του Ιράν, αλλά και τις στοιχειώδεις δημοκρατικές ελευθερίες για ολόκληρο τον λαό, δεν έχει δικαιωθεί; Θα έβλεπε ότι το σύστημα παραμένει το ίδιο στον πυρήνα του και ότι μπορεί να γίνει ακόμη πιο σκληρό και ανελέητο, ειδικά στο φόντο των απειλών και των πυραύλων του Τραμπ και του «Μεγάλου Σατανά»;

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Το πιθανότερο, σε κάθε περίπτωση, είναι πως εάν η Μάχσα βρισκόταν εν ζωή, θα διαδήλωνε κι αυτή στους δρόμους, διακινδυνεύοντας πολλά. Στο πλευρό συνομηλίκων της που θεωρούν ότι έχει έρθει επιτέλους η ώρα να αλλάξει κάτι σε αυτή τη χώρα των 90 εκατομμυρίων. Μόνο που θα καταλάβαινε πολύ γρήγορα ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά και σίγουρα δεν είναι αυτονόητα, όπως θα τα έβλεπαν το αθώο μυαλό της και η καθαρή της καρδιά.

Το καθεστώς θα την κατηγορούσε ως «πράκτορα των ιμπεριαλιστών», όπως κάνει συνήθως, με σκοπό να δυσφημήσει όσους τολμούν και ορθώνουν παράστημα απέναντί του. Ορισμένοι συμπατριώτες της, από την άλλη, θα προσπαθούσαν να καπηλευτούν τη δίψα της για ζωή, συνυπολογίζοντάς τη στους οπαδούς του εξόριστου Ρεζά Παχλαβί, γιου του λαομίσητου σάχη, ο οποίος ανατράπηκε στην επανάσταση του 1979. Και τότε ίσως να θυμόταν κάποιες ιστορίες που της είχαν διηγηθεί μεγαλύτεροι και περιέγραφαν τα ασύλληπτα βασανιστήρια που υφίσταντο οι αντίπαλοι του τότε καθεστώτος – μαζί και νέοι της ηλικίας της – στα κολαστήρια των μυστικών υπηρεσιών και της «αστυνομίας κοινωνικών φρονημάτων».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Σύντομα δε, παρά το μπλόκο στο Ιντερνετ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θα πληροφορούνταν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ διεμήνυσε στον λαό του Ιράν ότι «η βοήθεια έρχεται» και θα αναρωτιόταν – δικαίως – εάν η λύση βρίσκεται στον βομβαρδισμό της χώρας της. Θα μάθαινε και ότι η νομπελίστρια ιρανή δικηγόρος Σιρίν Εμπαντί ζήτησε από τον αμερικανό πρόεδρο να εξαπολύσει «χειρουργικά χτυπήματα» κατά του αγιατολάχ Χαμενεΐ και του καθεστώτος του – μιμούμενη την επίσης κάτοχο του Νομπέλ Ειρήνης, επικεφαλής της αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα, Μαρία Κορίνα Ματσάδο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Δεν αποκλείεται, επίσης, να είχε διαβάσει την ανακοίνωση που έβγαλε το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη συμπλήρωση τριών ετών από τη στιγμή που κάποια συμπατριώτισσά της είχε βρει τον θάνατο στα χέρια της «αστυνομίας ηθών», επειδή δεν ήταν κατάλληλα ενδεδυμένη. «Η δολοφονία της, μαζί με τόσες άλλες, συνιστά μια καταδικαστική απόδειξη για τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας από την Ισλαμική Δημοκρατία», γράφει ανάμεσα στα άλλα. Επειδή, όμως, ζούμε στην εποχή που η πληροφορία κυκλοφορεί ταχύτατα, η Μάχσα θα είχε κάθε δικαίωμα να αναρωτηθεί: Μα καλά, εκεί δεν είναι που ένα μέλος της αστυνομίας μετανάστευσης δολοφόνησε εν ψυχρώ μια 37χρονη γυναίκα στο αυτοκίνητό της, χωρίς αιτία, πυροβολώντας τη στο κεφάλι; Εκεί δεν είναι που οι εκτελέσεις θανατοποινιτών διπλασιάστηκαν φέτος; Εκεί δεν είναι που η δημοκρατία στενάζει;

Προφανώς, απαντήσεις δεν θα έπαιρνε. Και γι’ αυτό ίσως να σκεφτόταν: Τελικά, η λύση δεν βρίσκεται ούτε στους μουλάδες ούτε στις βόμβες των Αμερικανών. Βρίσκεται κρυμμένη κάπου στους λαούς που εξεγείρονται.

Είναι τόσο αναμενόμενο, που πλέον δεν προκαλεί καν εντύπωση. Ομως προκαλεί πάντα θυμό, ίσως και θυμηδία. Διότι αυτή τη φορά τα κρούσματα ήταν απανωτά. Η αρχή έγινε με τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα. Τη στιγμή που οι δρόμοι του Καράκας πλημμύριζαν από πολίτες που γιόρταζαν την απαλλαγή τους από έναν δικτάτορα, η εγχώρια αριστερή «διανόηση», οι «ευαίσθητοι» ανθρωπιστές θρηνούσαν για την «καταστρατήγηση του διεθνούς δικαίου σε ένα ανεξάρτητο κράτος». Για την οποία, βέβαια, «καταστρατήγηση», ουδεμία στενοχώρια επέδειξαν όταν η Χαμάς εισέβαλε σε ένα φεστιβάλ μουσικής ενός ανεξάρτητου κράτους και κατέσφαξε αθώους πολίτες ή για την «καταστρατήγηση του διεθνούς δικαίου» κατά τη ρωσική εισβολή σε ένα επίσης «ανεξάρτητο κράτος».

Ηταν τότε, Απρίλιο του 2002, που οι φλογεροί αντιιμπεριαλιστές «ευαίσθητοι» καλλιτέχνες ήταν «με τον άνθρωπο» και ο Σαββόπουλος που πάσχιζε να οργανώσει μία συναυλία συμπαράστασης στον ουκρανικό λαό είχε επισημάνει σκωπτικά: «Αγαπούμε κι εμείς την ειρήνη, τον άνθρωπο κ.λπ. και οφείλουμε σαν ενήλικοι, όχι σαν αιώνιοι έφηβοι, (…) να κατονομάζουμε τον εκάστοτε βομβαρδιστή της ειρήνης, του ανθρώπου, των λαών». Σχεδόν 4 χρόνια μετά, ο Νιόνιος δεν μένει πια εδώ, αλλά παραμένει η υποκρισία.

Ο λαός του Ιράν εξεγέρθηκε εναντίον του αυταρχικού θεοκρατικού καθεστώτος με αφορμή την οικονομία, όμως γρήγορα το αίτημα για ελευθερία υπερέβη τα οικονομικά αιτήματα. Τα διεθνή δίκτυα μετέδιδαν σκηνές άγριας εξέγερσης, ενώ τον γύρο του κόσμου κάνουν φωτογραφίες γυναικών που ανάβουν τσιγάρο από φλεγόμενες φωτογραφίες του Χαμενεΐ. Κι όμως, μαχητικές φεμινίστριες που βγάζουν πύρινους λόγους για να κατοχυρωθεί νομικά ο όρος «γυναικοκτονία», δεν επιδεικνύουν την παραμικρή μαχητικότητα για τα δεινά των μουσουλμάνων γυναικών από το φονικό καθεστώς των αγιατολάδων. «Ευαίσθητοι» καλλιτέχνες, σελέμπριτι, ινφλουένσερ, το «ρωμαλέο φοιτητικό κίνημα», όλοι έχουν επιδοθεί σε μία εκκωφαντική αφωνία. Οπως εκείνη που είχαν επιδείξει όταν η αστυνομία ηθών της χώρας είχε δολοφονήσει την 22χρονη Μασχά Αμινί επειδή προεξείχαν λίγες τρίχες από τη μαντίλα. Κανένα march to Iran δεν διοργάνωσαν οι «ευαίσθητοι ανθρωπιστές», σε καμία συγκέντρωση διαμαρτυρίας δεν μετείχαν έξω από την πρεσβεία του Ιράν.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Την ώρα που το θεοκρατικό καθεστώς δολοφονεί χιλιάδες πολίτες και επιχειρεί να φιμώσει κάθε αντικαθεστωτική φωνή με διακοπή του Διαδικτύου, η αριστερή «διανόηση» που τόσο δραστήρια ήταν το τελευταίο διάστημα με τον πόλεμο στη Γάζα, δεν σπαταλά ούτε τουίτ για να σταθεί στο πλευρό των εξεγερμένων Ιρανών λίγα χιλιόμετρα ανατολικότερα.

Μία εντυπωσιακή αδιαφορία από τάχα «προοδευτικούς» που φιλτράρουν τα γεγονότα μέσα από το πρίσμα των προσωπικών τους ιδεοληψιών, τυφλωμένοι από τα αντιδυτικά τους αντανακλαστικά.

Ο πλανήτης περιμένει με κομμένη την ανάσα τη μαρτυρική εκτέλεση του 26χρονου Εφράν Σολτανί με δημόσιο απαγχονισμό με γερανό (μία αργή και επώδυνη μέθοδος εκτέλεσης), αλλά κανένας #freeGaza ακτιβιστής με καφίγια δεν οργανώνει καραβάνια αλληλεγγύης και φλοτίλες προς την περιοχή. Εγκλωβισμένοι στα ιδεολογικά τους συμπλέγματα, τρέμουν μήπως η εκ μέρους τους καταδίκη του αυταρχικού θεοκρατικού καθεστώτος εκληφθεί ως έμμεση στήριξη στο Ισραήλ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Προκλητικά απόντες για μία ακόμα φορά από τον συλλογικό Δυτικό αγώνα απέναντι σε ανελεύθερα καθεστώτα, καταλήγουν με τη σιωπηρή τους ανοχή να στηρίζουν εν τέλει ένα καθεστώς του οποίου ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί σε ένα κρεσέντο σουρεαλισμού, ώστε να κατευνάσει τον Τραμπ, διαβεβαίωσε ότι «σήμερα και αύριο δεν θα γίνουν απαγχονισμοί».

Ευτυχώς, όπως έγραψε σε ένα από τα πολλά εξαιρετικά του σκίτσα ο Αρκάς, «όσο κι αν τη μισούν, η Δύση δεν έφτασε στη δύση της. Εχει πολλή αλήθεια με το μέρος της».

Στην Ελλάδα θα βρίσκεται ο Σαντίνο Αντίνο το μεσημέρι της Κυριακής. Το νέο μεταγραφικό απόκτημα του Παναθηναϊκού αναμένεται στο “Ελ. Βενιζέλος” την Κυριακή (18/01) στις 15:15 με πτήση από την Ισπανία, ενώ είναι πιθανό αρκετοί φίλαθλοι των Πράσινων να του ετοιμάσουν υποδοχή.

Ο 20χρονος εξτρέμ θα περάσει από τα απαραίτητα ιατρικά και εργομετρικά τεστ και στη συνέχεια θα βάλει την υπογραφή στο νέο του συμβόλαιο, ενώ θα τεθεί άμεσα στη διάθεση του Ράφα Μπενίτεθ και θα αρχίσει προπονήσεις με το Τριφύλλι.

Ο Αντίνο έκανε ατομικές προπονήσεις το προηγούμενο διάστημα, καθώς υπήρχε η καλοκαιρινή διακοπή στην Αργεντινή και το τελευταίο του επίσημο ματς ήταν στις 15 Νοεμβρίου.

Χρονιά-ορόσημο αναμένεται να αποτελέσει το 2026 για τη διαμόρφωση του νέου χάρτη του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων.

Οι ισχυροί παίκτες ανεβάζουν ταχύτητα, επιδιώκοντας να κλειδώσουν θέσεις πριν διαμορφωθούν οι νέες ισορροπίες σε μια αγορά που ωριμάζει γρήγορα και γίνεται ολοένα πιο απαιτητική, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ. Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η υπογραφή ιδιωτικού συμφωνητικού – προσυμφώνου για την εξαγορά του 100% της εταιρείας ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από την βορειοελλαδίτικη αλυσίδα Διαμαντής Μασούτης.

Η πρώτη συμφωνία εξαγοράς στον κλάδο των σούπερ μάρκετ για το 2026 θα υποβληθεί για έγκριση στην αρμόδια Επιτροπή Ανταγωνισμού όπως ορίζεται από τις κείμενες διατάξεις και αναμένεται να ολοκληρωθεί σε περίπου τρεις μήνες. Με την συγκεκριμένη εξαγορά η Διαμαντής Μασούτης ενισχύει περαιτέρω την παρουσία της στην αγορά αλλάζοντας παράλληλα τον χάρτη του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι μέσα στο έτος θα υπάρχουν και άλλες συγκεντρώσεις που θα αφορούν την εξαγορά μεσαίων και μικρών εταιρειών. Άλλωστε όπως είχε επισημάνει ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος, Αριστοτέλης Παντελιάδης, ένα βιώσιμο και οικονομικά αποτελεσματικό μοντέλο για την ελληνική αγορά είναι 4-6 αλυσίδες σούπερ μάρκετ, όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες της Ευρώπης.

Την ίδια στιγμή, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα επιταχύνουν τα επενδυτικά τους πλάνα, προχωρώντας σε έργα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Παρά τις πιέσεις της ακρίβειας, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τη μείωση της κατανάλωσης σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, οι μεγάλες εταιρείες του κλάδου διαμορφώνουν μια νέα εικόνα για το ελληνικό σούπερ μάρκετ: πιο τεχνολογικό, πιο «πράσινο» και σαφώς πιο εξειδικευμένο στις ανάγκες του σύγχρονου καταναλωτή.

Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος, Απόστολο Πεταλά, σε ένα περιβάλλον όπου ο ανταγωνισμός εντείνεται και οι απαιτήσεις αυξάνονται, τα σούπερ μάρκετ της χώρας επιλέγουν να επενδύουν, επιβεβαιώνοντας ότι ο κλάδος παραμένει ένας από τους πιο ζωντανούς και κρίσιμους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας. Την περίοδο 2020-2025 οι επενδύσεις άγγιξαν τα 2,2 δισ. ευρώ ενώ συνολικά την τελευταία δεκαετία ο κλάδος έχει επενδύσει περίπου 3,5 δισ. ευρώ. Σημειώνεται ότι για την διετία 2026-2027 οι πέντε μεγαλύτερες αλυσίδες της χώρας δρομολογούν επενδύσεις που προσεγγίζουν το 1 δισ. ευρώ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επενδύσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, που έχει πλέον μετατραπεί σε στρατηγικό παράγοντα ανταγωνισμού. Τα logistics αναβαθμίζονται με αυτοματοποιημένα κέντρα διανομής, εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας και συστήματα διαχείρισης αποθεμάτων που μειώνουν τις καθυστερήσεις και περιορίζουν τις ελλείψεις. Από την Αττική μέχρι τη Βόρεια Ελλάδα, νέες αποθήκες χτίζονται ή επεκτείνονται, ενώ αρκετές αλυσίδες επενδύουν σε ψυχόμενους στόλους και «έξυπνα» οχήματα που παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τη θερμοκρασία και τις συνθήκες μεταφοράς.

Παράλληλα, η στροφή στο ηλεκτρονικό εμπόριο παραμένει καθοριστική. Μετά την πανδημία, οι online πωλήσεις στα σούπερ μάρκετ σταθεροποιήθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με το παρελθόν, ωθώντας τις εταιρείες να ενισχύσουν την ψηφιακή τους υποδομή. Πλατφόρμες παραγγελιών αναβαθμίζονται, εφαρμογές για κινητά προσθέτουν νέες λειτουργίες, ενώ οι συνεργασίες με υπηρεσίες άμεσης διανομής επεκτείνονται. Τα λεγόμενα «dark stores» – μικρές αποθήκες αποκλειστικά για την εκτέλεση online παραγγελιών – αυξάνονται, μειώνοντας τον χρόνο παράδοσης και βελτιώνοντας την ακρίβεια στη συλλογή προϊόντων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στις επενδύσεις «πράσινης» ενέργειας. Με το ενεργειακό κόστος να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες επιβάρυνσης, οι αλυσίδες τοποθετούν φωτοβολταϊκά σε αποθήκες και καταστήματα, αντικαθιστούν ενεργοβόρα ψυγεία και φωτιστικά με σύγχρονα, χαμηλής κατανάλωσης συστήματα και εφαρμόζουν λύσεις ανάκτησης θερμότητας.

Επενδύσεις όμως πραγματοποιούνται και στο ανθρώπινο δυναμικό. Με την ψηφιοποίηση να αλλάζει τη φύση της εργασίας, αυξάνεται η ανάγκη για στελέχη με νέες δεξιότητες – από data analysts και τεχνικούς αυτοματισμού μέχρι ειδικούς e-commerce. Πολλές εταιρείες υλοποιούν προγράμματα εκπαίδευσης και επανακατάρτισης, ενώ επενδύουν σε εργαλεία βελτίωσης των συνθηκών εργασίας και διαχείρισης βαρδιών.

Ώθηση στον τζίρο από την αύξηση της κατανάλωσης

Την περυσινή χρονιά ο συνολικός τζίρος των σούπερ μάρκετ ξεπέρασε τα 16 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι η συγκεκριμένη αγορά παραμένει ο ισχυρότερος κινητήρας της εγχώριας κατανάλωσης. Ειδικότερα, με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία μετρήσεων της NielsenIQ για το σύνολο του 2025, αύξηση 7,1% παρουσίασε ο τζίρος του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων (καταστήματα τροφίμων άνω των 100 τ.μ., Ηπειρωτική Ελλάδα, Κρήτη & Νησιά Ιουνίου & Αιγαίου), με την αυξημένη ζήτηση να αποτελεί τον κύριο μοχλό ανάπτυξης του κλάδου, οι συνολικές πωλήσεις, του οποίου ανήλθαν στα 16,2 δισ. ευρώ.

Τα φρέσκα και χύμα προϊόντα (κρέας, ψάρια, φρούτα, λαχανικά κτλ.) σημείωσαν την μεγαλύτερη ποσοστιαία άνοδο, με +10,1% σε αξία, ενώ ακολούθησαν οι κατηγορίες Bazaar, που περιλαμβάνουν μη τρόφιμα όπως ρούχα, παιχνίδια και ηλεκτρικές συσκευές, καταγράφοντας ποσοστιαία αύξηση της τάξης του 9,6%.

Καθοριστική σε αυτή την ανάπτυξη ήταν η συνεισφορά και απόδοση των ταχυκίνητων καταναλωτικών προϊόντων (FMCGs), τα οποία πραγματοποίησαν το 75% των πωλήσεων του οργανωμένου λιανεμπορίου και αναπτύχθηκαν με 5,9%, με την NielsenIQ να καταγράφει ότι οι όγκοι αυξήθηκαν κατά 4,2% ενώ η μέση τιμή καλαθιού κατά 1,7%.

Μόνο στις υπερ-κατηγορίες των τυποποιημένων τροφίμων & ποτών υπάρχει ανάπτυξη της μέσης τιμής τους (+2,6%) ενώ στις υπερ-κατηγορίες των μη τροφίμων εξακολουθούμε να έχουμε αποπληθωριστικές τάσεις, όπως συνέβαινε και το 2024, με τα προϊόντα φροντίδας του σπιτιού να μείωσαν περαιτέρω τη μέση τιμή τους κατά-1,0%, καθώς και τα προϊόντα προσωπικής υγιεινής και ομορφιάς κατά -2,2%.

Οι κατηγορίες που είδαν τους τζίρους τους να αυξάνονται με τους μεγαλύτερους ρυθμούς ήταν οι ευρύτερες κατηγορίες του snacking (+10,9%), τα γαλακτοκομικά προϊόντα (+9,5%), ενώ ακολούθησαν τα προϊόντα φροντίδας για τα κατοικίδια (+8,7%), καθώς και τα μη αλκοολούχα ροφήματα (+8,0%), στα οποία συμπεριλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το κακάο και ο καφές.

Σε επίπεδο τυπολογιών καταστημάτων, όλα οι τύποι εμφάνισαν θετική πορεία, με τα Hyper markets να καταγράφουν αύξηση +8,8%, ενώ τα μικρά Super Markets (καταστήματα μεταξύ 401-1000 τ.μ.) και οι Superettes (καταστήματα μεταξύ 100-400 τ.μ.) παρουσίασαν ακόμη πιο έντονη θετική τάση στο +8,9% και 9,0% αντίστοιχα, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την αναδιάρθρωση του δικτύου των αλυσίδων, αλλά και την στροφή τους προς τα «καταστήματα ευκολίας/γειτονιάς». Το τελευταίο μάλιστα φαίνεται να έχει επηρεάσει και την απόδοση των καταστημάτων του λεγόμενου «παραδοσιακού λιανεμπορίου» (Περίπτερα & Ψιλικά), καθώς επίσης βάσει των πιο ανανεωμένων στοιχείων της NielsenIQ, για το κλείσιμο του 2025, η τάση του καναλιού αυτού είναι αρνητική, στο -2,8%.

Τέλος, η γεωγραφική ανάλυση των δεδομένων δείχνει ότι η ανάπτυξη είναι ευρέως διασκορπισμένη, με τα νησιά του Ιονίου & του Αιγαίου (+10,0%) και την Κρήτη (+9,6%) να ξεχωρίζουν για τις υψηλότερες ποσοστιαίες αυξήσεις στις πωλήσεις τους, ενώ η Αττική, η οποία συγκεντρώνει το 41% της αξίας της κατανάλωσης, παρουσιάζει την πιο μετριοπαθή τάση στο +5,9%.

Αύξηση τιμών σε νωπό κρέας και σοκολατοειδή

Η περυσινή χρονιά ήταν ιδιαίτερα δύσκολη για τα νοικοκυριά καθώς βασικά είδη διατροφής παρέμειναν ακριβά. Η έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) καταγράφει μειώσεις στα είδη παντοπωλείου και στα μη τρόφιμα το 2025 αλλά και αυξήσεις σε νωπό κρέας, σοκολατοειδή & είδη πρωινού.

Αναλυτικότερα, ο πληθωρισμός στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ ήταν της τάξης του +1,06% το 12μηνο Δεκέμβριος 2024 – Νοέμβριος 2025 σε σχέση με την ίδια περίοδο τον προηγούμενο χρόνο. Πρακτικά καταγράφεται μία μεσοσταθμικά σταθερή πορεία στις τιμές, η οποία επηρεάζεται από συγκεκριμένες κατηγορίες. Ο μηνιαίος πληθωρισμός κυμάνθηκε από 0,09% έως και 2,47%, στοιχείο που δείχνει περιορισμένη διακύμανση.

Τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ ευθυγραμμίζονται με αυτά της Eurostat. Τον Οκτώβριο του 2025 η Ελλάδα κατέγραψε τον ένατο χαμηλότερο πληθωρισμό σε τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με 2,6% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 3,0%. Σε όλη τη διάρκεια του 12μήνου Νοέμβριος 2024-Οκτώβριος 2025, ο εναρμονισμένος δείκτης τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών παρέμεινε χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ αρκετούς μήνες η τιμή διέφερε σχεδόν 3 ποσοστιαίες μονάδες.

Μεγαλύτερες μειώσεις τιμών καταγράφονται στις κατηγορίες: απορρυπαντικά και είδη καθαρισμού (-7,11%), τροφές & είδη για κατοικίδια (-4,15%), τρόφιμα παντοπωλείου (-3,82%), χαρτικά, καλλυντικά, & είδη προσωπικής υγιεινής (-2,63%) και είδη μιας χρήσης, οικιακά είδη (-0,99%). Οι μειώσεις που καταγράφονται είναι αποτέλεσμα τόσο της ομαλοποίησης της αγοράς και της μείωσης στις τιμές παραγωγού σε ορισμένα προϊόντα. Οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφονται, στα απορρυπαντικά και είδη καθαρισμού και στα τρόφιμα παντοπωλείου (λόγω και της αποκλιμάκωσης της τιμής στο ελαιόλαδο).

Μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται στις κατηγορίες: μπισκότα, σοκολάτες, ζαχαρώδη (+9,64%), φρέσκα κρέατα (+7,64%), είδη πρωινού & ροφήματα (+5,54%), φρέσκα ψάρια και θαλασσινά (+4,08%), γαλακτοκομικά και χυμοί ψυγείου (+2,75%) Ιδιαίτερο βάρος στις αυξήσεις έχουν οι διεθνείς τιμές του κακάο και του καφέ.

Σε σχέση με την τιμή του κακάο, το ΙΕΛΚΑ επισημαίνει ότι οι αυξήσεις στις τιμές πρώτων υλών διεθνώς τις τελευταίας διετίας λόγω των κλιματικών συνθηκών ήταν πολύ υψηλές. Οι τιμές την περίοδο 2015-2024 κυμαίνονταν στα επίπεδα 3.000 δολαρίων ανά τόνο. Το 2024 εκτινάχθηκαν στις 12.000 δολαρίων ανά τόνο, σχεδόν τετραπλασιάστηκαν. Έκτοτε η τιμή με σημαντικές διακυμάνσεις και σταδιακή μείωση, έχει πέσει μεν στο 50% του ανώτατου σημείου, αλλά παραμένει υπερδιπλάσια της τιμής της προηγούμενης δεκαετίας.

Σημειώνεται ότι λόγω της φύσης των προϊόντων που χρησιμοποιούν κακάο, τα υποπροϊόντα (σοκολάτα) αλλά και τα τελικά προϊόντα (γλυκά) παράγονται σε επόμενους χρόνους με διαφορετικές τιμές. Είναι δεδομένο ότι ένα μέρος της αύξησης της πρώτης ύλης δεν έχει φτάσει στον τελικό καταναλωτή (αύξηση 300-400% στην πρώτη ύλη έναντι 20-40% στα τελικά προϊόντα την τελευταία 3ετία), επομένως παρά την αποκλιμάκωση στις τιμές της πρώτης ύλης είναι αμφίβολο αν θα υπάρξει αντίστοιχη μείωση στις τελικές τιμές στο άμεσο μέλλον.

Σε σχέση με τις αυξήσεις στα φρέσκα κρέατα πρόκειται για εξέλιξη η οποία οφείλεται πρώτον στις αυξήσεις των διεθνών τιμών στα εισαγόμενα είδη και ειδικά στο μοσχάρι λόγω της μείωσης του ζωικού κεφαλαίου (σημειώνεται ότι η πλειοψηφία του μοσχαριού και χοιρινού που καταναλώνεται στην Ελλάδα είναι εισαγωγής) και δεύτερον στις ασθένειες ζώων που έπληξαν πολλές περιοχές εκτροφής στην Ελλάδα και ειδικά τα αμνοερίφια. Είναι χαρακτηριστικό ότι την εβδομάδα 1-7 Δεκεμβρίου η τιμή παραγωγού του βόιου κρέατος για νεαρό αρσενικό ζώο στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αυξηθεί κατά 27,82% σε σχέση με την ίδια εβδομάδα το 2024 και 43,3% σε σχέση με την αρχή του 2024, ενώ η τάση παραμένει αυξητική.

Ούτε μόνο ποίημα ούτε καθαρό αφήγημα. Ούτε μόνο μαγεία ούτε σκέτος ρεαλισμός. Στην «Αυτοβιογραφία του κόκκινου», που πρωτοεκδόθηκε το 1998 και αναμένεται την επόμενη εβδομάδα στα ελληνικά από τον «Πατάκη» (σε μετάφραση του Χάρη Βλαβιανού), η Αν Κάρσον, από τις σημαντικότερες ποιήτριες της εποχής μας, παίρνει όλες τις ελευθερίες που επιτρέπει η υβριδική φύση της τέχνης της.

Η καναδή δημιουργός που διδάσκει Κλασική Φιλολογία και έχει μεταφράσει 10 ελληνικές τραγωδίες και ποιήματα της Σαπφούς, χρησιμοποιεί ως συνήθως έναν αρχαίο μύθο για να τον μεταπλάσει σε μια σύγχρονη ιστορία ενηλικίωσης.

Η «Αυτοβιογραφία» αντλεί την έμπνευσή της – αλλά μόνο αφαιρετικά, σαν ρωγμή μέσα σε σύννεφο – από τον δέκατο άθλο του Ηρακλή, όταν ο ήρωας πρέπει να αρπάξει τα βόδια του τρισωμικού γίγαντα Γηρυόνη (στη μυθολογία ο τελευταίος απεικονίζεται ως τερατώδης μορφή, εγγονός της Μέδουσας και ανιψιός του Πήγασου). Στο «αφήγημά της από στίχους» η Κάρσον φαντάζεται τον Γηρυόνη ως νεαρό αγόρι και ταυτόχρονα κόκκινο φτερωτό τέρας. Ο ίδιος ξεδιπλώνει την τρικυμισμένη ψυχή του σε μια αυτοβιογραφία που ξεκινά από την ηλικία των πέντε σε ένα νησί του Ατλαντικού.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Μεγαλώνοντας δραπετεύει από τον βίαιο αδελφό του, ο οποίος τον κακοποιεί σεξουαλικά, και τη στοργική αλλά ανήμπορη να τον προστατεύσει μη–τέρα του. Το αγόρι θα βρει παρηγοριά στον φακό της φωτογραφικής του μηχανής και στην αγκαλιά του συνομήλικού του Ηρακλή. Μαζί θα φτάσουν στον Αδη, τόπο κατοικίας του τελευταίου και της γιαγιάς του, η οποία θα τους δείξει μία σημαδιακή φωτογραφία ηφαιστείου που εξερράγη το 1923 και κατέστρεψε την παλιά πόλη.

Ο υπερόπτης και ηδονοθήρας Ηρακλής θα εγκαταλείψει λίγες μέρες αργότερα τον Γηρυόνη, μόλις εκείνος αρχίσει να τον ερωτεύεται. Δεν είναι τυχαίο ότι ενώ ο νεαρός είναι ταυτισμένος με το κόκκινο, ο Ηρακλής τον βλέπει κίτρινο στα όνειρά του:

Κίτρινο; είπε ο Γηρυόνης και σκεφτόταν Κίτρινο! Κίτρινο!

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Ακόμα και στα όνειρα δεν με ξέρει καθόλου! Κίτρινο!

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Τι είπες Γηρυόνη;

Τίποτα.

Είναι ένα όνειρο που αφορά την ελευθερία Γηρυόνη. Ναι. Θέλω να είσαι ελεύθερος Γηρυόνη είμαστε αληθινοί φίλοι το ξέρεις γι’ αυτό θέλω να είσαι ελεύθερος.

Δεν θέλω να είμαι ελεύθερος θέλω να είμαι μαζί σου.

Η επανεμφάνιση του Ηρακλή ύστερα από χρόνια θα φέρει αντιμέτωπο τον Γηρυόνη ξανά με τον πόνο της επιθυμίας και θα τον κάνει να ξεκινήσει ένα ταξίδι που θα απελευθερώσει τη δημιουργική του φαντασία.

Τι διαβάζει, λοιπόν, ο αναγνώστης στο έργο που έχει χαρακτηριστεί magnum opus της ποιήτριας, το όνομα της οποίας εμφανίζεται τα τελευταία χρόνια στην άτυπη λίστα υποψηφιοτήτων του Νομπέλ Λογοτεχνίας; Διαβάζει ένα πεζό σε στίχους; Ενα πεζοποίημα; Αυτοβιογραφικά θραύσματα με εμβόλιμη δοκιμιακή γραφή; Η ίδια η Κάρσον θέλει να παραμείνει ακατάτακτη και αταξινόμητη (η ίδια άλλωστε τιτλοφορεί τα κείμενά της ακόμα και με μουσικούς όρους, όπως το «Μυθοπλαστικό δοκίμιο σε 29 τάνγκο»). Θέλει από τη μια να ανήκει στη μεγάλη παράδοση του μοντερνισμού – γιατί όχι και του περίφημου δυτικού Κανόνα; – και από την άλλη να αντλεί όσα ερεθίσματα της δίνει η επικαιρότητα: μία δημιουργική αντιπαράθεση (juxtaposition), που προσφέρει τελικά στο κείμενο παραδοξότητα, ποιητική ελευθερία και χιούμορ.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Να ένα χαρακτηριστικό χωρίς το οποίο δύσκολα μπορεί κανείς να εισχωρήσει στον πυρήνα της «Αυτοβιογραφίας». Οι συνειρμικοί μονόλογοι του Γηρυόνη, οι «πειραματισμοί» που η Κάρσον εμπιστεύεται στον Ηρακλή της βρίσκονται σε ανοιχτό διάλογο με τη Βιρτζίνια Γουλφ και τη Γερτρούδη Στάιν, η οποία καθόλου τυχαία ανοίγει την «Αυτοβιογραφία» με ένα κωμικό γκανγκ: «Εμφανίστηκε μετά τον Ομηρο και πριν από τη Γερτρούδη Στάιν, δύσκολη περίοδος για έναν ποιητή. Γεννήθηκε περίπου το 650 π.Χ. στη βόρεια ακτή της Σικελίας, σε μια πόλη που λεγόταν Ιμέρα, έζησε ανάμεσα σε πρόσφυγες που μιλούσαν μια μεικτή διάλεκτο…».

Ο λόγος για τον ποιητή Στησίχορο, τα θραύσματα του οποίου από το ποίημα «Γηρυονηίς» αποτελούν τη δεύτερη πηγή έμπνευσης για την Κάρσον. Ορισμένα από αυτά περνούν στο δεύτερο δέρμα της διασκευής της. Αλλά είναι η δική της φαντασία που τα μεταβολίζει και τα ενσωματώνει αλλιώς στην «Αυτοβιογραφία». Εδώ τα τέρατα πρέπει να περάσουν στον σύγχρονο κόσμο και να συμμετάσχουν στα δικά του πάθη. Εδώ ένας τερατώδης έφηβος πρέπει να μιλήσει πρωτίστως στον εαυτό του, να του δώσει ταυτότητα και να ανακαλύψει τη θέση του στη σύγχρονη τραγικωμωδία των διπλανών ανθρώπων.

Μέσα από τον λευκό αέρα ακούγονταν διάφοροι ήχοι.

Το αργό χτύπημα ενός σφυριού.

Μια απροσδιόριστη μελωδία σαν σωλήνας νερού που στάζει για λίγο και σταματά.

Διάφοροι θόρυβοι από την κίνηση στους δρόμους.

Το τριζοβόλημα από σκουπίδια που καίγονταν. Ξερά ουρλιαχτά σκύλων.

Οι ήχοι εισέβαλαν στο μυαλό του Γηρυόνη διστακτικά στην αρχή αλλά σταδιακά το γέμισαν όλο.

Οι δρόμοι από κάτω δεν ήταν τελικά άδειοι.

Δύο άντρες ήταν σκυμμένοι δίπλα σ’ έναν μισοχτισμένο τοίχο και έβγαζαν μ’ ένα φτυάρι τούβλα από έναν μικρό πέτρινο φούρνο.

Ενα αγόρι σκούπιζε τα σκαλιά της εκκλησίας μ’ ένα κλαδί φοίνικα ίσαμε το μπόι του.

Ενας άντρας και μια γυναίκα έτρωγαν πρωινό σε πλαστικά δοχεία και κοιτούσαν προς αντίθετες κατευθύνσεις πάνω κάτω τον δρόμο.

Είχαν ένα θερμός και δύο φλιτζάνια ακουμπισμένα στο καπό του αυτοκινήτου τους. Πέντε αστυνομικοί πέρασαν από εκεί κρατώντας καραμπίνες.

Κάτω στην παραλία μια ομάδα ποδοσφαίρου έκανε προπόνηση και στο βάθος ο βρόμικος Ειρηνικός εισέβαλλε ορμητικά.

Οι επιζώντες της τέχνης

Η φωτογραφία γίνεται η καταφυγή του σε έναν κόσμο εν πολλοίς ξένο. Ο Γηρυόνης πρέπει να ζήσει με το – ηφαιστειακό – πάθος κι ύστερα να το ξεχάσει. Οπως ο Ανθρωπος της Λάβας σε μία από τις ιστορίες, ένας επιζών από έκρηξη ηφαιστείου: «Η λάβα κυλούσε είκοσι εννέα μήνες. Στο κάτω μέρος της φωτογραφίας ο Γηρυόνης μπορούσε να διακρίνει μια σειρά από σκελετούς πεύκων που κάηκαν από τη στάχτη που έπεσε. “Κόκκινη υπομονή”. Μια φωτογραφία που έχει συμπυκνώσει στην ακίνητη επιφάνειά της δεκαπέντε διαφορετικές στιγμές του χρόνου, εννιακόσια δευτερόλεπτα με ηφαιστειακές βόμβες που κινούνται προς τα πάνω στάχτη που κινείται προς τα κάτω και πεύκα την ώρα που πεθαίνουν. Ο Γηρυόνης δεν ήξερε γιατί επέστρεφε διαρκώς σ’ αυτήν».

Για την Κάρσον ο Γηρυόνης είναι ο επιζών μέσω της τέχνης. Κι αυτή είναι μια μεταφορά διόλου τυχαία για τη συγγραφέα που στα αφτιά των βιβλίων της περνάει ως βιογραφικό τη φράση: «Η Αν Κάρσον γεννήθηκε στον Καναδά και διδάσκει αρχαία ελληνικά για βιοπορισμό». Ο φωτογραφικός φακός λειτουργεί ως μεταφορά για την τεχνική της ίδιας της ποιήτριας. Επαναδημιουργεί τον μύθο και μέσω της ποίησης δίνει στον ήρωά της τα όπλα για να αντέξει τον υπαρξιακό πόνο. Θα δει τη λάβα να τρέχει και την καταστροφή να επελαύνει, αλλά θα τα αφηγηθεί ως επιζών.

Ο έρωτας – και σ’ αυτή την ιστορία – θα είναι γλυκόπικρος, όπως τιτλοφορείται ένα άλλο βιβλίο της, το οποίο κυκλοφορεί από το «Δώμα». Θα σημαίνει στέρηση, ζηλοτυπία, ανταγωνισμό, τακτική, απώλεια, λιώσιμο, έλεγχο. «Αν η ψυχή του ερωτευμένου είναι ένα φιλμ» γράφει εκεί η Κάρσον, «ο “γλυκόπικρος έρωτας” είναι το εξωτερικό αντικείμενο που προσπίπτει επάνω της. Το παράδοξο είναι αυτό που σχηματίζεται πάνω στη φωτοευαίσθητη πλάκα του ποιήματος, ένα αρνητικό απ’ το οποίο μπορούν να αντληθούν θετικές εικόνες. Είτε νοηθεί ως δίλημμα των αισθήσεων, ως δίλημμα της δράσης ή δίλημμα αξιακό, ο έρωτας καταγράφεται ως ένα γεγονός αντιφατικό: μες στην ερωτική επιθυμία η αγάπη συμφύρεται με το μίσος».

Η «Αυτοβιογραφία του κόκκινου» είναι γραμμένη τελικά με τα υλικά μιας τέχνης αταξινόμητης, που γεννιέται μέσα από τις αντιφάσεις της: το πνευματώδες συναντά το ποιητικό (ειδικά στις περιγραφές του φωτός μέσα από τα παγωμένα σύννεφα ή τις αντανακλάσεις του χιονιού). Το υψιπετές και το μετρημένο συναντούν το παράδοξο («Στο παγωμένο αριστερό μάτι του ινδικού χοιρίδιου αντανακλώνται όλοι καθώς τραβούν τις καρέκλες τους και σφίγγουν τα χέρια»).

«Βρίσκω αστεία την πραγματικότητα και τους δαίμονές της»

Μια συνέντευξη με την Αν Κάρσον δεν θα μπορούσε να είναι «κανονική». Αυτό το γνωρίζαμε εκ των προτέρων όταν οι άνθρωποι του «Πατάκη» μας ενημέρωσαν ότι το μόνο που μπορεί να δεχτεί είναι τρεις – τέσσερις ερωτήσεις για να απαντήσει λακωνικά. Εστω κι έτσι, ξεκίνησε ένα παιχνίδι ερωταποκρίσεων, που αποδίδει μέσα στον μινιμαλισμό του κάτι από την ευστροφία της ποιήτριας.

Εκτός άλλων η «Αυτοβιογραφία του κόκκινου» είναι ένα έργο αστείο. Τι σημαίνει το χιούμορ για τη λογοτεχνία σας; Είναι η μόνη άμυνα απέναντι στην πραγματικότητα και τους δαίμονές της;

Για να πω την αλήθεια, τις περισσότερες ημέρες της ζωής μου βρίσκω αστεία και την πραγματικότητα και τους δαίμονές της.

Ποιο είναι ένα «μάθημα» που σας έδωσαν οι αρχαίοι Ελληνες;

Οτι ένα έργο τέχνης πρέπει να έχει αρχή, μέση και τέλος.

Και ένα μάθημα που πήρατε από τους μεγάλους μοντερνιστές;

Να ξεκινάω το έργο από τη μέση.

Εάν μπορούσατε να στείλετε την «Αυτοβιογραφία» – ως έμμεσο μήνυμα – σε έναν από τους ηγέτες της εποχής μας, ποιον θα διαλέγατε και γιατί;

Δεν θα το έκανα. Πρώτον, δεν μ’ αρέσουν οι ηγέτες. Και ύστερα, σπανίως κάνω κάτι με έμμεσο μήνυμα.

Αυτόπτες μάρτυρες

Το Σάββατο κυλούσε ντυμένο στα λευκά.

Ο Γηρυόνης περπάτησε κατά μήκος της προκυμαίας.

Πέρασε μπροστά από ομάδες ανθρώπων

που περίμεναν

και μεμονωμένα άτομα που περίμεναν.

Δεν υπήρχε ούτε ενθουσιασμός ούτε απουσία ενθουσιασμού.

Τα σκυλιά περίμεναν.

Οι αστυνομικοί περίμεναν με τα όπλα στις θήκες

δίπλα σ’ ένα παρκαρισμένο αυτοκίνητο. Η ομάδα

ποδοσφαίρου είχε αποσυρθεί από την παραλία

και περίμενε

σε μια βεράντα που έβλεπε προς την προκυμαία.

Ενώ περίμεναν οι περισσότεροι άνθρωποι κοιτούσαν σταθερά

προς τη θάλασσα ή προς τον δρόμο. Κάποιοι

κλοτσούσαν πέτρες. Ο Γηρυόνης αποφάσισε να επιστρέψει

στο σπίτι. Από ένα τετράγωνο μακριά μπορούσε ν’ ακούσει

τους παπαγάλους. Κανείς δεν ήταν στο σπίτι.

Ανέβηκε στην ταράτσα και κάθισε

στο στρώμα του προσπαθώντας να σκεφτεί

πώς να φωτογραφίσει τη Λίμα. Αλλά το μυαλό του

ήταν τόσο κενό

όσο ο άχρωμος ουρανός.

Βγήκε πάλι έξω να περπατήσει. Κατά μήκος

της προκυμαίας. Πέρασε μπροστά από πολλά

κλειστά σπιτάκια.

Από σοκάκια όπου η ομίχλη της θάλασσας

κρεμόταν σε τούφες πάνω από τα καλντερίμια.

Πέρασε μπροστά από ένα εγκαταλειμμένο πάρκο

όπου δύο λάμα

ήταν δεμένα πλάι σ’ ένα γιγάντιο χάλκινο κεφάλι,

το στόμα του ανοιχτό σε ένα Ο όπως όταν κάποιος

πεθαίνει γελώντας. Ο Γηρυόνης κάθισε πάνω

στο στόμα

κουνώντας τα πόδια του και τρώγοντας μια μπανάνα

ενώ τα λάμα μασούσαν το αραιό γρασίδι. Οι ψυχικές

καταστάσεις όπως το άγχος ή η θλίψη

έχουν διαβαθμίσεις, σκέφτηκε, αλλά η πλήξη

δεν έχει διαβάθμιση. Ποτέ δεν θα καταφέρω να γίνω κάποιος,

είπε στα λάμα.

Εκείνα δεν τον κοίταξαν.

Ο Γηρυόνης πέταξε τη μισοφαγωμένη μπανάνα του

στο χώμα κοντά τους. Εκείνα την παραμέρισαν

και συνέχισαν να τρώνε το γρασίδι.

Ο Γηρυόνης είδε ότι η νύχτα πλησίαζε. Κατέβηκε από

το στόμα και συνέχισε να περπατάει.

 

(Από το 37ο πεζοποίημα, μτφ. Χάρης Βλαβιανός)

Η κρίση των Ιμίων ήταν μία από τις τρεις μεγαλύτερες κρίσεις που είχαμε στην Ελλάδα τα τελευταία 60 χρόνια. Η πρώτη ήταν το 1974 με το Κυπριακό, η δεύτερη το 1987 και η τρίτη το 1996 με τα Ιμια. Μία εβδομάδα πριν τα γεγονότα είχαμε άσκηση στη συγκεκριμένη περιοχή. Την Παρασκευή το βράδυ εμείς είχαμε γυρίσει Αθήνα και τη Δευτέρα το πρωί πήραμε εντολή να αποπλεύσουμε και πάλι με προορισμό τα Ιμια.

Ο στόλος, έχοντας εκπαιδευθεί στο Αιγαίο, έπιασε με τα πλοία του κατάλληλες θέσεις. Για να καταλάβει ο κόσμος, ήμασταν περίπου δέκα μεγάλα και μικρά πλοία γύρω γύρω και στη μέση περίπου οκτώ με δέκα μεγάλα και μικρά τουρκικά πλοία.

Η κρίση άρχισε σταδιακά να κλιμακώνεται από τις ενέργειες των Τούρκων που ήταν αρκετά προκλητικές. Για όλα αυτά υπήρχε συνεχής ενημέρωση του επιτελείου. Οταν η κρίση άρχισε να εντείνεται, οι Τούρκοι έστειλαν άλλα τρία πλοία, αντιτορπιλικά και φρεγάτες από τα Δαρδανέλια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Πήραμε εντολή στο «Αδρίας» να τα παρακολουθήσουμε. Τα εντοπίσαμε και τα παρακολουθούσαμε χωρίς αυτοί να καταλάβουν τίποτα, όπως μάθαμε μετά. Τότε μάθαμε από τα ΜΜΕ ότι ο πρωθυπουργός ενώ η κρίση κλιμακωνόταν δεν είχε πάει στο Κέντρο Επιχειρήσεων στο ΥΠΕΘΑ αλλά παρέμενε στο γραφείο του στη Βουλή. Το κλίμα όχι μόνο στο «Αδρίας», όπου ήμουν κυβερνήτης, αλλά σε όλες τις φρεγάτες ήταν «πάμε να τελειώνουμε».

Οχι να νικήσουμε, να «τελειώνουμε». Τη νίκη τη θεωρούσαμε δεδομένη. Οι Τούρκοι ήταν τελείως απροετοίμαστοι, αλλά κλιμάκωναν επικίνδυνα την κατάσταση, που είχε φτάσει λίγο πριν πατήσουμε τα κουμπιά των πυραύλων. Εμείς είχαμε αποδεσμευμένους κανόνες εμπλοκής, ενώ οι Τούρκοι δεν είχαν.

Τότε έρχεται εντολή να αποχωρήσουμε και να τελειώνει η κρίση. Ολο αυτό το διάστημα ζητούσαμε να βάλουμε φρουρά στα δυτικά Ιμια, καθώς φαινόταν ότι οι Τούρκοι κάτι ετοίμαζαν. Ενώ λοιπόν περιμέναμε να μας πουν τη σειρά με την οποία θα αποχωρήσουμε, μαθαίνουμε δι’ ασυρμάτου ότι ο Χόλμπρουκ είπε πως οι Τούρκοι έχουν ανέβει στα δυτικά Ιμια. Αυτό που φοβόμασταν έγινε.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Οι καιρικές συνθήκες ήταν τέτοιες που ήταν απόλυτα ευνοϊκές για επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων, ό,τι έπρεπε να περάσουν ανάμεσα στα πλοία με ένα φουσκωτό με υψηλό κυματισμό. Πολύ δύσκολο να τους εντοπίσεις και γι’ αυτό ζητάγαμε να βάλουμε φρουρά. Τότε αποφασίστηκε να σταλεί το ελικόπτερο.

Ο καιρός ήταν απαγορευτικός και όμως αυτά τα παιδιά, αυτοί οι ήρωες του ελικοπτέρου, είπαν «θα πάμε». Ηταν αποστολή αυτοκτονίας. Κι όχι μόνο έφτασαν, αλλά πήγαν και τόσο χαμηλά, επειδή είχε χαμηλή νέφωση και έβρεχε, που και πάλι άναψαν τον προβολέα για να δουν επάνω στο νησί και ο προβολέας αντανακλούσε στη βροχή που έπεφτε.

Πρέπει να κατέβηκαν μέχρι και τρία μέτρα από το έδαφος του νησιού για να δουν, και είδαν τις σκιές. Οι Τούρκοι δεν έριξαν. Αν έριχναν, θα μας ανέφερε αμέσως ο πιλότος ότι δέχεται πυρά, οπότε εκεί θα άναβε το «πελεκούδι» αφού είχαμε την εντολή αυτή. Αυτό που μου έχει μείνει 30 χρόνια μετά είναι πως τους Τούρκους ό,τι και να σου λένε δεν θα πρέπει να τους πιστεύεις και σε τέτοιες περιόδους θα πρέπει να υπάρχει ομοψυχία.

Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος είναι αντιναύαρχος ε.α.

Στάση αναμονής δείχνει να υιοθετεί απέναντι στο καθεστώς της Τεχεράνης ο πρόεδρος Τραμπ, ο οποίος πάντως «έχει καταστήσει σαφές ότι όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι για να σταματήσει η σφαγή», σύμφωνα με τα όσα είπε ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ο αμερικανός πρόεδρος διατηρεί ανοιχτές τις στρατιωτικές επιλογές για το Ιράν, γνωρίζει όμως ότι η πτώση των μουλάδων χωρίς στρατηγικό σχέδιο για την επόμενη ημέρα θα προκαλέσει χάος.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα Axios, η απόφαση για στρατιωτικό χτύπημα των ΗΠΑ στο Ιράν αναβλήθηκε, καθώς ο Λευκός Οίκος διαβουλεύεται με συμμάχους – το Ισραήλ, χώρες του Κόλπου και την Τουρκία – σχετικά με το χρονοδιάγραμμα μιας τέτοιας επιχείρησης και κατά πόσο θα αποσταθεροποιούσε ουσιαστικά το καθεστώς. Στο τραπέζι τίθενται οι κίνδυνοι ενός τέτοιου χτυπήματος και τα πιθανά σοβαρά αντίποινα. Την ίδια ώρα, ο αμερικανικός στρατός απομακρύνει στρατεύματα από βάσεις στη Μέση Ανατολή και στέλνει ενισχύσεις στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του αεροπλανοφόρου «USS Abraham Lincoln» και της ομάδας κρούσης του.

Μεταξύ των συνομιλητών του Τραμπ είναι και ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου που μίλησε με τον αμερικανό πρόεδρο την Τετάρτη και του ζήτησε να περιμένει για να δώσει στο Ισραήλ περισσότερο χρόνο να προετοιμαστεί για πιθανά ιρανικά αντίποινα, σύμφωνα με τους «New York Times». «Οι Αμερικανοί επανεκτιμούν τώρα», δήλωσε στο Axios πηγή από τις χώρες του Κόλπου, που επίσης συνιστούν προσεκτικές κινήσεις.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Στην Τεχεράνη δεν πραγματοποιήθηκαν οι εκτελέσεις που είχαν ανακοινωθεί, καθώς οι μουλάδες φαίνεται να μη θέλουν να τραβήξουν το σχοινί στο εξωτερικό. «Σέβομαι βαθύτατα το γεγονός», έγραψε χθες στο Truth Social o Τραμπ. «Ευχαριστώ!». Στο εσωτερικό όμως η βίαιη καταστολή συνεχίζεται, αν και, σύμφωνα με πληροφορίες, οι διαδηλώσεις έχουν περιοριστεί τις τελευταίες ημέρες. Τα νεκροτομεία όμως είναι γεμάτα από ανθρώπους που συμμετείχαν στις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας, με τον αριθμό τους να υπολογίζεται σε αρκετές χιλιάδες.

Αν το καθεστώς ανατραπεί

«Αυτή θα έπρεπε να είναι η στιγμή που θα τερματίσει τα 47 χρόνια εξουσίας των θεοκρατών. Οι Ιρανοί αξίζουν να ζουν σε μια δημοκρατική και ευημερούσα χώρα», γράφει το «Economist». «Ο κόσμος θα ωφελούνταν αν το Ιράν μετατρεπόταν από πυρηνική απειλή και εξαγωγέα βίας σε όλη τη Μέση Ανατολή σε μια ανεκτική, σταθερή εμπορική δύναμη. Αλλά οι διαμαρτυρίες από μόνες τους δεν τερματίζουν την τυραννία. Τι θα έκανε ένα αμερικανικό χτύπημα που σχεδιάζει ο πρόεδρος Τραμπ για να επιφέρει την πτώση των μουλάδων; Και αν το καθεστώς ανατραπεί, τι θα μπορούσε να ακολουθήσει;». Αυτό ακριβώς, δηλαδή το ερώτημα της επόμενης ημέρας, είναι που απασχολεί όλες τις χώρες της περιοχής.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

«Οι ηγέτες του Ιράν είναι αδίστακτοι λόγω της αδυναμίας τους. Δεν έχουν πού να στραφούν και τίποτα να προσφέρουν στον λαό τους, παρά μόνο βία», σημειώνει το Politico. «Στο εσωτερικό, οι πολίτες του Ιράν πρέπει να υπομείνουν μια συρρικνούμενη οικονομία, τις ραγδαία αυξανόμενες τιμές των τροφίμων, την ανεργία και την επιδεινούμενη φτώχεια. Στο εξωτερικό, το καθεστώς έχει ταπεινωθεί, καθώς οι δυνάμεις πληρεξουσίων του στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα χτυπήθηκαν ή καταστράφηκαν, κυρίως από το Ισραήλ, από το 2023. Ο 12ήμερος πόλεμος του περασμένου έτους έδειξε ότι το καθεστώς δεν μπόρεσε ούτε καν να προστατεύσει τους διοικητές του και πυρηνικές εγκαταστάσεις».

Αβεβαιότητα και κίνδυνοι

Οι μέρες που έρχονται είναι γεμάτες αβεβαιότητα και κίνδυνο. Οι διαδηλωτές έχουν αποσυρθεί από τους δρόμους, αν και για πόσο καιρό κανείς δεν μπορεί να πει. Το καθεστώς των μουλάδων φαίνεται να παραμένει, προς το παρόν, στην εξουσία, καταδικάζοντας τους Ιρανούς σε διαρκή καταπίεση. Κακό όμως επίσης, σημειώνει το «Economist», «θα ήταν η διολίσθηση του Ιράν σε χειρότερη βία. Η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας τη δεκαετία του 1990, η εισβολή στο Ιράκ το 2003 και ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία προσφέρουν σκληρά μαθήματα για το πόσο δύσκολο είναι να τερματιστούν δεκαετίες καταστολής χωρίς να προκληθεί μαζική αιματοχυσία. Κούρδοι, Αζέροι, Μπαλούτσιοι ή άλλοι αυτονομιστές θα μπορούσαν να εξεγερθούν και το Ιράν να βυθιστεί στο χάος. Προσθέστε την παρουσία εμπλουτισμένου ουρανίου, πυρηνικών επιστημόνων και θρησκευτικών εξτρεμιστών, και οι κίνδυνοι είναι σοβαροί. Ο φόβος για το τι θα ακολουθήσει μπορεί να εξηγήσει γιατί κάποιοι εντός του Ιράν δεν έχουν μέχρι στιγμής πάρει μέρος στις διαμαρτυρίες». Ιδιαίτερα καθώς δεν φαίνεται να υπάρχει ένας ισχυρός πόλος αντιπολίτευσης που θα αποτελούσε σημαντικό αντίβαρο και προοπτική για την επόμενη ημέρα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Ανάμεσα σε αυτά υπάρχουν σενάρια στα οποία το καθεστώς κατακερματίζεται. Ισως οι Φρουροί της Επανάστασης να εκδιώξουν τον ανώτατο ηγέτη. Ή μια φατρία των Φρουρών μπορεί να καταλάβει την εξουσία «στο όνομα του λαού» και να επιδιώξει νομιμοποίηση ζητώντας από αντίπαλες φατρίες να λογοδοτήσουν για τις πρόσφατες δολοφονίες. Αν ναι, θα μπορούσαν να βοηθηθούν από τον τακτικό στρατό, ο οποίος μέχρι στιγμής έχει μείνει στην άκρη.

Ακόμα και αν ο Χαμενεΐ φύγει από τη μέση, μια συμφωνία τύπου Καράκας με τους Φρουρούς της Επανάστασης είναι απίθανο να δημιουργήσει διαρκή σταθερότητα, επειδή οι Ιρανοί θα λαχταρούν εκδίκηση εναντίον στρατηγών με τόσο φρέσκο αίμα στα χέρια τους. Κάποτε κάθε λαϊκή εξέγερση φαινόταν να προαναγγέλλει τη γέννηση μιας νέας δημοκρατίας. Μετά τις αποτυχίες της Αραβικής Ανοιξης, δεν είναι πλέον εύκολο να φανταστεί κανείς ότι η πορεία του Ιράν θα μπορούσε να είναι τόσο απλή.

Αντικείμενα που εμπίπτουν στις διατάξεις της νομοθεσίας περί αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς εντοπίστηκαν σε αστυνομική έρευνα στο σπίτι ενός 44χρονου αλλοδαπού, μετά τη σύλληψή του στη Θεσσαλονίκη για άλλα ποινικά αδικήματα.

Ο άνδρας συνελήφθη στις 15 Ιανουαρίου από αστυνομικούς της Υποδιεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος (Υ.Α.Ο.Ε.Β.Ε.).

Κατόπιν παραγγελίας για κατ’ οίκον έρευνα, αστυνομικοί του Τμήματος Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Εορδαίας πραγματοποίησαν έρευνα στην οικία του 44χρονου στην Πτολεμαΐδα. Εκεί βρέθηκαν και κατασχέθηκαν 26 λόγχες της Ελληνιστικής εποχής, ιδιαίτερης αρχαιολογικής αξίας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Επιπλέον, εντοπίστηκαν είκοσι δύο ρολόγια χειρός, πέντε δαχτυλίδια και μια φωτογραφική μηχανή, τα οποία υποβλήθηκαν στην Υ.Α.Ο.Ε.Β.Ε. για περαιτέρω έλεγχο. Στο σπίτι βρέθηκε επίσης ποσότητα λευκής σκόνης, μεικτού βάρους 3,58 γραμμαρίων, η χημική σύσταση της οποίας διερευνάται.

Σε βάρος του 44χρονου σχηματίστηκε δικογραφία για παράβαση της νομοθεσίας περί προστασίας αρχαιοτήτων.

Η μνήμη έρχεται με τίμημα. Μας επιτρέπει να ξαναζήσουμε το παρελθόν και η ταυτότητά μας βασίζεται σε αυτή την ικανότητα, αλλά μπορεί επίσης να μας δεσμεύσει σε τραυματικές αναμνήσεις. Χωρίς μνήμη, επίσης, είναι αδύνατο να φανταστούμε πράγματα που δεν έχουμε βιώσει ακόμα – «η μνήμη και η φαντασία είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος». Στο εργαστήριο του βραβευμένου με Νομπέλ Σουσούμου Τονεγκάουα στο ΜΙΤ, ο νευροεπιστήμονας Στιβ Ραμίρεζ, μαζί με συναδέλφους του μπόρεσαν να αποκαταστήσουν «μνήμες που θεωρούνταν χαμένες». Προειδοποιεί για τους κινδύνους της τεχνολογίας «που είναι ικανή να τροποποιήσει την ίδια μας την ουσία». Και θυμίζει ότι η μνήμη δεν λέει πάντα το ίδιο πράγμα: «Περιλαμβάνει πολλή ανακατασκευή και αλλαγές με την πάροδο του χρόνου».

Βγαλμένο από ταινία επιστημονικής φαντασίας. Η κινεζική αστυνομία ξεκίνησε επίσημες δοκιμές στους δρόμους της Σενζέν με το ανθρωποειδές ρομπότ T800 της EngineAI. Πρόκειται για μια μηχανή φυσικού μεγέθους, με ύψος 1,73μ. και βάρος 75 κιλά, με μεταλλικό σκελετό και επιβλητική όψη, που σχεδιάστηκε για να επιβάλλει την τάξη. Μπορεί να φτάσει τα 10,8 χλμ./ώρα, τρέχοντας γρηγορότερα από τον μέσο άνθρωπο. Λειτουργεί επί 5 ώρες συνεχώς πριν χρειαστεί φόρτιση.

Κινείται με νευρωνικά δίκτυα για απόλυτη φυσικότητα βάδισης και διαθέτει πλήρη εποπτεία χώρου 360°. Η εταιρεία το ονόμασε T800 – μια σαφή αναφορά στον «Εξολοθρευτή». Προς το παρόν απλά συνοδεύει τις περιπολίες αλλά η εικόνα του και μόνο αλλάζει τα δεδομένα στη δημόσια ασφάλεια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Εχει πρωταγωνιστήσει σε διεθνείς παραγωγές όπως το «Μπόργκεν» και το «Τhin ice», που περιγράφουν γεωπολιτικά παιχνίδια γύρω από την πατρίδα του, τη Γροιλανδία. Ο Ανγκουνγκουάκ Λάρσεν είναι ο πιο διάσημος ιθαγενής Ινουίτ ηθοποιός του αρκτικού νησιού των 56.000 κατοίκων, με πολλά διεθνή βραβεία. Τι σκέφτεται για τις επιθετικές δηλώσεις Τραμπ; «Οτι η πραγματικότητα ξεπέρασε τη φαντασία όλων των σεναριογράφων.

Ο Τραμπ είναι ακριβώς το αντίθετο από τον πρωθυπουργό μας, τον Μούτε Εγκεντε, ο οποίος είναι πολύ ήρεμος και σκέφτεται πριν μιλήσει. Εχουμε συνηθίσει να έρχονται άνθρωποι στη γη μας και να παίρνουν τα ορυκτά μας κερδίζοντας δισεκατομμύρια, χωρίς δικό μας όφελος. Νομίζω ότι θα υπάρχει μια εποχή πριν απ’ τον Τραμπ και μια εποχή μετά».

«Κάθε βράδυ, οι δρόμοι των ιρανικών πόλεων μετατρέπονται σε πεδία μαχών. Οι δυνάμεις ασφαλείας πυροβολούν με πραγματικά πυρά τα πλήθη. Ή με πλαστικές σφαίρες στοχεύοντας σε πρόσωπα και μάτια – εκατοντάδες άτομα χάνουν την όρασή τους. Το πρωί, τα ίχνη της πρωτοφανούς βίας είναι παντού: τρύπες από σφαίρες σε τοίχους και βιτρίνες καταστημάτων. Λεπτά ρυάκια ανθρώπινου αίματος τρέχουν στην άσφαλτο.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Τα νεκροτομεία στοιβάζουν τους νεκρούς έξω, είναι χιλιάδες σε όλη τη χώρα. Τα κορίτσια αφήνουν ελεύθερα τα μακριά μαλλιά τους. Ο 25χρονος Ραμίν μέσα στο πλήθος φωνάζει: «Διαμαρτυρόμαστε για μια καλύτερη ζωή, όχι για να πεθάνουμε»! Μια ώρα αργότερα, δολοφονείται. Ηταν μια εβδομάδα σκοταδιού και αίματος». Από ανταπόκριση ιρανού δημοσιογράφου στη «Liberation».

Πέντε αλλοδαποί ηλικίας από 18 έως και 24 ετών που διακινούσαν ναρκωτικές ουσίες στην πλατεία του Αγίου Παντελεήμονα, χρησιμοποιώντας ως σημείο απόκρυψης των ναρκωτικών ουσιών, σωλήνα υδρορροής του ιερού ναού, συνελήφθησαν από αστυνομικούς της Ομάδας ΔΙΑΣ και σε βάρος τους σχηματίστηκε δικογραφία για σύσταση εγκληματικής ομάδας που διακινούσε ναρκωτικές ουσίες.

Ειδικότερα, αστυνομικοί της Ομάδας ΔΙ.ΑΣ. στο πλαίσιο της περιπολίας τους στην πλατεία του Αγίου Παντελεήμονα, έκριναν ύποπτους τους πέντε αλλοδαπούς, καθώς παρατήρησαν ύποπτες μεταξύ τους συναλλαγές και τους κάλεσαν σε έλεγχο. Κατά τον έλεγχο των πέντε κατηγορουμένων, στην κατοχή 18χρονου και 24χρονου βρέθηκαν επιμελώς κρυμμένες σε καπέλο και στη στοματική κοιλότητα αντίστοιχα, ποσότητες κάνναβης και ναρκωτικά δισκία.

Στη συνέχεια από την ενδελεχή έρευνα των αστυνομικών της Ομάδας ΔΙΑΣ στο χώρο της πλατείας, εντόπισαν ειδικά διαμορφωμένο σωλήνα υδρορροής του Ιερού Ναού, όπου οι κατηγορούμενοι είχαν αποκρύψει 15 συσκευασίες κατεργασμένης κάνναβης έτοιμες προς διακίνηση. Οι κατηγορούμενοι είχαν τροποποιήσει τον σωλήνα υδρορροής, με σκοπό την απόκρυψη των ναρκωτικών ουσιών, χωρίς να γίνονται εμφανείς σε τυχόν έλεγχο από τις Αρχές.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Συνολικά βρέθηκαν στην κατοχή τους και κατασχέθηκαν 13,8 γραμμ. κατεργασμένης κάνναβης έτοιμα προς διακίνηση, μικροποσότητα ακατέργαστης κάνναβης, δύο ναρκωτικά δισκία και το χρηματικό ποσό των 20 ευρώ. Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στον αρμόδιο Εισαγγελέα.

Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που δεν ξέρουν να οδηγούν – ή, μάλλον, για να το προσωποποιήσω, υπάρχουμε κάποιοι άνθρωποι που δεν ξέρουμε να οδηγούμε. Είμαστε, δηλαδή, οι καθημερινοί χρήστες των δημοκρατικών συγκοινωνιακών μέσων, των υποδομών που φτιάχτηκαν για τις μη εξατομικευμένες μετακινήσεις των ανθρώπων στην πόλη και στη χώρα, των υπεραστικών ΚΤΕΛ, των τρένων, του μετρό και των αστικών λεωφορείων στην πόλη.

Και βέβαια των ταξί – οι μετακινήσεις με τα οποία είναι πιο εξατομικευμένες. Επιτρέψτε μου σήμερα, με αφορμή μια ακόμα απεργία του σωματείου των αυτοκινητιστών, να μιλήσω για τα ταξί. Οχι με απαξίωση, όπως συχνά συνηθίζεται, αλλά αναγνωρίζοντας τη σημαντική συμβολή των επαγγελματιών τους στη λειτουργία των πόλεων και της χώρας – και επισημαίνοντας τα, κατά τη γνώμη μου, λάθη του σωματείου τους.

Καταρχάς, πρέπει να πούμε ότι οι ταξιτζήδες δεν είναι μια εξαθλιωμένη κοινωνική ομάδα, όπως συχνά προσπαθούν να πουν μερικοί οδηγοί που γκρινιάζουν. Δουλεύουν πολύ και σε δύσκολη συνθήκη, αλλά βγάζουν χρήματα – σπουδάζουν τα παιδιά τους, αγοράζουν ακίνητα, συμμετέχουν στην καταναλωτική κοινωνία, πάνε διακοπές.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, η δουλειά έγινε λίγο καλύτερη, χάρη στις δυνατότητες της τεχνολογίας. Οι νεότεροι στο επάγγελμα το ξέρουν καλά, άλλωστε κατά κανόνα χρησιμοποιούν GPS, εργάζονται με εφαρμογές, συνεργάζονται σε εταιρείες, έχουν καλύτερα αυτοκίνητα. Χάρη στις τεχνολογίες και στους επαγγελματίες με επίγνωση των αλλαγών στις ζωές μας έχει γίνει πολύ καλύτερο το ταξί. Και ασφαλέστερο, για οδηγούς και επιβάτες.

Ο συνδικαλισμός τους, αντίθετα, πιστεύει ότι μπορεί η εξέλιξη να σταματήσει. Οτι μπορεί να ξαναγίνει κανόνας η ταύτιση του ταξιτζή με τον πειρατή: του αυτοκράτορα πάνω σε ένα βρώμικο και παλιό όχημα, που μυρίζει τσιγαρίλα, έχει πειραγμένο ταξίμετρο, τους επιγόνους του Τράγκα δυνατά στο ραδιόφωνο, και όταν δεν ψαρεύει πελάτες στον δρόμο πλακώνεται στο ξύλο στους σταθμούς και στα λιμάνια.

Αυτό, ας το συνειδητοποιήσουν οι συνδικαλιστές των ταξί, είναι last year. Τα πράγματα άλλαξαν. Και δεν έχουν τη δύναμη να επηρεάσουν τις αλλαγές. Πώς μπορούν να έχουν απαίτηση για τα τουριστικά βαν που χρησιμοποιούν τα ξενοδοχεία για τις μετακινήσεις τουριστών, όταν αυτά είναι η παγκόσμια τάση; Στην Ελλάδα κατάφεραν να φρενάρουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί σε όλον τον κόσμο το Uber. Νομίζω ότι είναι η τελευταία νίκη τους – κι αν συνεχίσουν με την ίδια λογική θα είναι πύρρειος. Θα τη βρουν δηλαδή από αλλού.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Οι αυτοκινητιστές των ταξί είναι ανάγκη να γίνουν κι αυτοί άνθρωποι της εποχής τους. Να μπουν κι αυτοί στη μεγάλη εικόνα. Ορθώς διεκδικούν χαλαρότητα στην επιβεβλημένη αντικατάσταση του στόλου με ηλεκτρικά αυτοκίνητα – η χώρα είναι πίσω σε υποδομές που μπορούν να κάνουν την ηλεκτροκίνηση εύκολη. Αλλά η χρήση λεωφορειόδρομων δεν πρόκειται να τους δοθεί, επειδή δεν θα σχετικοποιηθεί με ελαστικές εξαιρέσεις η προσπάθεια να λειτουργήσει κάπως πολιτισμένα η άναρχη και δυσπρόσιτη πρωτεύουσα.

Η κοινωνία αλλάζει – και τα ταξί χρειάζεται να δουν τις αλλαγές της και να προσαρμοστούν σ’ αυτές. Σε λίγο καιρό, πολλοί οδηγοί θα αντικατασταθούν από ρομπότ. Ο συνδικαλισμός των αυτοκινητιστών με αυτά τα δεδομένα χρειάζεται να προσαρμοστεί. Τα ταξί που επηρεάζει ο Θύμιος μυρίζουν ιδρώτα και τσιγάρο αλλά είναι κάτι που πάλιωσε. Ο κόσμος άλλαξε.

Η κοινή γνώμη συγκλονίστηκε από τη φράση «το περιπολικό δεν είναι ταξί» που άκουσε η άτυχη Κυριακή Γρίβα από τον τηλεφωνητή της Άμεσης Δράσης, λίγα μόλις λεπτά πριν χάσει τη ζωή της από τα χτυπήματα με μαχαίρι του πρώην συντρόφου της, έξω από το αστυνομικό τμήμα Αγίων Αναργύρων.

Την ίδια στιγμή, μια γυναίκα αστυνομικός, με τη στάση και τις πράξεις της, φρόντισε να υπενθυμίσει ότι στην Ελληνική Αστυνομία δεν σκέφτονται και δεν ενεργούν όλοι με τον ίδιο τρόπο.

Έτσι, όταν βρέθηκε μπροστά της μια γυναίκα – θύμα ενδοοικογενειακής βίας και μητέρα τριών παιδιών, αποφάσισε να βοηθήσει όσο περισσότερο μπορούσε.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Όπως αποκάλυψε το MEGA, το βράδυ της περασμένης Τρίτης μία γυναίκα έφτασε στο αστυνομικό τμήμα Λαυρεωτικής αγκαλιά με τα τρία της παιδιά, ζητώντας τη βοήθεια της ΕΛ.ΑΣ. για να γλιτώσει από τα χέρια του συζύγου της.

Η αστυνομικός όχι μόνο την άκουσε, αλλά αποφάσισε να την πάρει στο σπίτι της για να την προστατεύσει, καθώς δεν θέλησε να πάνε τα τρία παιδιά σε δομή και να τα χωρίσει από τη μητέρα τους.

Την επόμενη μέρα μάλιστα, τα ανήλικα παιδιά της γυναίκας έφτασαν με αστυνομική συνοδεία στο σχολείο τους.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η αστυνομικός δεν σταμάτησε εκεί, αφού κίνησε τις διαδικασίες για τον εντοπισμό και τη σύλληψη του δράστη, με την ΕΛ.ΑΣ. τελικά να τον συλλαμβάνει το πρωί της Πέμπτης.

«Ήταν μία πράξη ανθρωπιάς και αλληλεγγύης. Είναι άξια συγχαρητηρίων», λέει για το θέμα ο Βαγγέλης Μπούζας, γραμματέας της ένωσης αστυνομικών υπαλλήλων νοτιοανατολικής Αττικής.

«Γίνανε όλες οι νόμιμες ενέργειες και μετά λειτούργησε σαν άνθρωπος» συμπλήρωσε.

Σε αυξημένη ετοιμότητα βρίσκεται ο Δήμος Αθηναίων, καθώς τις επόμενες ώρες αναμένεται σημαντική πτώση της θερμοκρασίας στην πόλη.

Από σήμερα, Σάββατο 17 Ιανουαρίου, στις 20:00 και μέχρι νεωτέρας, λαμβάνονται έκτακτα μέτρα με στόχο τη στήριξη και την ασφάλεια των ευάλωτων συμπολιτών μας.

Συγκεκριμένα:

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

– Τίθεται σε λειτουργία θερμαινόμενος χώρος φιλοξενίας στη Λέσχη Φιλίας Βοτανικού, (Κοζάνης 4, 210-3423716), όπου θα παρέχονται ασφαλής προσωρινή διαμονή, σίτιση και βασικές υπηρεσίες φροντίδας.

– Οι ομάδες Street Work του Δήμου Αθηναίων θα επιχειρούν όλο το 24ωρο στους δρόμους της πόλης, μοιράζοντας ζεστά ροφήματα, τρόφιμα, είδη ρουχισμού και κουβέρτες. Παράλληλα, θα παρέχεται ενημέρωση και βοήθεια σε όσους δυσκολεύονται να μεταφερθούν στο Υπνωτήριο του Πολυδύναμου Κέντρου Αστέγων που λειτουργεί αδιάλειπτα για τη διαμονή, σίτιση και εξυπηρέτηση των αναγκών τους.

– Επί 24ωρου βάσεως θα λειτουργεί το τηλεφωνικό κέντρο 210-5246515/6 (εσωτ. 0). Επιπλέον, οι πολίτες μπορούν να αναφέρουν σημεία, όπου βρίσκονται άστεγοι που χρειάζονται βοήθεια στο email kyadastreetwork@athens.gr.

Αναφορές για σημεία, όπου βρίσκονται άστεγοι, μπορούν να γίνονται επίσης στον τετραψήφιο αριθμό επικοινωνίας του Δήμου Αθηναίων 1595 (χρέωση ανάλογα με τον πάροχο).

«Μέχρι ποιου σημείου θα φτάσει η Ευρώπη για να υπερασπιστεί τη Γροιλανδία από τον Τραμπ;» αναρωτιέται η «Guardian». Πλέον το ερώτημα δεν είναι ρητορικό. Η επιμονή του αμερικανού προέδρου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποκτήσουν το αυτοδιοικούμενο αρκτικό νησί – συνιστώσα του βασιλείου της Δανίας, μέλους του ΝΑΤΟ και της ΕΕ – συνιστά (ακόμη) μια ωμή πρόκληση απέναντι στο διεθνές δίκαιο, στους ευρωπαίους συμμάχους και στις ίδιες τις μεταπολεμικές σταθερές της Δύσης. Σε όλους του τόνους, ο Ντόναλντ Τραμπ διακηρύττει ότι η αμερικανική ιδιοκτησία στη Γροιλανδία θα επιτευχθεί «με τον καλό» ή «τον κακό τρόπο».

Στην πράξη, οι επιλογές που παρουσιάζει δημοσίως έως τώρα κινούνται ανάμεσα σε μια «εξαγορά» της εθνικής κυριαρχίας – χθες μάλιστα απείλησε με την «επιβολή δασμών σε χώρες, αν δεν συνταχθούν» με τα σχέδιά του για το νησί – και σε ένα ακόμη πιο εφιαλτικό σενάριο: την επιβολή της αμερικανικής ισχύος με στρατιωτικά μέσα. Ενα τέτοιο ενδεχόμενο, στο πνεύμα του νέου ηγεμονικού «δόγματος Ντονρόε» (που ήδη εφαρμόστηκε στη Βενεζουέλα, υπό τη χλιαρή και αμφιλεγόμενη αντίδραση της Ευρώπης) θα τίναζε στον αέρα τα «θεμέλια» του ΝΑΤΟ και της ήδη κλυδωνιζόμενης διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες. Και δη με το «φυτίλι» να ανάβει η υπερδύναμη της Δύσης.

Η ειρωνεία είναι ότι ο Τραμπ επικαλείται την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, τη στιγμή που η Γροιλανδία, ως κτήση του δανικού στέμματος, καλύπτεται από το Αρθρο 5 της Συμμαχίας. Οι δε ΗΠΑ διαθέτουν προ πολλού ευρεία πρόσβαση στο νησί, βάσει αμυντικής συμφωνίας με την Κοπεγχάγη από την ψυχροπολεμική δεκαετία του ’50.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Σήμερα, εν μέσω εντεινόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού με το Πεκίνο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ επιχειρηματολογεί βάσει ενός υποθετικού σεναρίου κατάληψης από την Κίνα ή τη Ρωσία του στρατηγικής σημασίας και τάσεων ανεξαρτητοποίησης αρκτικού νησιού. Η Μόσχα το απέρριψε ως «μύθο», χαρακτηρίζοντας εξαιρετικά επικίνδυνη την πολιτική της ΝΑΤΟ για κλιμάκωση της αντιπαράθεσης στην Αρκτική. Μια ξεχασμένη μέχρι χθες από τη Δύση περιοχή, που λόγω της κλιματικής κρίσης μετατρέπεται σε σύγχρονο «Ελντοράντο», καθώς με το λιώσιμο των πάγων ανοίγει ο δρόμος σε πλούσια αποθέματα κρίσιμων ορυκτών και νέες θαλάσσιες εμπορικές οδούς.

Η εξάρτηση από τις ΗΠΑ

Σε αυτό το φόντο, η συνάντηση μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας με τον αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Μάρκο Ρούμπιο (προσωρινό σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου), την Πέμπτη, στην Ουάσιγκτον, κατέληξε σε μια κομψή διατύπωση διαφωνίας. Πέρα από τη συγκρότηση μιας αμφίβολης αποτελεσματικότητας «ομάδας εργασίας υψηλού επιπέδου» που «θα εξετάσει μια μελλοντική πορεία», δεν διαφάνηκε καμία αποκλιμάκωση. Και εδώ ακριβώς αναδύεται το δίλημμα της Ευρώπης.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Η περιφρόνηση του Τραμπ για το διεθνές δίκαιο φέρνει ξανά στην επιφάνεια την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ για την ασφάλειά της: σύγκρουση ή κατευνασμός απέναντι σε έναν σύμμαχο, που μετατρέπεται σε αντίπαλο και, όπως παρατηρεί εύστοχα ο «Guardian», «οι ενέργειές του θυμίζουν κράτος-παρία, αντικατοπτρίζοντας τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία;».

Η συγκυρία είναι κρίσιμη, δεδομένης της διστακτικής προσφοράς των ΗΠΑ να συμπλεύσουν με την Ευρώπη στην παροχή μεταπολεμικών εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία, ενόσω η μεσολάβησή τους με τη Ρωσία είναι αμφιλεγόμενη και η εκεχειρία στην πιο καταστροφική ένοπλη σύγκρουση στη Γηραιά Ηπειρο από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο φαντάζει ακόμη μακρινή…

Η στρατηγική της Ευρώπης

Στην πραγματικότητα, σχολιάζει ο «Economist», «οι πολιτικοί της Ευρώπης πασχίζουν να βρουν μια στρατηγική. Οι επιλογές τους χωρίζονται σε τρία στρατόπεδα: αποφόρτιση, αποτροπή και αντιπερισπασμός».

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η πρώτη είναι ήδη ορατή. Στο πλαίσιο της εσπευσμένα προγραμματισμένης άσκησης «Αρκτική Αντοχή», δανικές και ευρωπαϊκές συμμαχικές δυνάμεις αναπτύσσονται στη Γροιλανδία. Η κίνηση είναι διττής ανάγνωσης. Δηλώνουν παρουσία στο αρκτικό νησί, παρέχοντας ταυτόχρονα στις ΗΠΑ έμπρακτες υποσχέσεις ασφαλείας εντός του υφιστάμενου πλαισίου. Παράλληλα, Λονδίνο και Βερολίνο προωθούν – σύμφωνα με το Bloomberg – την ιδέα μιας νατοϊκής αποστολής ναυτικής επιτήρησης στον Απώτατο Βορρά, στο πρότυπο της προστασίας των υποθαλάσσιων υποδομών στη Βαλτική Θάλασσα. Ερώτημα παραμένει αν όλα αυτά αυτά αρκούν για να αμβλύνουν τη στάση της Ουάσιγκτον, ενόσω η εμμονή του Τραμπ για τη Γροιμανδία λέγεται ότι δεν είναι απλώς γεωστρατηγική, αλλά μέρος μιας προσωπικής ατζέντας υστεροφημίας.

Η δεύτερη επιλογή για τους Ευρωπαίους είναι πιο σκληρή. Στις Βρυξέλλες, γράφει ο «Economist», συζητούνται μέτρα που κυμαίνονται από αναστολή μέρους της πρόσφατης εμπορικής συμφωνίας ΕΕ – ΗΠΑ και αύξηση των ρυθμιστικών πιέσεων σε αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς, έως στοχευμένες κυρώσεις σε εταιρείες που θα επιχειρούσαν να εκμεταλλευτούν τους πόρους της Γροιλανδίας χωρίς τη συγκατάθεση των κατοίκων της. Πιο ακραίες ιδέες, συμπληρώνει το δημοσίευμα, περιλαμβάνουν «κλείσιμο αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην Ευρώπη ή την πώληση αμερικανικών κρατικών ομολόγων». Πρόκειται ωστόσο περισσότερο για αντίποινα, παρά για πραγματική αποτροπή, με περιορισμένες πιθανότητες ευρωπαϊκής συναίνεσης και επιτυχίας.

Απομένει ο αντιπερισπασμός: η ελπίδα ότι ο Τραμπ θα στραφεί αλλού. Με μόλις το 4% των Αμερικανών να στηρίζουν τη χρήση βίας για την απόκτηση της Γροιλανδίας και με ανοιχτά μέτωπα για την κυβέρνηση Τραμπ από το Ιράν και τη Βενεζουέλα, έως τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, ορισμένοι κύκλοι στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες στοιχηματίζουν στην κόπωση του Λευκού Οίκου. Ισως, ελπίζουν, η ρητορική περί προσάρτησης της Γροιλανδίας να είναι απλώς μοχλός πίεσης για μια διευρυμένη συμφωνία ασφαλείας ή/και εξόρυξης κρίσιμων ορυκτών.

Αλλες προτάσεις

Παράλληλα, διατυπώνονται έτερες φιλόδοξες προτάσεις. Ο Ρόμπερτ Χάμπεκ, πρώην αντικαγκελάριος της Γερμανίας, ο οποίος τώρα εργάζεται στο Δανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών, μιλά για μια ευρωπαϊκή machtpolitik. Μια προβολή πολιτική ισχύος, με ένα τεράστιο επενδυτικό πακέτο στη Γροιλανδία και πλήρη επανένταξή της στην ΕΕ (το αρκτικό νησί αποχώρησε το 1985 από την τότε ΕΟΚ για να ανακτήσει τον έλεγχο της αλιείας, αποτελώντας έκτοτε μέρος των υπερπόντιων χωρών και εδαφών των μελών των «27», συνδεδεμένων με την Ευρωπαϊκή Ενωση).

Μένει βέβαια να φανεί εάν οι ίδιοι οι Γροιλανδοί συμφωνούν, να ληφθούν περαιτέρω αποφάσεις και πού θα οδηγήσουν. Στο μεσοδιάστημα, όμως, ο κόσμος θα αλλάζει τάχιστα και τα περιθώρια για την Ευρώπη στενεύουν για να διεκδικήσει λόγο, ρόλο και θέση σε μια υπό διαμόρφωση νέα, απρόβλεπτη και επικίνδυνη διεθνή κατάσταση.

Το δελτίο Τύπου από το υπουργείο Πολιτισμού είχε τίτλο «Αναδεικνύονται οι αρχαιότητες της «Οικίας Κοκοβίκου» στην Πλάκα». Αναφέρεται στο κτίριο επί της οδού Τριπόδων 32 στην Πλάκα, εκεί όπου έζησαν η «Ελενίτσα» (Μάρω Κοντού) και ο «Αντωνάκης Κοκοβίκος» (Γιώργος Κωνσταντίνου) στο «Η γυνή να φοβήται τον άνδρα» του Τζαβέλλα. Το οίκημα έχει ανακηρυχθεί διατηρητέο αφού πρόκειται για εξαιρετικό δείγμα συγκροτήματος αθηναϊκής οικίας και ανασκευάζεται ώστε να χρησιμοποιηθεί ως πολιτιστικός χώρος προβολής ελληνικών ταινιών. Κατά τις εργασίες αποκατάστασης έρχονται στο φως αρχαιολογικά ευρήματα τα οποία θα εκτίθενται στο κοινό όταν ολοκληρωθεί το πρότζεκτ.

Μου έκανε ωστόσο πολύ καλή εντύπωση ότι το ΥΠΠΟ αναφέρει, επισήμως, το συγκεκριμένο κτίριο ως «Οικία Κοκοβίκου». Αναγνωρίζοντας έτσι τη συμβολή του παλιού ελληνικού κινηματογράφου στην πολιτιστική μας κληρονομιά. Μιλάμε για ταινίες που, σε κάποια περίοδο, υποτιμήθηκαν από τους σκηνοθέτες «που οδήγησαν μια γενιά στα πιο βαθιά χασμουρητά» όπως τραγουδάει ο Σαββόπουλος στα «Τραπεζάκια έξω». Και ύστερα ήρθε ο χρόνος που βάζει τα πάντα στη θέση τους, στο σωστό ράφι. Αυτές οι ταινίες παίζονται και ξαναπαίζονται και, ακόμη και αν δεν τις βλέπουμε, δεν αλλάζουμε κανάλι, έτσι, για να τις ακούμε σαν soundtrack που γλυκαίνει την ψυχή μας.

Ναι, ξέρω, είναι η ανάμνηση ή το κρυφοκοίταγμα μίας μακρινής – και ωραιοποιημένης λόγω νοσταλγίας – εποχής που μπορεί να τις κάνει ελκυστικές. Οχι μόνο αυτό όμως. Οι διάλογοι και οι ατάκες τους, δουλεμένες από μεγάλους «μάστορες» του λόγου, έχουν εγκατασταθεί στην καθημερινή μας γλώσσα και, λόγω του «κινηματογραφικού φορτίου» τους, σηματοδοτούν πολλά περισσότερα απ’ όσα λένε οι ίδιες λέξεις τους.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Ας πούμε το «Σκασμός εσύ Αντωνάκη» που, στη συγκεκριμένη ταινία, λέει η Κοντού στον Κωνσταντίνου. Το «Να πληρώσουμε Νίκο μου, να πληρώσουμε και να φύγουμε» της Βουγιουκλάκη στον Αλεξανδράκη, στη «Σωφερίνα», στη σκηνή του δικαστηρίου. Το «Ουγκό μουστάκια» του Σταυρίδη στον Φωτόπουλο, στα «Κίτρινα γάντια». Και το «Αχού και δεν με νοιάζει» του Σταυρίδη στον Γκιωνάκη, από την ίδια ταινία. Το «Είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα, είμαστε» του Ηλιόπουλου στον «Ατσίδα». Το «Κατίνα, σαλαμάκι» του Βουτσά στον «Γόη». Το «Αμα τρουπώσω, τρούπωσα» επίσης του Βουτσά από το «Ενα έξυπνο μούτρο». Φυσικά το «Είναι πολλά τα λεφτά Αρη» του Καλογήρου στον Κούρκουλο από τη «Λόλα». Το «Γιατί πιανόσαστε» του Παπαγιαννόπουλου στην Καρέζη και τον Αλεξανδράκη, στο «Δεσποινίς Διευθυντής». Και, αν συνεχίσω με όσα θυμάμαι, δεν μου φτάνει ολόκληρη η σελίδα της εφημερίδας.

Και δεν είναι μόνο αυτά που έχουν καταγραφεί στις ταινίες, αλλά και οι ατάκες εκείνων των ανθρώπων στην καθημερινή ζωή τους. Εφτασαν ως εμάς δίνοντας στο «Ο τάδε έλεγε» μια διάσταση που στρέφει τα μάτια από την αντιπαθητική σοφία των «παλιών» και κοιτάζει στα ίσα το παρόν. Οπως αυτό που είπε ο Δημήτρης Χορν (χθες ήταν η επέτειος του θανάτου του) σε νεαρό, τότε, ηθοποιό. Καθώς ο Χορν «αγόρευε», ο ηθοποιός που είχε κάποια ένσταση, τον διέκοψε με ένα «Ναι, αλλά…». Και ο Χορν του απάντησε: «Οπα νεαρέ, κάτι δεν κατάλαβες. Δεν μιλάω για να με ακούς εσύ. Μιλάω για να με ακούω εγώ. Απλά, επιλέγω να κάθεσαι απέναντί μου».

Ενα υποθαλάσσιο «σκανάρισμα» του Αιγαίου με επίκεντρο τη Σαντορίνη. Μια διεθνής ωκεανογραφική αποστολή με ρομποτικά συστήματα και χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Και μία από τις πιο ενδιαφέρουσες γεωλογικά περιοχές του πλανήτη με «μυστικά» που θέτουν την Ελλάδα στο «μικροσκόπιο» της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας. Η τρίτη φάση της φιλόδοξης ωκεανογραφικής αποστολής Multimarex, που χρηματοδοτείται από τη γερμανική κυβέρνηση με στόχο τη διερεύνηση του κινδύνου φυσικών καταστροφών, ολοκληρώθηκε πριν από λίγες ημέρες, με τους επιστήμονες να κάνουν Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά χαρτογραφώντας τον βυθό των ελληνικών θαλασσών.

Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα δείχνουν υψηλή δραστηριότητα του ηφαιστείου Κολούμπος με πολλαπλές έντονες εκπομπές αερίων και εκτεταμένα στρώματα υπερανθεκτικών μικροβιακών κοινοτήτων στον πυθμένα του, όμως η περαιτέρω ανάλυση του υλικού που συλλέχθηκε αναμένεται να φέρει στο φως ακόμη περισσότερα πολύτιμα στοιχεία για την αποκωδικοποίηση των μηχανισμών ανάπτυξης τόσο της δυναμικής των ηφαιστείων όσο και των σεισμικών ζωνών που υπάρχουν στην περιοχή.

«Κατά τη διάρκεια της αποστολής ανασύρθηκαν από τον βυθό βορειοανατολικά της Σαντορίνης οκτώ υποθαλάσσιοι σεισμογράφοι, οι οποίοι είχαν εγκατασταθεί στις αρχές του 2025 για την παρακολούθηση της σεισμικής δραστηριότητας της περιοχής. Ιδιαίτερης σημασίας είναι οι αισθητήρες πίεσης που ήταν τοποθετημένοι σε αρκετούς από αυτούς, με τους οποίους καταγράφηκε η κατακόρυφη παραμόρφωση του θαλάσσιου πυθμένα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Οι μετρήσεις αυτές είναι εξαιρετικά σημαντικές σε σχέση με τη σεισμική κρίση της άνοιξης του 2025 και τη μετακίνηση μάγματος στα ηφαιστειακά κέντρα της περιοχής», λέει στα «ΝΕΑ» η Παρασκευή Νομικού, καθηγήτρια Γεωλογικής Ωκεανογραφίας στο ΕΚΠΑ, η οποία συμμετείχε στην αποστολή από την πλευρά της Ελλάδας μαζί με την Αννα Κατσίγερα, υποψήφια διδάκτορα στο ΕΚΠΑ, και την Ευφροσύνη Βαρώτσου, υποψήφια διδάκτορα στο GEOMAR.

Επίσης, ποντίστηκαν πέντε υποθαλάσσιοι σεισμογράφοι στην περιοχή της Σαντορίνης. «Τρεις σταθμοί εγκαταστάθηκαν εντός της Καλδέρας της Σαντορίνης και προβλέπεται να ανακτηθούν το φθινόπωρο του 2026. Εκτός από την καταγραφή της σεισμικής δραστηριότητας, παρακολουθούν επίσης τη συνεχιζόμενη ανύψωση ή καθίζηση του πυθμένα μέσα στην Καλδέρα, η οποία μπορεί να προέρχεται από κινήσεις μάγματος στο υπέδαφος. Δύο ακόμη σταθμοί εγκαταστάθηκαν στον κρατήρα του Κολούμπου καθώς και μερικά χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Κολούμπου, σε μια περιοχή όπου είχε παρατηρηθεί σεισμική διέγερση. Εκεί θα καταγράφουν σεισμικότητα, πίεση και θερμοκρασία για χρονικό διάστημα έως και δύο ετών», λέει η Π. Νομικού.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Οι ερευνητές μελέτησαν τις υποθαλάσσιες ροές λάβαςgoogletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Παράλληλα, μελετήθηκε για ακόμη μία φορά η ενεργή ζώνη ρήγματος που υπάρχει μεταξύ Σαντορίνης και Αμοργού, μια τεκτονική δομή σεισμικά ενεργής που αποτυπώνεται σε κάποια σημεία στον πυθμένα ως ρωγμή βάθους έως και 60 μέτρων και θεωρείται πολύ σημαντική για την επιστημονική έρευνα. Μεταξύ άλλων, οι ερευνητές μελέτησαν τις υποθαλάσσιες ροές λάβας, χαρτογραφώντας μια γλώσσα λάβας με ρομποτικό όχημα, που προέρχεται από την ηφαιστειακή έκρηξη του 1570 και βρίσκεται σε βάθος 380 μέτρων, ενώ επίσης πραγματοποίησαν εργασίες που θα τους επιτρέψουν να εκτιμήσουν ποιες παράκτιες περιοχές της Σαντορίνης ενδέχεται να είναι επιρρεπείς σε καταπτώσεις βράχων ή αστάθειες.

Ακόμη, εξερεύνησαν τις «Καλλίστη Λίμνες» στην Καλδέρα της Σαντορίνης, ο σχηματισμός των οποίων δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητός για την επιστημονική κοινότητα, και ανέπτυξαν ένα δίκτυο πέντε σταθμών υποθαλάσσιων σεισμογράφων σε βάθος 60 μέτρων ανοικτά της νότιας ακτής της Σαντορίνης, οι οποίοι θα βοηθήσουν στη μεταφορά δεδομένων από τον πυθμένα στην επιφάνεια της θάλασσας.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Οι σταθμοί αυτοί είναι προγραμματισμένοι να ανταλλάσσουν δεδομένα μεταξύ τους, επιτρέποντας μια αρχική αξιολόγηση ήδη από τον πυθμένα με χρήση τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να εκτιμάται αν ένας σεισμός φτάνει σε κρίσιμο μέγεθος ώστε να προκαλέσει τσουνάμι.

Στην αποστολή, η οποία διήρκησε από τις 17 Δεκεμβρίου 2025 ως τις 10 Ιανουαρίου 2026, συμμετείχαν 21 επιστήμονες, τεχνικοί και μηχανικοί του γερμανικού Ινστιτούτου Ωκεανογραφικών Ερευνών GEOMAR και του Πανεπιστημίου Christian Albrechts του Κιέλου, οι δύο ελληνίδες ερευνήτριες του ΕΚΠΑ και δύο μετεωρολόγοι της Γερμανικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, ενώ αρχηγός ήταν η δρ Heidrun Kopp από το GEOMAR.

Συμπληρώνονται φέτος τριάντα χρόνια από την κρίση των Ιμίων (27-31 Ιανουαρίου 1996), τη χειρότερη κρίση στη σύγχρονη ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Υπήρξαν και άλλες ακραίες κρίσεις (1976, 1987, 2020) αλλά καμιά δεν είχε την ένταση, έκταση και δυνητικώς την «ικανότητα» να οδηγήσει σε πολεμική αναμέτρηση τις δύο χώρες. Το γεγονός ότι δεν κορυφώθηκε σε πλήρη και ανοιχτή σύγκρουση οφείλεται εν πολλοίς στη σωφροσύνη του έλληνα πρωθυπουργού, αείμνηστου Κ. Σημίτη, που μόλις είχε αναλάβει την εξουσία (χωρίς καν να έχει λάβει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή) αλλά και στον διαμεσολαβητικό ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών (πρόεδρος Μπιλ Κλίντον και υφυπουργός Εξωτερικών Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ κυρίως). Δυστυχώς η Ευρώπη, όπως διαπίστωσε ο υπουργός Εξωτερικών, αείμνηστος Θ. Πάγκαλος, το κρίσιμο εκείνο βράδυ (30/1) ήταν πλήρως απούσα. «Κοιμότανε» όπως είπε.

Η κρίση των Ιμίων αποτέλεσε κομβική στιγμή στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Προκλήθηκε από άστοχες ενέργειες εξωθεσμικών στοιχείων της Ελλάδας και προκλητικών κινήσεων παραγόντων της Τουρκίας και από την απουσία θεσμικών διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των δύο χωρών. Παρήγαγε αρνητικές συνέπειες αλλά προκάλεσε και θετικές πρωτοβουλίες που ακόμη μέχρι σήμερα ορίζουν το περιεχόμενο και τη δυναμική των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αλλά και εμπνέουν την ελληνοτουρκική διαδικασία προσέγγισης και εξομάλυνσης των σχέσεων και του σχετικού διαλόγου. Γράφει ο Κ. Σημίτης σχετικά με τις συνέπειες:

«Η κρίση των Ιμίων κατέδειξε για πρώτη φορά στην ταραγμένη μεταπολιτευτική περίοδο, ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις δεν περιορίζονται μόνο σε αμφισβητήσεις του νομικού καθεστώτος του θαλάσσιου και εναέριου χώρου του Αιγαίου, αλλά περιλαμβάνουν και εδαφικές αξιώσεις, έστω κι αν αυτές αφορούν ακατοίκητες βραχονησίδες. Η επίκληση των “γκρίζων ζωνών”, που ακολούθησε το επεισόδιο των Ιμίων, ήταν μια νέα τουρκική θέση, η οποία επιχειρούσε να εξουδετερώσει την ελληνική προσπάθεια για διεύρυνση της αιγιαλίτιδας ζώνης της. Αμφισβητούσε τη νομιμότητα της διεύρυνσης για όλες τις περιοχές που, κατά την τουρκική άποψη, δεν αποτελούσαν ελληνικό έδαφος στο Αιγαίο…»

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')}) Ως εκ τούτου…

«Το επεισόδιο των Ιμίων τον Ιανουάριο 1996 έδωσε αφορμή για σημαντική αλλαγή στον τρόπο χειρισμού των σχέσεών μας με την Τουρκία και στη διαμόρφωση μιας νέας αποτελεσματικής στρατηγικής».

Ειδικότερα, επωφελούμενη από την κρίση των Ιμίων, η Τουρκία με ρηματική της διακοίνωση (29ης Ιανουαρίου 1996) έθεσε επίσημα θέμα αμφισβήτησης της κυριαρχίας νήσων και νησίδων στο Αιγαίο κατά παράβαση των Συνθηκών Λωζάννης (1923) και Παρισίων (1947). «Η Ελλάδα προσπαθεί να επεκτείνει την κυριαρχία της σε νήσους εκτός από εκείνες που παραχωρήθηκαν σ’ αυτήν με τη Συνθήκη της Λωζάννης και τη Συνθήκη των Παρισίων», σημείωνε, ανοίγοντας έτσι ένα νέο και ιδιαίτερα τοξικό κεφάλαιο διεκδικήσεων. Αν και τις νήσους Ιμια (Καρντάκ) δεν τις θεωρεί «γκρίζες» αλλά ότι «ανήκουν στην Τουρκία» καθώς «απέχουν 3,8 ναυτικά μίλια από την τουρκική, ηπειρωτική χώρα…». Ωστόσο αμφισβητήσεις για την ελληνική κυριαρχία νησιών, νησίδων, βράχων στο Αιγαίο είχαν εκφρασθεί από την Τουρκία λεκτικά και στο παρελθόν, από τη δεκαετία 1970.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Με την κρίση των Ιμίων επισημοποιήθηκαν και έκτοτε έχουν διευρυνθεί αξιοποιώντας κυρίως αναφορές της Συνθήκης των Παρισίων (για «παρακείμενες νήσους» κ.λπ.). Οι «γκρίζες ζώνες» αποτελούν σήμερα από τις πλέον ακραίες θέσεις/διεκδικήσεις της τουρκικής πολιτικής απέναντι στην Ελλάδα, που έχουν περιβληθεί πρόσφατα και με την κατασκευή της Γαλάζιας Πατρίδας.

Από την άλλη μεριά, το «γκριζάρισμα» και γενικότερα η τραυματική εμπειρία της κρίσης των Ιμίων (με τη θυσία μάλιστα στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού) οδήγησαν την κυβέρνηση Κ. Σημίτη (με την ομάδα συνεργατών της – Ν. Θέμελης κ.ά.) σε βαθύ στρατηγικό αναστοχασμό για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, διαδικασία που κατέληξε σε ιστορική «αλλαγή υποδείγματος» (paradigm shift) στην προσέγγιση της Τουρκίας. Αξιοποιώντας την επιδίωξη της Τουρκίας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση (ιδιαίτερα κάτω από τη νέα ηγεσία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν), ο «αναστοχασμός Σημίτη» κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ υπό προϋποθέσεις (αιρεσιμότητες) θα εξυπηρετούσε τα πάγια ελληνικά συμφέροντα και θα απέτρεπε κρίσεις τύπου Ιμίων.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Η νέα αυτή προσέγγιση αποτυπώθηκε στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι (Δεκέμβριος 1999). Τα Συμπεράσματα με τις ρυθμίσεις τους επέτρεψαν την ένταξη της Κύπρου στην Ενωση χωρίς την προηγούμενη επίλυση του πολιτικού προβλήματος και τη δρομολόγηση της διαδικασίας για την επίλυση των ελληνοτουρκικών συνοριακών διαφορών με βάση το διεθνές δίκαιο (διερευνητικές συνομιλίες κ.λπ.).

Η εγκατάλειψη του «Ελσίνκι» από ελληνικής πλευράς (Μάρτιος 2004) αλλά και η απομάκρυνση της Τουρκίας από την Ευρώπη δεν επέτρεψαν την ολοκλήρωση της νέας αυτής στρατηγικής με την επίλυση των προβλημάτων. Χρειάστηκε να περάσουν είκοσι χρόνια (2023) για να επαναληφθεί η προσπάθεια στη «λογική εποχής Σημίτη» (Δήλωση Αθηνών) αν και χωρίς τον ιδιαίτερο ρόλο της Ευρώπης στη διαδικασία και χωρίς θεαματικά αποτελέσματα μέχρις στιγμής (πέραν των ήρεμων νερών).

Στην κρίση των Ιμίων αποφασιστικό ρόλο έπαιξαν, όπως προαναφέραμε, οι ΗΠΑ για την αποτροπή της κλιμάκωσής της σε ανεξέλεγκτη πολεμική σύγκρουση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι ΗΠΑ σήμερα υπό τον πρόεδρο Ντ. Τραμπ θα ήσαν πρόθυμες να διαδραματίσουν ανάλογο συμμετρικό ρόλο σε περίπτωση ακραίας ελληνοτουρκικής κρίσης. Αβέβαιον. Και η αβεβαιότητα αυτή εισηγείται από μόνη της ορισμένες κατευθύνσεις προσανατολισμού πολιτικής.

Συμπερασματικά, τριάντα χρόνια μετά τα Ιμια και παρά την αλλαγή προσέγγισης/υποδείγματος, οι δύο χώρες δεν κατάφεραν τελικά να λύσουν κάποιο πρόβλημα. Παραμένουν εγκλωβισμένες ανάμεσα στο εθνικά δίκαιο και διαπραγματευτικά εφικτό. Και στο μεταξύ η ατζέντα της αντιπαράθεσης με νέα προβλήματα διευρύνεται σημαντικά. Η Τουρκία θέτει σταθερά νέα θέματα ως έωλες διεκδικήσεις. Ο χρόνος επομένως δεν ευνοεί την Ελλάδα ούτε οι ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Το συμπέρασμα προφανές…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ. Από τις εκδόσεις Ι. Σιδέρης κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του με τίτλο «Πέρα από τα Στερεότυπα. Νέα Προοδευτική Εξωτερική και Ευρωπαϊκή Πολιτική».

Στην αποστολή του Παναθηναϊκού για το Αθηναϊκό ντέρμπι με την ΑΕΚ βρίσκεται ο Γιώργος Κάτρης. Ο νεαρός αμυντικός επανεντάχθηκε στο ρόστερ της ομάδας μετά την ολοκλήρωση του δανεισμού του στον Λεβαδειακό και είναι μεταξύ των επιλογών του Ράφα Μπενίτεθ.

Εκτός έμειναν οι τραυματίες Τζούριτσιτς και Ντέσερς, καθώς και αρκετοί παίκτες για λόγους τακτικής. Στην αποστολή του Παναθηναϊκού βρίσκονται οι: Λαφόν, Τσάβες, Κότσαρης, Καλάμπρια, Κάτρης, Τσιριβέγια, Τουμπά, Σιώπης, Τετέι, Σάντσες, Ζαρουρί, Μπακασέτας, Πάλμερ – Μπράουν, Ίνγκασον, Τσέριν, Σφιντέρσκι, Γεντβάι, Παντελίδης, Κώτσιρας, Πελίστρι, Μπόκος, Πάντοβιτς, Κυριακόπουλος.

Αν αυτή η περίφημη – και περιβόητη πια – τεχνητή νοημοσύνη είχε τη δυνατότητα να απαντήσει στην ερώτηση «τι έχει το DNA των Ελλήνων» θα έδινε μία πολύ χαρακτηριστική λέξη: ΔΙΧΑΣΜΟ! Αυτός μας κατατρέχει στην προαιώνια ιστορία μας, αυτός μας οδήγησε σε άπειρα δεινά, αυτός καθοδήγησε τις πράξεις γενεών ολόκληρων. Αγαπητή μου Artificial Intelligence, κυρία τεχνητή νοημοσύνη, δεν μας υποδεικνύεις όμως τρόπους να σταματήσει αυτή η μάστιγα, που έχει πια χιλιάδες χρόνια… καριέρας.

Σε μια σχετική ερώτηση για τον τρόπο που μπορεί να σταματήσει ένας διχασμός, απάντησες ως εξής: «Να μην ασχολούμαστε με τους άλλους αλλά μόνο με τα του οίκου μας». Χα! Πώς φαίνεται ότι δεν έχεις έρθει ποτέ στην Ελλάδα! Ισως και να μην έχεις περάσει ούτε πάνω από τον εναέριο χώρο! Ακου εκεί να μην ασχολούμαστε με τον άλλο! Μα είναι το ψωμί αυτού του λαού, το ίδιο του το οξυγόνο, η ανάσα του. Ενός λαού που σε πάμπολλες περιπτώσεις εύχεται – και προσεύχεται ενδεχομένως – να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα! Α, και να τιμωρηθεί κι ο… γείτονας!

Το τελευταίο θέμα που προκάλεσε διχασμό και μάλιστα εκτεταμένο είναι τα μπλόκα των αγροτών. Πολλοί πήγαν με το μέρος τους θεωρώντας δίκαια τα αιτήματα και τις πράξεις τους, πολλοί στάθηκαν απέναντι, με τον ισχυρισμό ότι δεν έχουν δικαίωμα να κόβουν στη μέση τη χώρα και να ταλαιπωρούν όλους τους υπόλοιπους μέχρι να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις τους. Οπως αναμενόταν, υπήρξε διάσπαση κάποια στιγμή και οι δύο πλευρές έμπλεξαν τα… τρακτέρ τους. Ηταν αυτοί που τελικά επιθυμούσαν τον διάλογο για να γίνει μια προσπάθεια εξεύρεσης λύσης, κι οι άλλοι που επέμεναν στη στάση τους αρνούμενοι κάθε συζήτηση.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Αλλά δυστυχώς οι διαφωνίες δεν έμειναν στα επιχειρήματα της κάθε πλευράς. Γιατί μετά τη συνάντηση εκπροσώπων των αγροτών με τον Πρωθυπουργό, κάποιοι, προφανώς ενοχλημένοι από τη στάση συναδέλφων τους, χτύπησαν με έναν τρόπο που αποδεικνύει περίτρανα τον διχασμό. Στο μπλόκο της Νίκαιας βανδάλισαν τα τρακτέρ τους, δηλαδή την περιουσία τους και το βιός τους, το εργαλείο της δουλειάς τους. Εσκασαν τα λάστιχα και έγραψαν με μπογιά και κεφαλαία γράμματα τη λέξη ΠΡΟΔΟΤΗ.

Πάλι καλά που δεν ζήτησαν τον απαγχονισμό τους ή έστω τη δημόσια διαπόμπευσή τους! Θα μπορούσαν και να τους κουρέψουν γουλί και τους περιφέρουν σε χωριά και πόλεις! Οι… προδότες ήταν εβδομάδες ολόκληρες εκεί στα μπλόκα με όλους τους υπόλοιπους, και τους βανδαλιστές. Αλλά όταν… τόλμησαν να σκεφτούν ότι με τον διάλογο κι όχι την αδιάλλακτη στάση μπορεί να δοθούν κάποιες λύσεις, έγιναν προδότες. Κάτι σαν τον… Εφιάλτη δηλαδή, που υπέδειξε στους Πέρσες εκείνο το στενό μονοπάτι το οποίο οδηγούσε από το όρος Καλλίδρομο στις Θερμοπύλες για να χτυπήσουν από τα νώτα τους Σπαρτιάτες του Λεωνίδα! Αλλοι πάλι μίλησαν για «τριάκοντα αργύρια», μύλος!

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

Ευτυχώς υπήρξε καταδίκη αυτής της πράξης, με το μέλος της συντονιστικής επιτροπής του μπλόκου της Νίκαιας, Παναγιώτη Καλογιάννη να διαφωνεί με τις ενέργειες αυτές και να δηλώνει: «Αυτή η κατάσταση είναι απαράδεκτη. Κάποιοι συνάδελφοι προτίμησαν να πάνε στον Πρωθυπουργό και αυτό είναι καταδικαστέο όταν στον δρόμο είναι χιλιάδες τρακτέρ αλλά αυτό δεν είναι κατάσταση. Τα αγροτικά μηχανήματα είναι ιερά, τώρα είμαστε εν μέσω του αγώνα. Καταδικάζουμε αυτή την πράξη και είμαι σίγουρος ότι καταδικάζουν όλοι οι αγρότες στην Ελλάδα». Πολλοί όμως δεν απέσυραν την κατηγορία της προδοσίας. Ναι, είναι προδότες αλλά να μην τους χαλάσουμε και τα μηχανήματα…

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Αλλοι πάλι μίλησαν για προβοκάτσια και το είπε ευθέως ο πρόεδρος της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Λάρισας, Ρίζος Μαρούδας. «Είναι μια προβοκάτσια και το καταγγέλλουμε. Επιχειρείται με αυτόν τον τρόπο να σπάσει το μπλόκο στη Νίκαια. Να υπάρξει εκφοβισμός, να δημιουργηθούν ερωτηματικά και να σπάσει το μπλόκο γιατί ενοχλεί, είναι μεγάλο μπλόκο, είναι στην καρδιά του αγροτικού κινήματος». Το ερώτημα πάντως δεν το απάντησε ούτε η… τεχνητή νοημοσύνη. Αν κάποιος έχει αντίθετη άποψη, όποια κι αν είναι αυτή, τιμωρείται;  Αγαπητή ΑΙ θέλεις δουλειά ακόμα…

Την τουρκική οπτική για τα Ιμια παραθέτει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο Εμρέ Γκουνενσάι, ο οποίος διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας αμέσως μετά την κρίση. Ο τούρκος πολιτικός – ήταν μέλος του Κόμματος του Ορθού Δρόμου (DYP), του οποίου σημαντικές προσωπικότητες ήταν ο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ και η Τανσού Τσιλέρ – μιλάει επίσης για τις «συμφιλιωτικές» συνομιλίες που ξεκίνησε μετά τα Ιμια με τον Θεόδωρο Πάγκαλο σε μια προσπάθεια επίλυσης της «εξαιρετικά πολύπλοκης γκρίζας κατάστασης», όπως χαρακτηρίζει τις χρόνιες διαφορές των δύο κρατών, με απώτερο στόχο την προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Ποια είναι η τουρκική οπτική για την κρίση των Ιμίων;

Ξεκίνησε με ένα ατύχημα. Ενα τουρκικό πλοίο χτύπησε σε μία από αυτές τις βραχονησίδες και ξεκίνησε η διαμάχη για το ποιος θα το σώσει. Οι Ελληνες είπαν, αυτά είναι νερά μας, θα το σώσουμε. Οι Τούρκοι είπαν, αυτά είναι νερά μας, θα το σώσουμε. Ετσι ξέσπασε αυτό το τεράστιο πρόβλημα. Ελληνες τοποθέτησαν την ελληνική σημαία, έπειτα έλληνες στρατιώτες κατέλαβαν τη βραχονησίδα.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m1'); });googletag.cmd.push(function() {googletag.display('300x250_middle_1')})

Μετά την έπαρση της ελληνικής σημαίας, τούρκοι δημοσιογράφοι της «Χουριέτ» την αντικαθιστούν με την τουρκική σημαία και μετά ακολούθησε η επανατοποθέτηση της ελληνικής σημαίας.

Η πρωθυπουργός Τσιλέρ είπε «αυτή η σημαία θα κατέβει και αυτοί οι στρατιώτες θα φύγουν από τα νησιά». Αυτός ήταν ο τρόπος της. Ηταν μια καλή ευκαιρία να γίνει δημοφιλής στο τουρκικό έθνος. Ο πρέσβης Ινάλ Μπατού είπε, αν πάμε στη νησίδα όπου βρίσκονται οι έλληνες στρατιώτες, θα γίνει πόλεμος, οπότε ας καταλάβουμε την άδεια βραχονησίδα δίπλα. Αυτή ήταν μια καλή λύση. Οι στρατιώτες μας πήγαν στη μη κατεχόμενη νησίδα και οι δύο στρατοί δεν συγκρούστηκαν. Δεν ήμουν υπουργός εκείνη την εποχή, αλλά ασχολήθηκα καθώς συμβούλευα τον πρόεδρο Ντεμιρέλ και το υπουργείο Εξωτερικών.

Εγινα υπουργός Εξωτερικών στις 6 Μαρτίου, έπειτα από ό,τι συνέβη, αλλά η κρίση έπεσε στα χέρια μου. Την εποχή εκείνη προσπαθούσαμε να γίνουμε πλήρες μέλος της ΕΕ και η φιλοσοφία μου ήταν να καθίσουμε με τους Ελληνες και να συζητήσουμε τα πάντα, και, εάν χρειαστεί, να πάμε στο Διεθνές Δικαστήριο, κάτι που ήταν η μεγαλύτερη κόκκινη γραμμή για την Τουρκία, αλλά πίστευα ότι αυτός ήταν ο τρόπος να προχωρήσουμε. Συντάξαμε μια διακήρυξη, που παρουσιάστηκε σε συνέντευξη Τύπου με τον πρωθυπουργό Μεσούτ Γιλμάζ. Σόκαρε την Τουρκία, επειδή όλοι πίστευαν ότι το ΔΔΧ δεν θα ήταν ποτέ δίκαιο ή αμερόληπτο. Η αντιπολίτευση αντέδρασε.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_2'); });

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_m2'); });

Τι ακολούθησε έπειτα από αυτή τη διακήρυξη;

Βάσει έκθεσης που συντάχθηκε για να περιγράψει την κατάσταση μεταξύ των δύο χωρών, κατάλαβα ότι επρόκειτο για μια εξαιρετικά περίπλοκη γκρίζα κατάσταση. Χρησιμοποίησα τη λέξη «γκρίζα» με εννοιολογικό τρόπο, όχι με εδαφικό. Ελληνας πολιτικός είπε ότι ο κ. Γκουνενσάι μιλάει για γκρίζες ζώνες, εννοώντας ότι (οι Τούρκοι) θα καταλάβουν μέρος του ελληνικού εδάφους. Μετά τη διακήρυξη ξεκίνησα συζητήσεις με τον Πάγκαλο, που αφορούσαν τον εναέριο χώρο, τα χωρικά ύδατα, την ιδιοκτησία των νησιών, προσπαθώντας να βρούμε λύση. Αν βρίσκαμε λύση, τότε θα πηγαίναμε στο ΔΔΧ για να εγκριθεί και να γίνει νόμος. Αυτή ήταν η πρόθεσή μας. Οταν αποφάσισα να κάνω αυτή την ανοιχτή προσέγγιση χωρίς όρους για να πάω στο ΔΔΧ, το είχα συζητήσει με τον πρόεδρο Ντεμιρέλ, την Τσιλέρ, τον Γιλμάζ. Ηταν σύμφωνοι. Ηταν μια τουρκική προσπάθεια.

googletag.cmd.push(function() { googletag.display('300x250_middle_3'); });

Οπως είπατε, η κρίση ξεκίνησε από ένα τουρκικό εμπορικό πλοίο. Γιατί όμως έφτασε σε τέτοιο σημείο;

Ηγειρε ένα χρόνιο πρόβλημα που ταλαιπωρούσε και τις δύο χώρες από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Συνεχίστηκε, όντας γκρίζο, από τη Συμφωνία του Παρισιού. Κανείς μας δεν ήταν σαφής για την κατάσταση. Με τον Γιλμάζ πήραμε θέση χωρίς προϋποθέσεις. Οταν όμως άρχισα να συνομιλώ με τον Πάγκαλο, είπα ότι ήταν κόκκινη γραμμή η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών. Απάντησε θετικά, λέγοντας όμως αν τα αποστρατιωτικοποιήσω δεν θα έμενε κανένας Ελληνας στα νησιά. Αυτή ήταν η κόκκινη γραμμή του και επίσης η δική μου κόκκινη γραμμή. Εκεί κολλήσαμε. Θεσπίσαμε μια επιτροπή και αποφασίσαμε να κάνουμε από κοινού τις λεγόμενες διερευνητικές συνομιλίες, που συνεχίζονται ακόμα χωρίς αποτέλεσμα.

Γιατί προτείνατε αποστρατιωτικοποίηση των νησιών;

Ηταν σημαντικό για την Τουρκία επειδή ήταν το μόνο σαφές νομικά στοιχείο σε αυτή την γκρίζα κατάσταση, το οποίο τίθεται ρητά από τις Συμφωνίες της Λωζάννης και του Παρισιού, ότι αυτά τα νησιά, αν δοθούν στην Ελλάδα, πρέπει να αποστρατιωτικοποιηθούν. Θέλαμε λοιπόν να το χρησιμοποιήσουμε ως προϋπόθεση, όχι επειδή έθετε ζήτημα κινδύνου. Ηταν θέμα αρχής.

Γιατί η Τσιλέρ διέταξε την επιχείρηση στα Ιμια;

Παρουσιαζόταν ως η Σιδηρά Κυρία της Τουρκίας, οπότε έτσι έπρεπε να αντιδράσει. Εκανε τέτοια πράγματα στην Τουρκία και με τον πόλεμο με το ΡΚΚ κ.λπ. Πίστευε ότι αυτή ήταν μια πολιτικά καλή ευκαιρία για εκείνη. Ισως σκεφτόταν και τα τουρκικά συμφέροντα. Εκανε πολλές τέτοιες ομιλίες στην Τουρκία. Και ο κόσμος τη χειροκροτούσε. Φυσικά υπήρχε το ερώτημα, τι θα κάνουμε; Και η Τσιλέρ αισθανόταν καλά, λέγοντας η σημαία θα κατέβει και αυτοί οι στρατιώτες θα φύγουν. Αυτό ήταν το στυλ διακυβέρνησής της σε κρίσεις.

Γιατί η Τουρκία αποδέχθηκε τη μεσολάβηση των ΗΠΑ και την ιδέα του Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ και του Κλίντον «όχι πλοία, όχι στρατεύματα, όχι σημαίες»;

Ολοι ήξεραν ότι θα ήταν ανόητο να κάνουν πόλεμο με την Ελλάδα. Η Ελλάδα ήταν μέλος της ΕΕ. Η Αμερική σίγουρα υποστήριζε την Ελλάδα και ως εκ τούτου παρενέβη ο Κλίντον. Δεν μπορούσες να αντικρούσεις εύκολα τις ΗΠΑ. Ηταν μια καλή παρέμβαση. Θυμάμαι επίσης όταν ο Χόλμπρουκ, ο Πάγκαλος και εγώ ήμασταν σε Σύνοδο της λέσχης Μπίλντερμπεργκ στον Καναδά. Ο Πάγκαλος μου είπε, υπάρχει αερομαχία (dogfight) πάνω από το Αιγαίο πολύ επικίνδυνη, μπορεί να υπάρξει σύγκρουση. Είπα στον Χόλμπρουκ να καλέσει τον αμερικανό αρχηγό του στρατού. Τηλεφώνησα στον τούρκο αρχηγό του στρατού. Ο Πάγκαλος κάλεσε τον έλληνα αρχηγό του επιτελείου. Αρχισαν να συνομιλούν και η αερομαχία σταμάτησε.

Επηρέασαν τα Ιμια σημαντικά τις σχέσεις Τουρκίας – Ελλάδας;

Είχαμε και άλλες πιο σοβαρές κρίσεις, όπως η Κύπρος. Τα Ιμια δεν ήταν μια σημαντική κρίση. Ηταν περιθωριακή. Το καλό που έκανε ήταν ότι κάναμε αυτή τη διακήρυξη και ξεκινήσαμε μια συμφιλιωτική συζήτηση. Ετσι, περάσαμε από μια πιθανή σύγκρουση στην αναζήτηση πλήρους ειρήνης με νομιμότητα και χωρίς προϋποθέσεις. Ηταν ένα ατύχημα που δημιούργησε ένα θετικό αποτέλεσμα.